II CR 339/71

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 1971 r. sprawy z powództwa Stefana Ś. przeciwko Zakładowi w W. o 101 000 zł na skutek rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 26 lutego 1971 r., sygn. akt 125/69 zmienia zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo w ten sposób, że zasądzoną na rzecz powoda kwotę 39 650 zł z odsetkami obniża do kwoty 35 650 (trzydzieści pięć tysięcy sześćset pięćdziesiąt) zł z odsetkami; oddala rewizję pozwanego w pozostałej części, a rewizję powoda w całości i znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania rewizyjnego. Uzasadnienie faktycznePo ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki wyrokiem z dn. 26 lutego 1971 r. zasądził od pozwanego na rzecz powoda 39 650 zł z odsetkami i 5000 zł kosztów procesu. Oddalił dalsze powództwo. Sąd Wojewódzki ustalił, że strona pozwana odstąpiła od wydania opracowanego i dostarczonego przez powoda dzieła pt. "Korespondencja artystyczna J. I. Kraszewskiego", dlatego ocenił, że zgodnie z pkt 16 zawartej między stronami w dn. 6 grudnia 1954 r. umowy wydawniczej, powinna powodowi zapłacić wynagrodzenie za zaniechane wydanie. W oparciu o zeznania świadków R. i G. oraz opinię biegłego D. przyjął, że objętość dostarczonego przez powoda utworu obejmowała 34 arkusze autorskie, w tym 11,3 arkusza oryginalnego tekstu powoda i 22,7 arkusza wybranych listów Kraszewskiego. Zasądzoną wysokość wynagrodzenia Sąd Wojewódzki oparł o ceny określone w umowie, mianowicie po 1 500 zł za arkusz autorski i po 1 000 zł od arkusza autorskiego za wybór i opracowanie źródeł. Oddalając dalsze powództwo, a to o 30 255 zł za utracone przez stronę pozwaną dwa maszynopisy wykonanego przez powoda opracowania i o 31 095 zł z tytułu dalszego wynagrodzenia (80%), jakie powód mógłby uzyskać za wydanie jego dzieła w latach 1963-1964, gdyby maszynopisów utworu nie utracił, Sąd Wojewódzki powołał się na poprzedni w tej sprawie wyrok Sądu Najwyższego z dn. 11 czerwca 1969 r. Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżyły obie strony. Skarżący powód domagał się zmiany wyroku w części oddalającej powództwo przez zasądzenie na jego rzecz dalszej kwoty 31 095 zł z tytułu wynagrodzenia za niewydanie utworu w latach 1963-1964. Skarżący pozwany żądał uchylenia wyroku "w całości i odrzucenia pozwu", względnie zmiany wyroku "przez przyjęcie współwiny i zasądzenie tylko części kwoty na rzecz powoda, przyjmując zasadniczą kwotę wynikającą z umowy lub opinii biegłego". Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje: Co do rewizji pozwanego. Skarżący, domagając się odrzucenia pozwu, niczym stanowiska swego co do takiego rozstrzygnięcia nie uzasadnił, a podniesione w rewizji zarzuty zakwestionowały tylko wysokość zasądzonego na rzecz powoda wynagrodzenia. Z podniesionych zarzutów uzasadniony jest zarzut nie odliczenia od obliczonej przez Sąd Wojewódzki należności kwoty 4 000 zł wypłaconej powodowi zaliczki na poczet wynagrodzenia przy zawieraniu umowy. Nie jest uzasadnione stanowisko powoda, że wspomniana zaliczka uległa przepadkowi na jego rzecz, a to zgodnie z pismem pozwanego z dn. 26 kwietnia 1958 r. Powód nie ma tu na uwadze, że stwierdzenie wspomnianego pisma, iż zaliczka 4 000 zł przepada na rzecz powoda, było oparte o stanowisko pozwanego, że w stosunku stron ma zastosowanie pkt 14 ust. 2 umowy dotyczącej skutków nieprzyjęcia dostarczonego przez autora tekstu, powodując rozwiązanie umowy z przepadkiem zaliczki na rzecz autora. Wszakże Sąd Wojewódzki nie podzielił stanowiska, aby umowa uległa rozwiązaniu na skutek nieprzyjęcia pracy powoda i przyjął, że pozwany odstąpił od wydania tej pracy, a skutki tego reguluje nie pkt 14 lecz 16 umowy. Pozwany w swej rewizji stanowiska tego nie kwestionuje. Skoro jednak w wypadku odstąpienia od wydania dzieła autorowi należy wypłacić wynagrodzenie za zaniechane wydanie i o to Sąd Wojewódzki oparł swoje rozstrzygnięcie, to należało uwzględnić, że powód część tego wynagrodzenia już otrzymał zaliczkowo i dlatego niesporna między stronami kwota 4 000 zł podlegała rozliczeniu w końcowym rozrachunku i o tyle należało zasądzić mniej. Nie jest natomiast uzasadniony zarzut tej rewizji, że należne powodowi wynagrodzenie należało określić jeśli nie wyjściową kwotą 27 500 zł wynikającą z umowy, to w każdym razie najwyższą kwotą 30 255 zł wyliczoną przez biegłego. Skarżący pomija fakt, że biegły wyliczył w tej kwocie nie należne powodowi wynagrodzenie za zaniechane wydanie jego dzieła, lecz wartość nakładu pracy potrzebnej dla odtworzenia opracowanego przez powoda tekstu, jako szkodę wynikłą z zaginięcia maszynopisu. Natomiast umowa ściśle tego wynagrodzenia nie określiła, wskazała bowiem tylko ceny za arkusz i w przybliżeniu liczbę arkuszy (około 25 arkuszy autorskich + materiał ilustracyjny). Ustalenie Sądu Wojewódzkiego, że dostarczona przez powoda praca obejmowała 34 arkusze jest prawidłowe i znajduje pełne oparcie w zebranym w sprawie materiale, a skoro pozwany nie podnosił nigdy, że odstąpił od umowy z powodu niedotrzymania jej warunków przez przekroczenie objętości zamówionego dzieła, należy przyjąć, że na taką objętość zgodził się i dlatego taka ilość arkuszy powinna być podstawą do wyliczenia wynagrodzenia według jednostkowych cen określonych w umowie, z potrąceniem już zapłaconych 4 000 zł. Dalsze zarzuty tej rewizji, że Sąd Wojewódzki nie wziął pod uwagę przyczynienia się powoda do utraty maszynopisów jego pracy, są bezprzedmiotowe, skoro zagadnienie odszkodowania za utracone maszynopisy zostało już przesądzone prawomocnym oddaleniem powództwa w tym zakresie. Co do rewizji powoda. Nie jest ona uzasadniona. W swym poprzednim wyroku w tej sprawie Sąd Najwyższy wypowiedział pogląd, że gdyby okazało się zasadne roszczenie powoda o wynagrodzenie na podstawie pkt 16 umowy, nie należałoby się już nic więcej, bowiem za to, że jego pracy nie wydano, zostałby wynagrodzony i to pokryłoby całą szkodę, także z utraconych maszynopisów. Wobec związania tym poglądem, z mocy art. 389 kpc rewizja powoda, domagająca się dalszego wynagrodzenia ponad zasądzone na podstawie pkt 16 umowy, nie mogła odnieść skutku. Z przytoczonych względów orzeczono, jak w sentencji (art. 390 i 387 kpc).