II CR 54/62

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Feliksa T. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu Imprez Estradowych w Warszawie o 58 545 zł, na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 28 września 1901 r.:1) zaskarżony wyrok w tym tylko zmienił, że zasądzoną nim kwotę 46 545 zł obniżył do sumy 31 545 zł,2) w pozostałej części rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki zasądził na rzecz Feliksa P. 16 545 zł tytułem odszkodowania w związku z wypadkiem samochodowym, 30 000 zł zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną oraz przyznał powodowi rentę wyrównawczą po 1000 zł miesięcznie - podając następujące podstawy faktyczne i prawne swego rozstrzygnięcia: W dniu 4 marca 1960 r. na powoda powracającego z pracy i oczekującego na przystanku tramwajowym najechał samochód ciężarowy, stanowiący własność Państwowego Przedsiębiorstwa Imprez Estradowych w Warszawie, prowadzony przez kierowcę Henryka O. W wyniku wypadku powód doznał strzaskania kości obu nóg i od dnia 1 marca 1960 r. do dnia 18 czerwca 1960 r. przebywał w leczeniu w szpitalu, następnie przez okres 5 i 1/2 miesiąca leczył się w domu. Przed wypadkiem powód był zatrudniony w Warszawskich Zakładach Telewizyjnych w charakterze brakarza d zarabiał miesięcznie 2200 zł. Z dniem 1 października I960 r. powód na skutek całkowitej niezdolności do pracy został zwolniony z pracy i do obecnej chwili pozostaje bez zajęcia. Z ubezpieczenia społecznego powód pobiera rentę zaliczkową od dnia 6 grudnia 1961 r. w wysokości 1028 zł miesięcznie.Przyczyną wypadku była utrata przytomności przez kierowcę, spowodowana atakiem epileptycznym. W związku z wypadkiem powód poniósł następujące straty:a) 7300 zł z tytułu różnicy pomiędzy pobieranym uposażeniem a otrzymywanym zasiłkiem chorobowym;b) 1750 zł za zniszczoną garderobę;c) 7315 zł z tytułu dożywiania, zakupu lekarstw zagranicznych, wynagrodzenia pielęgniarki i kosztów przejazdu na zabiegi lecznicze.W świetle tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Wojewódzki stanął na stanowisku, że pozwane przedsiębiorstwo, jako właściciel samochodu, odpowiada za wyrządzoną szkodę na podstawie art. 153 § 1 w związku z art. 152 § 1 k.z. - na zasadzie ryzyka.Ponieważ przed wypadkiem powód zarabiał 2200 zł a obecnie pobiera 1028 zł renty, renta wyrównawcza powinna wynosić 1000 zł miesięcznie.Zasądzenie 16 545 zł z tytułu efektywnych strat związanych z wypadkiem oparł Sąd Wojewódzki na dowodach z przesłuchania świadków i stron przy zastosowaniu art. 330 k.p.c.Z uwagi na doznane kalectwo zadośćuczynienie za cierpienie fizyczne i krzywdę moralną w kwocie 30 000 zł uznał Sąd Wojewódzki za niewygórowane.W skardze rewizyjnej pozwane przedsiębiorstwo domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Skarżący zarzuca naruszenie art. 152 § 1 k.z., podnosząc, iż wbrew stanowisku zajętemu w zaskarżonym wyroku wypadek nastąpił na skutek zdarzenia losowego, które zwalnia właściciela samochodu od odpowiedzialności. Pozwane przedsiębiorstwo nie wiedziało bowiem o chorobie kierowcy.Przyznanie renty uważa skarżący za przedwczesne wobec braku definitywnego orzeczenia w przedmiocie renty ze strony ZUS.Wreszcie kwota 30 000 zł tytułem zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną jest - zdaniem skarżącego - zbyt wysoka tym bardziej, że powód otrzymał odszkodowanie z PZU.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie można podzielić poglądu skarżącego, iż wypadek nastąpił na skutek siły wyższej, uzasadniającej uwolnienie właściciela pojazdu mechanicznego. Prawo polskie przyjmuje siłę wyższą w rozumieniu teorii obiektywnej, a więc jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz i nie dające się przewidzieć. Jeżeli więc zdarzenie powodujące szkodę pochodzi z wewnątrz przedsiębiorstwa, nie może być ono uznane za siłę wyższą, choćby nie dało się przewidzieć ani uniknąć. Gdyby więc nawet podzielić twierdzenie skarżącego, iż kierowca w dniu wypadku po raz pierwszy w życiu dostał ataku epilepsji a dotychczasowy jego stan zdrowia i wynik badań lekarskich nie wskazywały na tego rodzaju chorobę, okoliczność ta nie mogłaby uzasadniać uchylenia się strony pozwanej od odpowiedzialności za powstałą szkodę.Atak epilepsji, na który zapadł kierowca w czasie prowadzenia pojazdu mechanicznego, jako pochodzący z wewnątrz przedsiębiorstwa, nie może być uznany za siłę wyższą w rozumieniu art. 152 § 1 k.z. w związku z art. 153 § 1 k.z., uzasadniającą uwolnienie właściciela samochodu od odpowiedzialności za powstałą szkodę - nawet wtedy, gdy dotychczasowy stan zdrowia i wyniki badań lekarskich nie pozwalały przewidywać możliwości wystąpienia tego rodzaju choroby.Wobec złożenia na rozprawie rewizyjnej dowodu z dokumentu (art. 18 § 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania w sprawach cywilnych Dz. U. z 1950 r. Nr 38, poz. 349) stwierdzającego przyznanie powodowi stałej renty w kwocie 1028 zł miesięcznie, utracił aktualność zarzut rewizyjny wskazujący na przedwczesność orzekania w tym zakresie. Skoro więc zarobki powoda przed wypadkiem wynosiły 2200 zł, a Sąd Wojewódzki przyznał mu rentę wyrównawczą w kwocie 1000 zł, uchybienie Sądu pierwszej instancji uległo konwalidacji.Trafnie natomiast kwestionuje rewizja wysokość przyznanego zadośćuczynienia za cierpienie fizyczne i krzywdę moralną. Aczkolwiek w świetle uchwały Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 27 marca 1961 r. 1 CO 27/60 (OSN 1962/II poz. 40) kwota otrzymana z PZU na podstawie umowy ubezpieczeniowej nie ulega potrąceniu z odszkodowania za skutki nieszczęśliwego wypadku, to jednak fakt ten w konkretnym przypadku musi być uwzględniony przy ustaleniu 'wysokości zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną.Zasądzenie z tego tytułu kwoty 30 000 zł w sytuacji, gdy powód otrzymał z PZU kwotę 24 000 zł, pozostawałaby w sprzeczności z zasadą przyznawania w umiarkowanej wysokości odszkodowania za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną.W okolicznościach sprawy Sąd Najwyższy uznał za uzasadnione zasądzenie 15 000 zł z tego tytułu.Z powyższych względów z mocy art. 383 i 386 k.p.c. orzeczono, jak w sentencji.