II CR 394/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta. Sędziowie: J. Ignatowicz (sprawozdawca), B. Czyżewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Rzymskokatolickiej Parafii w M. przeciwko Skarbowi Państwa: 1) Prezydium Rady Narodowej w K. i 2) Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej H. W K. o ochronę zakłóconego i przywrócenie naruszonego posiadania, na skutek rewizji pozwanych od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 29 listopada 1962 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneRzymskokatolicka Parafia w M. wytoczyła przeciwko Skarbowi Państwa: Prezydium Rady Narodowej m. K. i Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej H. powództwo o ochronę zakłóconego posiadania, twierdząc w pozwie, co następuje: Powodowa Parafia otrzymała od Państwa w zamian za zabrany jej majątek ziemski W. gospodarstwo w M. Ponieważ ziemia wchodząca w skład tego gospodarstwa była oddana w dzierżawę różnym rolnikom, powódka zawarła z nimi nowe umowy dzierżawy i w ten sposób korzystała i nadal korzysta z tej ziemi. W dniu 19 września 1961 r. na teren wymienionego gospodarstwa zjechali, po uprzednim porozumieniu się z MRN m. K., przedstawiciele DRN H., którzy dokonali czynności nazwanej w sporządzonym protokole wizją lokalną. W protokole tym powiedziano, że w związku z bliżej nie określoną decyzją Wydziału Rolnictwa, wydaną w porozumieniu z Wydziałem do Spraw Wyznań, o przejęciu gospodarstwa M. w administrację Państwa, umowy z dzierżawcami wygasają i że w przyszłości "obowiązek zawierania umów z dzierżawcami spoczywać będzie na Referacie Rolnictwa i Skupu Prezydium DRN H." W czynnościach tych strona powodowa dopatruje się naruszenia jej posiadania.Postanowieniem z dnia 28 listopada 1962 r. Sąd Wojewódzki w Krakowie odrzucił zarzut strony pozwanej niedopuszczalności drogi sądowej w niniejszej sprawie. Sąd Wojewódzki uznał, że skoro przedmiotem procesu jest roszczenie posesoryjne, które w myśl obowiązujących przepisów (art. 451 i 452 k.p.c.) podlega rozpoznaniu w drodze sądowej, to zarzut ten jest nieuzasadniony. Okoliczność, że wkroczenie w posiadanie strony pozwanej nastąpiło na skutek działania organów administracji państwowej, nie wyłącza samo przez się oceny, że naruszenie posiadania jest bezprawne. W szczególności jeśli chodzi o stan faktyczny powołany przez stronę powodową, a w zasadzie nie kwestionowany przez stronę pozwaną, rzeczą sądu będzie ocena, czy wspomniana "wizja lokalna" może być uznana za działanie organów administracyjnych dokonane w ramach ich kompetencji i z zachowaniem minimum form postępowania, to jednak jest już zagadnieniem związanym z merytorycznym rozpoznaniem sprawy.Wymienione wyżej postanowienie zaskarżyła strona pozwana.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Strona skarżąca zarzuca, że Sąd Wojewódzki nie przeprowadził postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia, czy postępowanie organów administracji, które wkroczyły w sferę posiadania strony powodowej, było zgodne z prawem, czy też bezprawne, przy czym, według twierdzeń rewizji, gdyby się okazało, że postępowanie to było zgodne z prawem, to pozew należałoby odrzucić. Zarzut ten polega na nieporozumieniu.Jak to Sąd Wojewódzki prawidłowo uznał, ocena, czy postępowanie organów administracyjnych, które wkroczyły w sferę posiadania strony powodowej, było zgodne z prawem, wchodzi w zakres merytorycznego rozpoznania sprawy. Gdyby się bowiem okazało, że postępowanie to odpowiadało prawu, to naruszenie posiadania nie byłoby w rozumieniu art. 305 pr. rzecz. i 452 k.p.c. samowolne i tym samym brak byłoby zasadniczej materialnoprawnej przesłanki uzasadniającej roszczenie strony powodowej, powództwo zaś podlegałoby wówczas oddaleniu.W dotychczasowym postępowaniu, skoro chodziło w nim jedynie o wyjaśnienie kwestii wstępnej, związanej z zarzutem niedopuszczalności drogi sądowej, to kwestia powyższa nie mogła być badana. Dlatego też ocena twierdzeń strony skarżącej, że jej postępowanie było zgodne z prawem jest przedwczesna.Strona pozwana żadnym argumentem nie podważyła stanowiska Sądu Wojewódzkiego, że do rozpoznania sporu posesoryjnego jest właściwa droga sądowa. Spór posesoryjny ma ze swej istoty charakter sprawy cywilnej w rozumieniu art. 2 k.p.c., przy czym przepis ten nie przekazuje tego rodzaju sporów innym sądom lub innym organom.Z tych zasad rewizję z mocy art. 383 k.p.c. należało oddalić.