II CR 260/64

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jerzego B. przeciwko Ninie B. i Alfredzie B. o zaprzeczenie ojcostwa na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. Łodzi w Łodzi z dnia 25 marca 1964 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu dla m. Łodzi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód Jerzy B. w pozwie z dnia 18 maja 1963 roku wniósł o zaprzeczenie ojcostwa w stosunku do małoletniej pozwanej Niny-Antoniny B. urodzonej 13 września 1958 r. w Łodzi, z pozwanej matki Alfredy B. twierdząc, że w okresie poczęcia małoletniej nie utrzymywał z jej matką, a swą żoną Alfredą B. żadnych kontaktów, a o urodzeniu się dziecka dowiedział się dopiero w końcu kwietnia 1963 r.Kurator małoletniej pozwanej jak i Alfredy B., jak również prokurator wnieśli o oddalenie powództwa, przy czym pozwana Alfreda B. zarzuciła, że utrzymywała z powodem stosunki cielesne w okresie poczęcia małoletniej pozwanej, oraz że powód już wcześniej dowiedział się o urodzeniu przez nią dziecka.Wyrokiem z dnia 25 marca 1964 r. Sąd Wojewódzki dla m. Łodzi oddalił powództwo z mocy art. 48 § 1 k.r. ustalając, że powód dowiedział się o urodzeniu małoletniej Niny-Anitoniny B. zaraz po jej urodzeniu.Od wyroku tego wniósł rewizję powód, prosząc o uchylenie względnie zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa, zarzucając naruszenie prawa materialnego, sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z zebranym materiałem dowodowym oraz uchybienia procesowe, które miały wpływ na wynik sprawy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzutom rewizji powoda nie można odmówić trafności. Ustalenie Sądu, że powód dowiedział się o urodzeniu małoletniej pozwanej zaraz po jej urodzeniu, nie znajduje podstawy w zebranym materiale dowodowym. Sąd Wojewódzki opiera to ustalenie na zeznaniu Alfredy B. Tymczasem z zeznań tej pozwanej wynika, że o swej ciąży mówiła powodowi jeszcze w styczniu 1958 r., i że powód wiedział o urodzeniu, przez nią dziecka, bo przychodził do domu, w którym pozwana mieszkała i widział ją, jak stała na podwórzu z dzieckiem. Zatem z zeznań pozwanej nie wynika, aby powód powziął wiarygodną wiadomość o urodzeniu się małoletniej pozwanej zaraz po jej urodzeniu, bowiem powód mógł przychodzić do domu, w którym mieszka pozwana i w kilka lat po urodzeniu dziecka, a okoliczność, że widział pozwaną z dzieckiem na podwórzu, nie świadczy jeszcze, że wiedział, że to jest dziecko pozwanej, przeto powyższe ustalenie Sądu należy uznać za sprzeczne z powołanym dowodem. Ustalenie, że powód jeszcze w styczniu 1958 roku dowiedział się o ciąży żony nie wystarcza do zastosowania przepisu art. 48 § 1 k.r., według którego termin do zaprzeczenia ojcostwa dla męża matki liczy się nie od chwili dowiedzenia się o ciąży żony, a od chwili powzięcia wiadomości o urodzeniu dziecka przez żonę. Nie spełnia również tego wymogu ustalenie Sądu, że powód wiedział, że żona jego urodziła dziecko, gdyż chodził do domu, w którym ona mieszkała. Ustaleniu temu brak jest podstawowego członu, a mianowicie, kiedy to dowiedzenie się miało miejsce. Skoro zatem Sąd nie ustalił terminu, w którym powód dowiedział się o urodzeniu małoletniej pozwanej, nie mógł bez naruszenia art. 48 § 1 k.r. oddalić powództwa, z powodu uchybienia przez powoda terminu do zaprzeczenia ojcostwa.Trafnie również zarzuca skarżący wadliwą ocenę wiarygodności dowodów. Zeznaniom powoda, że o urodzeniu się dziecka dowiedział się dopiero w końcu kwietnia 1963 r., Sąd nie dał wiary na tej podstawie, że nie jest prawdopodobne, aby on mieszkając w Łodzi i w tym samym środowisku, nie wiedział o urodzeniu się dziecka, a nie starał się nawet wykazać, że w okresie od urodzenia się dziecka do chwili wniesienia pozwu nie mógł się dowiedzieć o tym. Ocena powyższa o tyle jest wadliwa, że Sąd pomija w niej fakt, że jeszcze w roku 1958 powód uzyskał rozwód, co niewąpliwie usprawiedliwiałoby jego zainteresowanie losami pozwanej, tym bardziej że pozwana, jak wynika z jej zeznań, nie zawiadomiła powoda o urodzeniu przez nią dziecka. Przyjęcie, że powód mieszka w tym środowisku co i pozwana nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, a z faktu, że strony mieszkają w Łodzi, z uwagi na środowisko wielkomiejskie, jakim jest miasto Łódź, bynajmniej nie wynikają częste kontakty stron. Również ocena wiarygodności zeznań Alfredy B. dokonana przez Sąd jest wadliwa w świetle przepisu art. 42 § 1 k.p.c. Wprawdzie oceny tej Sąd dokonuje według własnego przekonania, jednakże na podstawie wszechstronnego rozważania zebranego materiału. Do zebranego w sprawie materiału dowodowego należą również akta rozwodowe stron, na które Sąd się powołuje przy ustalaniu faktu i daty orzeczenia rozwodu.W aktach tych są oświadczenia i zeznania pozwanej, wówczas występującej w charakterze powódki, znajduje się w nich również odpis listu pozwanej z dnia 16 grudnia 1957 r. (pisany wg zeznań pozwanej do rodziny powoda). Zestawiając te dowody z oświadczeniem i zeznaniem pozwanej w niniejszej sprawie nie sposób nie dostrzec pewnych sprzeczności i niejasności, które wymagały rozważenia przy ocenie wiarygodności jej zeznań. Tymczasem Sąd Wojewódzki dokonując oceny wiarygodności tych zeznań nie rozważył wszechstronnie całokształtu dowodów, dopuszczając się naruszenia przepisów art. 242 § 1 k.p.c.Z mocy zatem art. 384 k.p.c. zaskarżony wyrok podlega uchyleniu.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki zażąda od pozwanej wskazania osób, które mieszkają względnie mieszkały w domu, w którym zamieszkuje pozwana, a do których według zeznań pozwanej miał przychodzić powód po urodzeniu się małoletniej pozwanej i na podstawie zeznań tych osób ustali, czy rzeczywiście powód przychodził do tego domu i kiedy to miało miejsce i czy w czasie tych odwiedzin dowiedział się o urodzeniu dziecka przez pozwaną. W oparciu o tak uzupełnione postępowanie dowodowe, po dokonaniu przewidzianej oceny wiarygodności dowodów, Sąd ustali, kiedy powód powziął wiarygodną wiadomość o urodzeniu się małoletniej pozwanej, a gdyby ustalenia w tym przedmiocie nie dawały podstawy do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu na art. 48 § 1 k.r., poczyni dalsze ustalenia potrzebne do orzeczenia w sprawie na zasadzie art. 49 § 1 k.r.