II CR 328/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Łubkowski (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Wasilkowska, J. Majorowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wacławy R., Ryszarda R., Ireny Krystyny R., Czesława Krzysztofa R., Jadwigi R., Tadeusza R. i Grażyny R. przeciwko Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu PKS we Wrocławiu, Zakładom Samochodowym w J. i Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w W. o odszkodowanie, na skutek rewizji pozwanego Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 11 lutego 1966 r.,zmienił zaskarżony wyrok tylko w ten sposób, że zasądzone na rzecz powodów rodzeństwa R. kwoty po 20.000 zł obniżył do kwot po 10.000 zł z odsetkami; oddalił rewizję w pozostałej części.Uzasadnienie faktyczneW dniu 12.XI.1963 r. samochód ciężarowy pozwanego PKS-u marki "Żubr", prowadzony przez kierowcę Rudolfa J., uderzył w przydrożne drzewo i uległ zniszczeniu, a jadący w szoferce tego samochodu jako konwojent Tomasz R., mąż bądź ojciec powodów, doznał tak ciężkich obrażeń, że zmarł tej samej nocy.Powodowie twierdzili, że do wypadku doszło na skutek niesprawności samochodu i winy kierowcy, który zauważywszy awarię samochodu, nie starał się go zahamować. W związku z tym wypadkiem powodowie domagali się od pozwanego PKS-u zasądzenia odszkodowania w formie zadośćuczynienia za krzywdę moralną oraz w formie renty wyrównawczej.Pozwany PKS zarzucił, że wyłączną winę za spowodowanie wypadku ponosi producent samochodu, mianowicie Zakłady Samochodowe w J., i wnosił o dopozwanie tych Zakładów oraz Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w W. jako pracodawcy zmarłego Tomasza R.Sąd Wojewódzki wezwał powyższe przedsiębiorstwa do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanych oraz zasądził od pozwanego PKS-u tytułem zadośćuczynienia za krzywdę moralną spowodowaną śmiercią Tomasza R. na rzecz powódki Wacławy R. kwotę 10.000 zł, a na rzecz pozostałych powodów po 20.000 zł oraz na rzecz każdego z powodów tytułem renty wyrównawczej po 150 zł miesięcznie, poczynając od dnia 13.XI.1963 r., zawiesił natomiast postępowanie w stosunku do pozwanych Zakładów Samochodowych i oddalił powództwo w stosunku do pozwanej DOKP.Sąd Wojewódzki ustalił, że do wypadku samochodowego doszło nie z winy kierowcy, lecz na skutek pęknięcia kołnierza piasty łożyska wewnętrznego w obrębie 3/4 koła, spowodowanego wadą konstrukcyjną tej części samochodu, lecz przyjął, że pozwany PKS nie może się powoływać na wyłączną winę producenta samochodu, gdyż wiedział o tym, że samochody marki "Żubr" dotknięte są tą wadą konstrukcyjną.Co do wysokości zasądzonej szkody, to Sąd Wojewódzki uznał, że kwota 25.000 zł zadośćuczynienia dla każdego z powodów jest odpowiednim odszkodowaniem z tego tytułu, ale odliczył od tej kwoty otrzymaną z PZU przez powódkę kwotę 15.000 zł i przez pozostałych powodów po 5.000 zł. Poza tym Sąd Wojewódzki ustalił, że zmarły R. zarabiał w swym zakładzie pracy przeciętnie 2.479 zł miesięcznie, że ponadto dorabiał poza tym zakładem przeciętnie po 500 zł miesięcznie i że na swoje potrzeby zużywał z tej kwoty 863 zł miesięcznie, a wobec tego, że renta otrzymywana przez powodów z ZUS-u wynosi 1.066 zł miesięcznie, szkoda powodów wyraża się kwotą 1.050 zł miesięcznie, czyli po 150 zł dla każdego z powodów.Powyższy wyrok zaskarżył rewizją pozwany PKS, który zarzucił, że Sąd Wojewódzki bez należytego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy ustalił, iż pozwany PKS przed wypadkiem w dniu 12.XI.1963 r. wiedział o wadzie konstrukcyjnej samochodu. Skarżący kwestionował nadto wysokość przyznanego powodom zadośćuczynienia i renty wyrównawczej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Chybiony jest zarzut skarżącego kwestionujący ustalenia Sądu Wojewódzkiego, że skarżący przed wypadkiem w dniu 12.IX.1963 r. wiedział już o wadzie konstrukcyjnej samochodu marki "Żubr". Właściciel samochodu bowiem ponosi ryzyko wszelkich wad samochodu, którym się posługuje, a więc i jego wad konstrukcyjnych. Przy stwierdzeniu zatem, że wyłączną przyczyną szkody była wada konstrukcyjna samochodu, właściciel samochodu odpowiada wobec poszkodowanego nawet wówczas, gdy taka wada była ukryta, a właściciel samochodu o niej nie wiedział i wiedzieć nie mógł.Producent samochodu nie jest w rozumieniu art. 152 § 1 k.z. osobą trzecią. Osobą trzecią w rozumieniu tego przepisu może być jedynie osoba, która występuje na tle danego wypadku jako jego uczestnik w tym sensie, że jej zachowanie się w chwili wypadku stanowi element stanu faktycznego wypadku, jeden z jego niezbędnych elementów.Z tej przyczyny nie zachodziły podstawy do ustalenia, czy pozwany PKS wiedział o wadzie konstrukcyjnej samochodu bądź też czy powinien był o niej wiedzieć, jak również brak było przesłanek z art. 194 i 195 k.p.c. do wezwania Zakładów Samochodowych do wzięcia udziału w sprawie.Chybiony jest również zarzut skarżącego kwestionujący wysokość zasądzonej na rzecz powodów renty wyrównawczej.W szczególności Sąd Wojewódzki prawidłowo ustalił przeciętne zarobki Tomasza R. z ostatnich sześciu miesięcy jego pracy w wysokości 2.479 zł miesięcznie. W kwocie tej nie mieszczą się sumy, które zmarły otrzymywał z tytułu dodatku rodzinnego. Nie można zatem do renty, którą powodowie otrzymują z ZUS-u, doliczyć kwot otrzymywanych tytułem dodatku rodzinnego. Ustalenia natomiast Sądu Wojewódzkiego co do dodatkowych zarobków zmarłego w kwocie 500 zł miesięcznie znajdują uzasadnienie w zeznaniach powódki Wacławy R.Trafny natomiast jest zarzut skarżącego, że zasądzone na rzecz dzieci Tomasza R. zadośćuczynienie w kwocie po 25.000 zł dla każdego z nich jest za wysokie. Zadośćuczynienie to ma na celu wyrównanie szkody materialnej, trudnej do udowodnienia i nie mieszczącej się w ramach art. 162 k.z. Zadośćuczynienie takie musi być zatem umiarkowane. W okolicznościach ujawnionych w sprawie, a zwłaszcza po uwzględnieniu przy obliczeniu wysokości renty wyrównawczej dodatkowych zarobków ojca powodów, kwota 15.000 zł z tytułu zadośćuczynienia dla każdego z nich jest - zdaniem Sądu Najwyższego - stosownym odszkodowaniem z tego tytułu.Z tych względów Sąd Najwyższy z mocy art. 390 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok tylko w ten sposób, że zasądzone na rzecz dzieci Tomasza R. zadośćuczynienie zmniejszył z kwoty 20.000 zł do kwoty 10.000 zł dla każdego z nich, w pozostałej zaś części z mocy art. 387 k.p.c. oddalił rewizję pozwanego PKS-u (...).