II CR 527/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN R. Czarnecki (sprawozdawca). Sędziowie SN: B. Bladowski, Ł. Grygołajtys.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 1986 r. sprawy z powództwa Leokadii C. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w K. o przyjęcie do Spółdzielni i o przydział lokalu po byłym członku, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 18 września 1985 r.:oddalił rewizję i zasądził od powódki na rzecz pozwanej Spółdzielni kwotę 900 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję rewizyjną.Uzasadnienie faktyczneWedług ustaleń i wniosków Sądu Wojewódzkiego zięciowi powódki przysługiwało spółdzielcze prawo do lokalu kategorii M-4 (typu lokatorskiego) w K., znajdującego się w budynku stanowiącym własność pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej. W lipcu 1975 r. powódka (urodzona w 1901 r.) zamieszkała we wspólnym lokalu, a jej córka niezwłocznie uzyskała, na miejsce swego męża, przydział tego lokalu, powódka zaś została w nim wymieniona jako członek rodziny. W sierpniu 1976 r. inna Spółdzielnia przydzieliła mężowi powódki lokal kategorii M-3 (również typu lokatorskiego) w S. (około 7 km od K.), w którym zamieszkał on z dwoma pozostałymi córkami. I w przydziale tego lokalu powódka została wymieniona jako członek rodziny. W grudniu 1976 r. Urząd Miejski w K. poinformował pozwaną Spółdzielnię, że znacznie wcześniej, bo już w czerwcu 1976 r. zięć powódki otrzymał pozwolenie na użytkowanie domu jednorodzinnego wzniesionego w K. Okazało się, że córka i zięć powódki uzyskali w PKO kredyt w wysokości 198.000 zł na budowę wymienionego domu, płatny w ratach do 2005 r., a ponadto z Urzędu Wymiany Poczty - pomoc pieniężną w wysokości 250.000 zł na dokończenie jego budowy w zamian za udostępnienie pracownikom tego Urzędu 6 pokoi na wczasy przez okres 3 lat. Mąż powódki przeniósł się z S. do K. i obok niej mieszkał we wspomnianym lokalu kategorii M-4, gdzie zmarł w styczniu 1982 r., a lokal kategorii M-3 w S. zajmowały i zajmują same dwie pozostałe córki powódki, przy czym w lutym 1983 r. na rzecz jednej z nich został wydany przydział na ten lokal. W styczniu 1982 r. rada Spółdzielni pozbawiła córkę powódki członkostwa przez wykreślenie, a w maju 1984 r. zebranie przedstawicieli Spółdzielni podtrzymało tę decyzję. Również w styczniu 1982 r. powódka zgłosiła wniosek o przyjęcie jej do Spółdzielni i o przydział lokalu po córce, który Spółdzielnia oceniła jako bezpodstawny. Wreszcie - w styczniu 1985 r. powódka wystąpiła na drogę sądową, jednakże Sąd Wojewódzki nie uwzględnił jej roszczenia.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji powódki, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W sprawie nie zachodzi potrzeba zajęcia stanowiska co do tego, czy roszczenie powódki opiera się na art. 221 prawa spółdzielczego, czy też na art. 145 ustawy o spółdzielniach i ich związkach (w związku z art. 272 prawa spółdzielczego), albowiem cel obu tych przepisów jest i był taki sam. Otóż cel art. 221 § 1 pr. spółdz. (art. 145 ust. o spółdz. i ich związkach) wynika z okoliczności, że gdyby ustawodawca nie wprowadził zawartej w nim normy, to w razie ustania członkostwa, a tym samym - wygaśnięcia lokatorskiego prawa do lokalu (niezbywalnego i niedziedzicznego), osoba zamieszkała razem z członkiem i mu bliska, wywodząca od niego swe uprawnienia do zamieszkania, oparte najczęściej na węźle rodzinnym, byłaby zawsze obowiązana do opróżnienia lokalu, a lokal ten zwiększałby pulę mieszkań przeznaczonych dla członków, którzy przez szereg lat oczekują w kolejce na przydział mieszkania. Z powyższego wynika, że cel normy zawartej w art. 221 § 1 pr. spółdz. (w art. 145 ustawy o spółdz. i ich związkach) ogranicza zachowanie lokalu po byłym członku przez osobę zamieszkałą z nim razem i mu bliską do sytuacji, w której osoba ta nie ma innych możliwości zaspokojenia swych potrzeb mieszkaniowych; poza tą sytuacją lokal po byłym członku zwiększa pulę mieszkań przeznaczonych dla członków oczekujących w kolejce na przydział. Inaczej mówiąc, w sytuacji gdy osoba zamieszkała razem z byłym członkiem i mu bliska ma możność zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych poza lokalem byłego członka, nie zostaje spełniony cel art. 221 § 1 pr. spółdz. (art. 145 ustawy o spółdz. i ich związkach), a wówczas roszczenie o przyjęcie do spółdzielni i o przydział lokalu po byłym członku w ogóle nie powstaje.W sprawie chodzi właśnie o przedstawiony stan rzeczy, skoro powódka ma możność bądź zamieszkania ze swymi dwiema córkami w lokalu spółdzielczym w S., bądź kontynuowanie swego dotychczasowego zamieszkiwania ze swą córką i jej rodziną, obecnie już w domu jednorodzinnym w K.Gdy powództwo zostało oparte na art. 221 § 1 pr. spółdz. (art. 145 ustawy o spółdz. i ich związkach), twierdzenia dotyczące zamiany lokalu w S. na lokal po byłym członku w K. nie mogły być przedmiotem rozważań.Rewizja ulega więc oddaleniu (art. 387 k.p.c.).