III CRN 398/70

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Spółdzielczego Zrzeszenia Chałupników i Wytwórców Domowych w R. przeciwko Bogusławowi Z. o zapłatę, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od prawomocnego wyroku Sądu Powiatowego w Radomiu z dnia 26 listopada 1969 r., zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał temuż Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW pozwie z dnia 23 października 1969 r., wniesionym do Sądu Powiatowego w Radomiu, powodowe Spółdzielcze Zrzeszenie Chałupników i Wytwórców Domowych w R. żądało zasądzenia od pozwanego Bogusława Z. kwoty 12.046 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu.Powód twierdził w pozwie, iż sprzecznie z przepisami o przeznaczeniu funduszu "na cele socjalne i inne" Rada Spółdzielni kwotę 36.000 zł przeznaczyła na opłacenie kosztów wycieczki członków Zarządu do Związku Radzieckiego, z której to kwoty 12.000 zł przypadło na opłacenie udziału pozwanego B. w tej wycieczce.Pozwany nie uznał żądania pozwu, wnosił o oddalenie powództwa i zarzucił, że Rada podejmując uchwałę o sfinansowaniu wycieczki dla członków Zarządu nie naruszyła żadnych przepisów.Sąd Powiatowy w Radomiu wyrokiem z dnia 26 listopada 1969 r. II C 1125/69 powództwo oddalił.Sąd stwierdził, że "aczkolwiek z § 1 uchwały Zarządu Centralnego Związku Spółdzielczości Pracy nr 84 z dnia 23 czerwca 1966 r., ogłoszonej w Biuletynie CZSP nr 12 (k. 17) wynika, że uchwała rady nadzorczej powodowej Spółdzielni w części odnoszącej się do przeznaczenia części funduszu na cele socjalne i inne - na finansowanie wycieczki zagranicznej jest sprzeczna z prawem", brak jest podstaw do uwzględnienia powództwa "skoro jednak uchwała ta nie została uchylona w trybie art. 43 § 1 ustawy o spółdzielniach i ich związkach".Powyższy wyrok uprawomocnił się na skutek niezaskarżenia go przez powodową Spółdzielnię.W rewizji nadzwyczajnej Prokurator Generalny PRL wniósł o uchylenie powyższego wyroku Sądu Powiatowego w Radomiu i przekazanie sprawy temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Skarżący zarzucił wymienionemu wyrokowi rażące naruszenie prawa, w szczególności przepisów art. 3 § 2, 197 k.p.c., w związku z art. 412 k.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W rewizji nadzwyczajnej trafnie podniesiono, iż Sąd Wojewódzki, wbrew obowiązkowi wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przeoczył - przyjmując, iż uchwała rady o sfinansowaniu wycieczki jest sprzeczna z prawem - że w warunkach niniejszej sprawy zachodziła konieczność rozpoznania jej w płaszczyźnie przepisu art. 412 k.c., który stanowi, iż "to co świadomie zostało świadczone... w wykonaniu czynności prawnej mającej cel sprzeczny z ustawą lub z zasadami współżycia społecznego ulega przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa". Niezbędne zatem było przeprowadzenie przez sąd z urzędu stosownego postępowania, w szczególności przesłuchania członków Rady i członków Zarządu w celu ustalenia, z czyjej inicjatywy została podjęta uchwała o finansowaniu kosztownej wycieczki zagranicznej członków, czy członkowie Zarządu obecni na posiedzeniu Rady wnosili zastrzeżenia co do takiego sposobu wykorzystania funduszu "na cele socjalne i inne", i czy zwracali uwagę na, treść uchwały nr 84 Zarządu CZSP, która z tytułu zajmowanych stanowisk była im znana, i którą powinni stosować w praktyce.Przeoczył również sąd, iż zgodnie z art. 197 k.p.c. spoczywał na nim obowiązek zawiadomienia z urzędu o toczącym się procesie prokuratora oraz właściwego do spraw finansowych organu prezydium powiatowej (miejskiej, dzielnicowej) - rady narodowej.Zauważyć trzeba, iż nieuchylenie uchwały Rady w trybie art. 43 § 1 ustawy o spółdzielniach i ich związkach nie dawało w żadnym razie podstawy do oddalenia powództwa.Z treści tego przepisu wynika, iż zarząd centralnego związku może uchylić uchwałę rady w każdym czasie i z własnej inicjatywy. Skoro zatem Sąd uznał, iż uwzględnienie żądania pozwu uzależnione jest od uchylenia uchwały Rady, powinien był uprzednio zakreślić stronie powodowej termin do przedłożenia uchwały zarządowi centralnemu związku w kwestii uchylenia uchwały Rady.Z przytoczonych zasad należało zaskarżony wyrok uchy1ić. Sąd Najwyższy zatem z mocy art. 422 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.