II CR 514/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: SSN R. Czarnecki (spraw.).Sędziowie SN: - T. Bielecki, J. Niejadlik.Protokolant: H. Elba.SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 1981 r. sprawy z powództwa Józefa P. przeciwko Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Wodno-Kanalizacyjnemu w G. o zapłatę, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 6 października 1980 r., sygn. akt I C 404/80,oddala rewizję.Uzasadnienie faktyczneWedług § 4 ugody z dnia 26 V 1978 r., w wypadku uchylenia decyzji organu administracji z dnia 7 IV 1978 r. pozwane Przedsiębiorstwo zobowiązuje się zapłacić powodowi za pracownię i kotłownię cenę 190.052 zł.Gdy doszło do uchylenia wspomnianej decyzji, powód wystąpił o zasądzenie od Przedsiębiorstwa sumy 190.052 zł.Po powtórnym rozpatrzeniu sprawy Sąd Wojewódzki oddalił powództwo z tym w szczególności uzasadnieniem, że obok zastępcy dyrektora Przedsiębiorstwa ugodę z dnia 26 V 1978 r. podpisała kierowniczka działu finansowego tego Przedsiębiorstwa, która nie mając stosownego pełnomocnictwa, nie była osobą upoważnioną w rozumieniu art. 16 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 X 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 1960 r. Nr 18, poz. 111).Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę, na skutek rewizji powoda, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 16 ust. 1 wyżej powołanego dekretu, do składania w imieniu przedsiębiorstwa państwowego oświadczeń w zakresie jego obowiązków majątkowych wymagane jest współdziałanie dwóch upoważnionych osób. Skoro ugodę (umowę) z dnia 26 V 1978 r. podpisała w imieniu Przedsiębiorstwa tylko jedna upoważniona osoba, to umowa ta, jako sprzeczna z bezwzględnie obowiązującym nakazem ustawy, jest nieważna (art. 58 § 1 k.c.).W sprawie, osoby podpisujące w imieniu Przedsiębiorstwa umowę z dnia 26 V 1978 r. nie wiedziały, że jedna z nich jest osobą nieupoważnioną. Nie wiedział o tym również i powód. Osoby dokonujące nieważnej czynności prawnej nie wiedziały więc o jej nieważności.W doktrynie podnosi się, że konwersja nieważnej czynność prawnej wchodzi w rachubę wówczas, gdy można przyjąć za prawdopodobne, że gdyby osoby dokonujące czynności nieważnej wiedziały o jej nieważności, to dokonałyby innej ważnej czynności. Jednakże nie jest to jedyna przesłanka dopuszczalności konwersji. Ma ona miejsce dopiero wtedy, kiedy nieważna czynność prawna równocześnie spełnia przesłanki wymagane dla ważności czynności prawnej innego rodzaju, jak np. w sprawie powołanej w rewizji - umowa przedwstępna nieważna ze względu na brak określenia terminu jej zawarcia, równocześnie spełnia przesłanki wymagane dla ważności umowy darowizny,Nieważna umowa z dnia 26 V 1978 r. równocześnie nie spełni przesłanek wymaganych dla ważności jakiejkolwiek czynności prawnej innego rodzaju, a nawet - nie może ich spełniać, w rzeczywistości bowiem Przedsiębiorstwo nie złożyło żadnego oświadczenia w zakresie swych obowiązków majątkowych.Na tle tego, co powiedziano, rewizja nie może więc odnieść skutku (art. 387 k.p.c.).