II CR 55/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Bryl. Sędziowie: M. Grudziński (sprawozdawca), J. Krajewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Cecylii B. przeciwko: Skarbowi Państwa (Skarbowy Urząd Komorniczy, Wydział Finansowy przy Prezydium DRN w K.) i Romanowi Z. o zwolnienie nieruchomości od egzekucji, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 24 września 1965 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneCecylia B., pozywając Skarb Państwa i Romana Z. domagała się zwolnienia od egzekucji nieruchomości, zajętej na wniosek Skarbowego Urzędu Komorniczego w K. w poszukiwaniu sumy zł 252.287, należnej od Romana Z. Skarb Państwa powołał się na decyzję Wydziału Finansowego Prezydium DRN w K. z dnia 18 marca 1961 r., mocą której na Cecylię B. włożona została solidarna odpowiedzialność za zaległe zobowiązania podatkowe Z., wynoszące wskazaną wyżej sumę. Uzasadnienie tej decyzji powołuje się na okoliczność, że Z. jest bratem B., pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym i uporczywie zalega z zapłatą należności podatkowych (art. 16 ustawy z dnia 16 listopada 1960 r. o zmianę dekretu z dnia 26 października 1950 r. o zobowiązaniach podatkowych - Dz. U. Nr 51, poz. 300, oraz art. 15 tego ostatniego dekretu - Dz. U. Nr 49, poz. 452).Pozwany Skarb Państwa wyjaśnił w odpowiedzi na pozew, że powódce nie przysługuje powództwo z art. 14 dekretu o egzekucji administracyjnych świadczeń pieniężnych (Dz. U. Nr 21, poz. 84), ponieważ z mocy powołanej wyżej decyzji stała się ona zobowiązaną podatkowo, ocena zaś, czy powódkę słusznie obciążano tym zobowiązaniem, nie należy do właściwości drogi sądowej.Sąd Wojewódzki powództwo oddalił, podzielając stanowisko pozwanego Skarbu Państwa. Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że powódka z mocy decyzji organów finansowych została zobowiązana do solidarnej zapłaty zadłużenia podatkowego Z., nie jest więc osobą trzecią w rozumieniu art. 841 i 842 k.p.c., spór zaś o to, czy zastosowanie powyższe było uzasadnione, nie podlega właściwości drogi sądowej.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję powódki, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Wbrew zarzutom skarżącej przepis art. 842 k.p.c. dotyczy tylko osób trzecich, które w drodze powództwa mogą żądać zwolnienia zajętego przedmiotu od egzekucji, jeśli skierowanie do niego egzekucji narusza jej prawa. Wskazuje na to przepis art. 841 k.p.c., z którym przepis następny (art. 842 k.p.c.) pozostaje w ścisłym związku. Artykuł 842 k.p.c. dotyczy więc również osób trzecich i normuje ich legitymację do wytoczenia powództwa o zwolnienie zajętego przedmiotu od egzekucji administracyjnej oraz wskazuje warunki, jakim odpowiadać powinien pozew tych osób, a nadto reguluje zagadnienie kosztów procesu.Dłużnik zobowiązania podatkowego nie może więc korzystać z art. 842 k.p.c., a ewentualnie naruszonych jego praw może on poszukiwać na drodze powództwa przeciwegzekucyjnego na podstawie art. 840 k.p.c. Ten ostatni przepis wyraźnie odnosi się do dłużników, gdy tymczasem przepis art. 841 k.p.c. równie wyraźnie wymienia osoby trzecie.Jednakże powódka w sprawie niniejszej nie może dochodzić swoich praw z powołaniem się na art. 840 § 1 ust. 1 i 2 k.p.c. Z mocy bowiem art. 840 § 2 k.p.c., jeżeli podstawą egzekucji jest tytuł pochodzący od organu administracji państwowej (a sytuacja taka zachodzi w sprawie niniejszej), do stwierdzenia, że zobowiązanie wygasło lub nie może być egzekwowane, powołany jest organ, od którego tytuł pochodzi. Dlatego też powódka nie może w postępowaniu sądowym bronić się zarzutem, że nie pozostaje z Romanem Z. we wspólnym gospodarstwie domowym oraz że decyzja organów finansowych jest z tego względu bezzasadna.Z tych względów Sąd Najwyższy rewizję, jako bezzasadną, oddalił.