I CR 63/61

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Henryka R. o ubezwłasnowolnienie Piotra R., po rozpoznaniu rewizji wnioskodawcy od postanowienia Sąd Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 22 września 1960 r., oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki oddalił wniosek, w którym Henryk R. domagał się ubezwłasnowolnienia swego ojca z powodu marnotrawstwa, wobec dojścia do przekonania, iż wskazane we wniosku działania Piotra R. nie posiadają cech pojęcia "marnotrawstwa". Piotr R. sprzedał wprawdzie część gruntu, ale jego akt dyspozycyjny był usprawiedliwiony względami gospodarczymi.W skardze rewizyjnej wnioskodawca domaga się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń sądu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz naruszenie istotnych przepisów postępowania. Podniesionej sprzeczności dopatruje się skarżący w niewzięciu pod uwagę, iż ojciec sprzedaje grunt za ceny rażąco odbiegające od rynkowych, a uzyskane stąd pieniądze przekazuje pasierbom z pokrzywdzeniem swych dzieci. Istotne uchybienie procesowe polega zdaniem skarżącego na bezzasadnej odmowie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego dla zbadania stanu psychicznego ojca.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Zarzut rewizji zmierzający do podważenia prawidłowości oceny materiału dowodowego, a zwłaszcza trafności ustalenia, co do braku cech marnotrawstwa w postępowaniu Piotra R. uznać trzeba za chybiony, skoro w świetle zeznania większości świadków sprzedaż części gruntu była gospodarczo uzasadniona.Wbrew stanowisku skargi rewizyjnej żaden ze świadków nie stwierdził, aby grunt został sprzedany za cenę rażąco niską, okoliczność zaś. że część pieniędzy ze sprzedaży nieruchomości ojciec wnioskodawcy darował pasierbom, nie i świadczy o marnotrawstwie, zwłaszcza, że w stosunku do dzieci swego współmałżonka ma on moralne zobowiązanie.Nie jest również trafny zarzut nieuwzględnienia wniosku o dopuszczenie dowodu z biegłego lekarza psychiatry.Zgodnie z treścią art. 10 dekretu z dn. 28 sierpnia 1945 r. (Dz. U. z 1945 r. Nr 40, poz. 225) postępowanie o ubezwłasnowolnienie nie jest postępowaniem z urzędu, w którym samo powiadomienie o zaistnieniu zdarzenia uzasadniającego ingerencje sądu zobowiązuje go do zbadania wszystkich aspektów sprawy, ale toczy się na skutek wniosku osób uprawnionych, na których w myśl art. 208 § k.p.c. w związku z art. 4 k.p.n. ciąży obowiązek określenia podstawy faktycznej żądania.Jeżeli więc wnioskodawca żądanie ubezwłasnowolnienia opierał na przesłance marnotrawstwa i zakresu wniosku nie rozszerzył w toku postępowania, Sąd Wojewódzki po stwierdzeniu niesłuszności żądania w świetle twierdzeń wniosku nie miał prawa prowadzić z urzędu ustaleń czy zachodzą podstawy do orzeczenia ubezwłasnowolnienia z innych przyczyn wymienionych w art. 10 p.o.p.c.Skoro zgodnie z zasadą dyspozycyjności, wszczynający postępowanie określa granicę poszukiwanej ochrony prawnej, sąd jest związany z zamieszczoną we wniosku podstawą ubezwłasnowolnienia z przyczyn wymienionych w art. 10 p.o.p.c. i nie ma prawa orzec z urzędu o ubezwłasnowolnieniu. Stanowiłoby tu bowiem nieusprawiedliwione żadnym przepisem prawa wyjście ponad żądanie osoby uprawnionej.Skoro żaden z zarzutów rewizji nie okazał się trafny Sąd Najwyższy, przy braku uchybień podnoszonych z urzędu, z mocy art. 383 k.p.c.; rewizję oddalił.