II CR 558/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta (sprawozdawca). Sędziowie: H. Dąbrowski, W. Bryl.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - Wydział Finansowy Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w D. przeciwko Mendlowi M., Pajelowi B., i Hochcie Z. o 59.685 zł, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 24 listopada 1961 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneSkarb Państwa żądał zasądzenia od pozwanych, nie znanych z miejsca pobytu, kwoty 59.685 zł tytułem równowartości nakładów dokonanych przez okupanta w majątku pozwanych. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo jako przedwczesne. Przedwczesność wynika - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - stąd, że nieruchomość, w której dokonano nakładów, nie została dotychczas zwrócona, a w myśl art. 5 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, Skarbowi Państwa należy się równowartość nakładów tylko do wysokości wzrostu wartości majątku w chwili zwrotu.Rewizja powoda od tego wyroku nie może odnieść skutku.Jest niesporne - i tego rewizja nie zwalcza - że nieruchomość, w której okupant dokonał nakładów, nie została dotychczas ani pozwanym, ani komu innemu zwrócona. Okoliczność, nie wynikająca zresztą dostatecznie z akt sprawy, że jakoby zapadło postanowienie sądowe przywracające posiadanie, nie uchyla przedwczesności, skoro mimo to nieruchomość znajduje się nadal we władaniu i zarządzie Państwa. Przepis art. 5 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87) nie nakłada bezwzględnego obowiązku zapłaty równowartości nakładów. Obowiązek ten jest ograniczony bądź uwarunkowany istnieniem wzrostu wartości majątku w chwili zwrotu i nie może przekraczać wartości tego wzrostu, co podyktowane jest między innymi tym, że nakłady mogły tymczasem ulec zniszczeniu lub zużyciu. Niezależnie od tego przepis art. 5 ust. 1 cytowanego dekretu nakazuje potrącić z wartości nakładów dochody oraz inne korzyści, osiągnięte w czasie posiadania. Dopóki zatem nie nastąpił zwrot majątku, nie da się stwierdzić, czy i w jakiej wysokości istnieje roszczenie oparte na art. 5 cytowanego dekretu.Pogląd skarżącego, że w razie oddalenia powództwa Skarb Państwa nie mógłby w przyszłości dochodzić roszczenia z tytułu nakładów, gdyż w toku niniejszego sporu upłynął 10-letni termin przedawnienia - nie jest trafny. Pozew bowiem niniejszy, choć powództwo zostało oddalone z powodu przedwczesności, w każdym razie przerwał bieg przedawnienia (art. 111 pkt 2 p.o.p.c.).Niezależnie od tego błędne wydaje się stanowisko, jakoby już przed zwrotem majątku rozpoczął się bieg przedawnienia. Zwrot jest jedną z przesłanek istnienia roszczenia, której brak uniemożliwia żądanie zaspokojenia, stosownie zaś do art. 108 p.o.p.c. bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym uprawniony mógł żądać zaspokojenia.Z tych zasad rewizję oddalono (art. 383 k.p.c.).