II CR 349/69

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zbigniewa F. i Teresy F. przy udziale interwenientki ubocznej Jadwigi G. przeciwko małol. Markowi-Sławomirowi F., działającemu przez kuratora Helenę F. przy udziale interwenienta ubocznego Jana W. o rozwiązanie przysposobienia, na skutek rewizji interwenienta ubocznego Jana W. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 18 lutego 1969 r. - rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneMałoletni pozwany Marek F. urodzony 16.VIII.1960 r. jest synem pozamałżeńskim Jadwigi G.Wyrokiem z dnia 23.X.1962 r. ustalono, że ojcem tego dziecka jest Jan W.Postanowieniem Sądu Powiatowego w Mielcu z dnia 13.XII.1963 r., wydanym w sprawie Ns. 33/63, orzeczono przysposobienie Marka F. przez małżonków Zbigniewa i Irenę F.W niniejszej sprawie, której przedmiotem jest żądanie rozwiązania przysposobienia, występują jako powodowie przysposabiający Zbigniew i Irena F., a jako pozwany, przysposobiony Marek F. zastąpiony przez kuratora.Interwencję uboczną zgłosili naturalni rodzice dziecka, przy czym matka - Jadwiga G., przystąpiła do powodów, a ojciec, Jan W., do pozwanego. Dopuszczalność interwencji ubocznej w tej sprawie przesądził Sąd Najwyższy, który postanowieniem z dnia 30.VII.1968 r. (k. 68) oddalił opozycję przeciwko wstąpieniu interwenienta ubocznego Jana W.Powodowie twierdzą, że nigdy nie sprawowali opieki nad małoletnim Markiem F., który zawsze przebywał i nadal pozostaje u swej naturalnej matki Jadwigi G. Próby bowiem odebrania dziecka spełzły na niczym.Kurator pozwanego wyjaśnił w odpowiedzi na pozew, że małoletni Marek F. zawsze przebywał u Jadwigi G., wydanie więc go powodom stanowiłoby dotkliwą dla dziecka krzywdę.Wyrokiem z dnia 18.II.1969 r. Sąd Wojewódzki w Rzeszowie powództwo uwzględnił.Stosunek przysposobienia wiążący powodów z pozwanym jest - według ustaleń Sądu Wojewódzkiego - związkiem martwym, ponieważ więź rodzinna, którą tworzy przysposobienie, w tym przypadku w ogóle nie powstała. Powodowie bowiem nigdy nie wychowywali dziecka; przebywało ono zawsze u swej naturalnej matki, do której jest przywiązane i która faktycznie nad nim opiekę wykonuje bez zarzutu.Jadwiga G., jak sąd dalej ustalił, zarabia około 1.500 zł miesięcznie. Mieszka wraz z bratem zatrudnionym w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego. Oboje zajmują dwa pokoje z kuchnią w domu spadkowym rodziny G. Małoletni pozwany uczęszcza do II klasy szkoły podstawowej. W nauce czyni znaczne postępy, co jest wynikiem troskliwej opieki naturalnej matki, którą darzy uczuciem miłości. Nie zdradza natomiast przywiązania do powodów, mimo że starają się zdobyć jego sympatię.Rewizję wniósł interwenient uboczny, Jan W., żądając zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rozwiązanie stosunku przysposobienia może nastąpić wyłącznie z ważnych powodów i tylko wtedy, gdy dobro dziecka nie dozna uszczerbku (art. 125 k.r. i op.).Brak nigdy nie istniejącej więzi rodzinnej stwarzanej przez przysposobienie, wyrażający się w zupełnej obojętności przysposobionego wobec przysposabiających i w stałym jego pobycie u naturalnej matki, stanowi ważny powód rozwiązania przysposobienia. Taka bowiem sytuacja sprzeczna jest z celem i funkcją przysposobienia, które powinno zapewnić dziecku rodzinę zastępczą.Przysposobienie orzeczone postanowieniem Sądu Powiatowego w Mielcu z dnia 13.XII.1963 r. celu swego nie osiągnęło, skoro w świetle poprawnych, bo potwierdzonych dokumentami (k. 138-139), ustaleń Sądu Wojewódzkiego pozwany przebywa od urodzenia u swej naturalnej matki, która go utrzymuje i wychowuje, faktycznie sprawując, wbrew prawom i obowiązkom przysposabiających, władzę rodzicielską. W takich warunkach nie mogła się zrodzić, zresztą bez winy powodów, więź rodzinna, którą tworzy przysposobienie. Istnieją zatem ważne powody do rozwiązania łączącego strony stosunku przysposobienia.Wzgląd na dobro dziecka także przemawia za takim rozstrzygnięciem. Więź osobista łącząca pozwanego z matką nie została wskutek przysposobienia zniweczona. Przeciwnie, we wzajemnym stosunku, tych osób dostrzega się te wszystkie elementy, które są typowe dla stosunku matki i dziecka. W zestawieniu z tym stwierdzeniem upada wyrażona w rewizji, ale nie poparta żadnym argumentem teza, że wskutek rozwiązania przysposobienia ucierpi dobro małoletniego. Ucierpiałoby ono, gdyby porównanie stanu jaki istniałby w razie utrzymania przysposobienia z sytuacją wywołaną rozwiązaniem wykazało niekorzystną dla dziecka zmianę. Jest wszakże oczywiste, że zaskarżone orzeczenie nie wywoła zmiany w położeniu faktycznym dziecka, gdyż nic w tym względzie nie zmieniło postanowienia o przysposobieniu i nie dotknie ujemnymi konsekwencjami sfery prawnej, skoro w wyniku rozwiązania przysposobienia ustają jego skutki (art. 126 k.r. i op.) i wtórnie odżywają prawa oraz obowiązki przysposobionego i jego rodziny. Oznacza to, że dziecko, zachowując prawa w stosunku do innych osób, raczej nie dozna uszczuplenia swych praw, a w szczególności praw majątkowych, które ma na myśli rewidujący. Znaczenie pozamajątkowe orzeczenia rozwiązującego stosunek przysposobienia jest zresztą w tym wypadku bez porównania większe od ewentualnej utraty wartości majątkowych, które w konsekwencji prawnej instytucji przysposobienia odgrywają rolę tylko uboczną.W sytuacji wywołanej poczynaniami procesowymi interwenienta ubocznego nie można oprzeć się przekonaniu, trafnie zresztą wyrażonemu przez Sąd Wojewódzki, że zostały one podyktowane nie dobrem dziecka, lecz obawą przed roszczeniami alimentacyjnymi. Taka postawa nie ma jednak z dobrem dziecka nic wspólnego, natomiast możliwość skierowania tych roszczeń przeciwko biologicznemu ojcu dostarcza dodatkowego argumentu przemawiającego za tym, że wskutek rozwiązania przysposobienia dobro dziecka nie ucierpi.Z tych względów Sąd Najwyższy rewizję z mocy art. 387 k.p.c. oddalił.