II CR 532/61

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 6 listopada 1961 r. sprawy z powództwa Józefa S. przeciwko Zakładowi Narodowemu im. Ossolińskich w W. o 65 000 zł na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 21 listopada 1960 r. sygn. akt II C 676/59 rewizję oddala i zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej koszty postępowania rewizyjnego w kwocie 1 100 zł.Uzasadnienie faktyczneWedług twierdzeń pozwu, stosowanie do pkt 14 ust. I i III wiążącej strony umowy wydawniczej, strona pozwana powinna była w ciągu 6 miesięcy od dnia otrzymania pracy powoda pt. "Pamiętnikarstwo polskie - bibliografia", tj. od dnia 15 maja 1957 r. zawiadomić go, czy pracę przyjmuje, z tym, że w razie niezawiadomienia powoda we wskazanym terminie o ocenie pracy uważa się, iż strona pozwana pracę przyjęła. Skoro strona pozwana nie zawiadomiła powoda w tym terminie o ocenie pracy, praca musi być uznana za przyjętą, wobec czego powodowi należy się reszta wynagrodzenia w wysokości 65 000 zł. Powód żąda zasądzenia tej kwoty od strony pozwanej. Sąd Wojewódzki roszczenia nie uwzględnił. Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę wskutek rewizji powoda, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Podstawą oceny zasadności żądania powoda są przede wszystkim postanowienia umowy wydawniczej z 11 lutego 1955 r., wzorowanej na umowie typowej, stanowiącej załącznik do uchwały Nr 419 Prezydium Rządu z 2 czerwca 1951 r. w sprawie wysokości wynagrodzeń autorskich i zasad zawierania umów o wydanie książek (Mon. Pol. Nr A-56, poz. 740).Rewizja pomija istotny w świetle postanowień wspomnianej umowy fragment pisma strony pozwanej z 15 lipca 1957 r., w którym to terminie, bo zaledwie po upływie 2 miesięcy od dostarczenia pracy i w nawiązaniu do poprzednich pism, zwłaszcza z 15 lutego 1957 r., zawiadomiła powoda , że "nie może uznać pracy za przyjętą". Strona pozwana doniosła zatem powodowi o swojej ocenie pracy, a w myśl pkt 14 ust. III umowy wydawniczej, jedynie w wypadku niezawiadomienia o tej ocenie uważałoby się, że strona pozwana pracę przyjęła. Inaczej mówiąc, strona pozwana złożyła wymagane w pkt 14 ust. I umowy wydawniczej oświadczenie woli, wobec czego umówiony przez strony skutek na wypadek niezłożenia tego oświadczenia stał się bezprzedmiotowy. Praca powoda nie została zatem przyjęta. Stosownie do pkt 14 ust. II umowy wydawniczej, w wypadku niezaakceptowania pracy przez stronę pozwaną, tzn. w razie jej nieprzyjęcia, umowa rozwiązuje się bez udzielenia terminu ulgowego i złożenia oświadczenia przez stronę pozwaną, czyli sama przez się, bez odrębnego oświadczenia w przedmiocie odstąpienia od umowy. Powołane postanowienie umowne prowadzi do wniosku, że do rozwiązania umowy wydawniczej przez odstąpienie doszło już w dniu 15 lipca 1957 r., zresztą wbrew temu, co o rzekomym trwaniu tej umowy sądziła sama strona pozwana. Jednakże błąd strony pozwanej co do prawa materialnego, choćby polegał na nieznajomości podstawowego przepisu Prawa autorskiego, jakim jest art. 38 § 1, według którego wydawca może skorzystać z zastrzeżonego w umowie prawa odstąpienia od wydania utworu tylko w ciągu jednego roku od daty jego dostarczenia, podczas gdy strona pozwana "rozwiązała" umowę po upływie tego terminu, bo dopiero 27 stycznia 1959 r. i w procesie, wbrew sobie, na to się powoływała - stronie pozwanej nie szkodził, o zastosowaniu bowiem prawa materialnego decydują sądy, a prawo materialne dla strony pozwanej okazało się korzystne. W świetle zatem pkt 14 ust. II umowy wydawniczej, oświadczenia strony pozwanej, zwłaszcza co do przesłania pracy powoda do recenzji, stanowiły w istocie z jednej strony ofertę zawarcia nowej umowy na wypadek pozytywnego wyniku recenzji, z drugiej zaś, były wyrazem poszukiwania obiektywnego kryterium dla potwierdzenia własnego stanowiska co do tego, że praca powoda z przyczyn zachodzących po jego stronie nie nadaje się do druku, w braku bowiem tej przesłanki strona pozwana musiałaby wypłacić powodowi resztę wynagrodzenia (pkt 16 umowy wydawniczej w zw. z art. 38 § 1 i 3 Prawa autorskiego). Co do obiektywnego charakteru wad w jakości utworu Sąd Wojewódzki ustalił, że "praca powoda nie jest zrobiona według zasad bibliograficznych" oraz, że "opinia recenzentów wypadła negatywnie w tym sensie, iż tylko część pracy powoda nadaje się do wydawnictwa po gruntownym jej przerobieniu". Wprawdzie przytoczone stanowisko powinno było znajdować oparcie w opinii biegłych, a tych Sąd Wojewódzki nie wzywał, jednakże rewizja nie powołuje się na podstawę z art. 371 § 1 p. 4 kpc, a w sprawie o wynagrodzenie z umowy wydawniczej Sąd Najwyższy związany jest granicami rewizji i uchybienia procesowego mogącego mieć wpływ na wynik sprawy nie jest władny wziąć z urzędu pod rozwagę (art. 380 kpc).Przeto rewizja, jako nieusprawiedliwiona, ulega oddaleniu.