II CR 502/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN W. Łysakowski.Sędziowie SN: K. Kołakowski, J. Majorowicz (spr.).Protokolant: Z. Dębek.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 1986 r. sprawy z powództwa Kazimierza K. przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych w W. o wydanie ruchomości na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 27 marca 1985 r., sygn. akt I C 660/84:1)rewizję oddala,2)zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej 2.000 zł (słownie: dwa tysiące) tytułem kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 27 marca 1985 r. Sąd Wojewódzki we Wrocławiu nakazał pozwanemu wydanie powodowi dwóch metalowych orłów z koroną, jednej kasety magnetofonowej oraz jednego metalowego znaczka byłego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych, oddalając powództwo w pozostałej części. Oddalone powództwo dotyczy trzech arkuszy znaczków "Poczta Solidarności Walczącej" (każdy w cenie 50.000 zł) oraz kalendarza ściennego, wydanych przez nielegalne struktury podziemia. Sąd ustalił, że wyżej wymienione przedmioty zostały zajęte przez funkcjonariuszy strony pozwanej w dniu 29 lutego 1984 r. w mieszkaniu powoda. Przeciwko powodowi nie wszczęto postępowania karnego, przy czym po umorzeniu postępowania w sprawie odpadła podstawa dalszego przetrzymywania przez stronę pozwaną takich przedmiotów jak: dwóch orłów z koroną, kasety magnetofonowej i znaczka metalowego "NSZZRI" wykonanego w okresie legalnej działalności tego związku, a po delegalizacji tego związku nierozpowszechnianego przez powoda, który to znaczek swoją treścią nie godził w porządek prawny. Odnośnie więc tych przedmiotów powództwo należało - zdaniem Sądu I instancji - uwzględnić. Jeżeli natomiast chodzi o pozostałe przedmioty zakwestionowane przez funkcjonariuszy strony pozwanej, a więc znaczki z napisem "Poczta Solidarności Walczącej" oraz kalendarz ścienny, to podlegają one przepadkowi na podstawie art. 412 k.c., ponieważ wydane zostały przez nielegalne struktury podziemne.W rewizji powód, zarzucając naruszenie art. 412 k.c. oraz art. 222 § 1 k.c. wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i o uwzględnienie powództwa w pozostałej części.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut naruszenia art. 412 k.c. jest nieuzasadniony.W świetle tego przepisu, jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w wytycznych z dnia 19 grudnia 1972 r., sygn. akt III CZP 57/71 (OSN 1973, poz. 37), przesłanką przepadku na rzecz Skarbu Państwa jest, aby zarówno świadczenie spełnione w zamian za dokonanie czynu niedozwolonego, jak i realizacja celu czynności prawnej miały charakter działania niegodziwego, to znaczy takiego działania, które zmierza bezpośrednio do pogwałcenia porządku prawnego i zasługuje na szczególną społeczną dezaprobatę. Sytuacja taka zachodzi w rozważanej sprawie. Powód bowiem wszedł świadomie w posiadanie przedmiotów przy wykonaniu czynności prawnej, mającej cel sprzeczny z ustawą, przy czym czynności godzącej w podstawowe zasady porządku prawnego w państwie.Z tych przyczyn rewizja podlega oddaleniu.