II CR 502/63

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie wniosku H.R. o ubezwłasnowolnienie J.R., na skutek rewizji wnioskodawczyni i Prokuratora Wojewódzkiego w Krakowie od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 6 czerwca 1963 r., zaskarżone postanowienie uchylił i przekazał sprawę temuż Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki oddalił wniosek H.R. o ubezwłasnowolnienie jej męża J.R., nie stwierdziwszy u niego objawów choroby psychicznej oraz okoliczności świadczących o marnotrawstwie. W szczególności Sąd Wojewódzki doszedł do przekonania, że przyczyną upadku gospodarstwa rolnego o obszarze 23 ha jest wiek J.R. i brak rąk do pracy, a nie chęć zniszczenia gospodarstwa i narażenie na niedostatek siebie i osób najbliższych.Powyższe postanowienie zaskarżyli rewizją wnioskodawczyni i Prokurator Wojewódzki w Krakowie, zarzucając, że Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił i nie rozważył należycie wszystkich okoliczności ujawnionych w sprawie i dlatego sprzecznie z tym materiałem doszedł do przekonania, że brak jest podstaw z art. 10 p.o.p.c. do ubezwłasnowolnienia J.R. z powodu choroby psychicznej lub marnotrawstwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Chybione są zarzuty skarżących, jeżeli kwestionują oni ustalenia i wnioski Sądu Wojewódzkiego o przedmiocie braku przesłanek do ubezwłasnowolnienia J.R. z powodu choroby umysłowej. Ustalenia Sądu Wojewódzkiego bowiem znajdują w tej mierze uzasadnienie w opiniach biegłych i zeznaniach świadków, których ocena dokonana została zgodnie z zasadami rozumowania i doświadczenia życiowego.Trafny natomiast jest zarzut skarżących, że Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił i nie rozważył należycie wszystkich okoliczności sprawy, mogących świadczyć o istnieniu przesłanek świadczących o potrzebie ubezwłasnowolnienia J.R. z powodu marnotrawstwa.Błędny przede wszystkim jest pogląd Sądu Wojewódzkiego, że do ubezwłasnowolnienia osoby z powodu marnotrawstwa potrzebne jest ustalenie chęci zniszczenia posiadanego majątku i pozbawienia środków utrzymania siebie i rodziny. Do ubezwłasnowolnienia bowiem z tej przyczyny wystarcza stwierdzenie, że czynności gospodarcze osoby, której zarzuca się marnotrawstwo są rażąco sprzeczne z zasadami doświadczenia i racjonalnej gospodarki, stosowanej przez osoby o przeciętnym doświadczeniu w zakresie załatwiania swoich spraw życiowych. Sąd Wojewódzki z uchybieniem art. 242 § 1 k.p.c. nie rozważył okoliczności uzasadniających ujemną ocenę czynności gospodarczych J.R., kolidujących z pojęciem racjonalnej gospodarki rolnej, zwłaszcza że czynności te dotyczą stosunkowo dużego gospodarstwa rolnego i interes Państwa Ludowego wymaga, by było ono prowadzone na możliwie najwyższym poziomie.Z treści zeznań szeregu świadków wynika, że obecny katastrofalny stan gospodarstwa jest wynikiem postępowania J.R., który z powodu wieku sam nie może należycie gospodarować na gospodarstwie, a nie godzi się na częściowe jego wydzierżawienie, jak również odrzuca i uniemożliwia wszelką pomoc ze strony najbliższych członków swej rodziny, a nawet wypędza z pola najętych przez członków rodziny pracowników.W tych okolicznościach trafny jest zarzut skarżących, że ustalenia Sądu Wojewódzkiego przypisując ruinę gospodarstwa rolnego wyłącznie wiekowi J.R. i brakowi sił najemnych do pracy są sprzeczne z treścią zebranego w sprawie materiału. Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił też dalszych okoliczności mogących uzasadniać marnotrawstwo J.R., a zwłaszcza że sprzedaje on za bezcen części inwentarza żywego.Z tych względów Sąd Najwyższy z mocy art. 384 k.p.c. wobec nienależytego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.