II CR 80/66
WyrokIzba Cywilna1966-04-21
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dowód z badania antropologicznego, morfologicznego lub biologicznego może stanowić samodzielną podstawę do ustalenia lub wykluczenia ojcostwa?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że badania antropologiczne, morfologiczne czy biologiczne, ze względu na swoją istotę w obecnym stanie nauki, nie mogą stanowić same przez się podstawy do ustalenia czy wykluczenia ojcostwa. Mogą one jedynie dostarczyć przesłanek świadczących z mniejszym lub większym prawdopodobieństwem o ojcostwie. W niniejszej sprawie, wobec prawidłowych ustaleń Sądu Wojewódzkiego o utrzymywaniu stosunków cielesnych przez powoda z pozwaną w okresie poczęcia dziecka i braku obcowania pozwanej z innymi mężczyznami, taki dowód nie miałby istotnego znaczenia dla wykluczenia ojcostwa powoda.Stan faktyczny
Powód domagał się zaprzeczenia ojcostwa wobec córki urodzonej w trakcie małżeństwa, twierdząc, że nie obcował z żoną od kwietnia 1961 r. Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa. Badania serologiczne nie wykluczyły ojcostwa powoda. Sąd Wojewódzki ustalił, że małżonkowie utrzymywali stosunki cielesne w okresie poczęcia dziecka, a pozwana cofnęła pozew o ustalenie ojcostwa przeciwko innemu mężczyźnie, nakłoniona przez powoda. Sąd odmówił dopuszczenia dowodu z badania antropologicznego ze względu na wiek dziecka i wystarczający materiał dowodowy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powoda i zasądził od niego na rzecz pozwanej zwrot kosztów postępowania rewizyjnego.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Józefa B. przeciwko Józefie B. i małoletniej Reginie B. o zaprzeczenie ojcostwa, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 9.XI.1965 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód i pozwana Józefa B. zawarli ze sobą małżeństwo w dniu 14.VI.1960 r. Pozwana Józefa B. w dniu 7.IV.1963 r. w czasie trwania tego małżeństwa urodziła córkę, pozwaną Reginę B.Powód twierdził, że pozwana Józefa B. opuściła go w pierwszych dniach kwietnia 1961 r. i od tego czasu, ściśle od dnia 5.IV.1961 r., małżonkowie ze sobą nie obcowali. Na tej podstawie powód domagał się ustalenia, że nie jest ojcem pozwanej Reginy B.Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa, twierdząc, że powód obcował ze swą żoną, pozwaną Józefą B., w okresie poczęcia małoletniej pozwanej.Przeprowadzone przez Zakład Medycyny Sądowej Akademii Medycznej w Krakowie, badania grupowo-serologiczne krwi stron nie dostarczyły dowodu na wyłączenie ojcostwa powoda w stosunku do małoletniej pozwanej Reginy B.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo. Sąd Wojewódzki ustalił, że pozwana Józefa B. wprawdzie odeszła od powoda na około rok lub półtora roku przed urodzeniem się pozwanej Reginy B. lecz że małżonkowie spotykali się i odwiedzali oraz utrzymywali ze sobą stosunki cielesne przez cały okres przed urodzeniem dziecka, a nawet i po jego urodzeniu. Sąd Wojewódzki również ustalił, że pozwana Józefa B. w sprawie C. 522/63 przed Sądem Powiatowym w Kazimierzy Wielkiej wniosła pozew przeciwko Stefanowi M. o ustalenie ojcostwa Reginy B. i o alimenty, i że powództwo to na pierwszej rozprawie cofnęła, lecz że do wytoczenia tego powództwa nakłonił pozwaną powód, obiecując jej w zamian za to nawiązanie pożycia. Sąd Wojewódzki odmówił wnioskowi powoda o dopuszczenie dowodu badania antropologicznego z uwagi na to, że pozwana Regina B. nie ukończyła jeszcze 3 lat, a zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy.Powód rewizji zarzucił, że Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił należycie sprawy, gdyż z uwagi na przypisanie przez pozwaną Józefę B. Stefanowi M. ojcostwa jej dziecka, Reginy B., powinien był przeprowadzić dowód z antropologicznego badania stron.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje:Dowód z badania antropologicznego, morfologicznego, czy biologicznego, ze względu na swą istotę w obecnym stanie nauki, nie może stanowić sam przez się podstawy do ustalenia, czy też wyłączenia ojcostwa. Badania takie mogą dostarczyć tylko przesłanek świadczących z mniejszym lub większym prawdopodobieństwem o ojcostwie mężczyzny.W niniejszej sprawie zatem dowód taki miałby istotne znaczenie, gdyby ujawnione w sprawie okoliczności dawały pewną podstawę do wykluczenia ojcostwa powoda. Tymczasem z prawidłowych ustaleń Sądu Wojewódzkiego, nie kwestionowanych już przez powoda w rewizji, wynika, że powód utrzymywał stosunki cielesne z pozwaną Józefą B. przez cały okres poczęcia dziecka, oraz że pozwana ta nie obcowała w tym okresie z innymi mężczyznami, a zwłaszcza ze Stefanem M. W szczególności żaden ze świadków nie stwierdził, by widywał pozwaną w towarzystwie Stefana M., a ten przesłuchany w charakterze świadka nie tylko zaprzeczył, by obcował z pozwaną, lecz również zeznał, że nie nawiązywał z nią znajomości.W tej sytuacji nie mogą też budzić zastrzeżeń oparte na zeznaniach pozwanej i świadka Józefa W. ustalenia Sądu Wojewódzkiego, że pozwana wytoczyła powództwo o ustalenie ojcostwa przeciwko Stefanowi M., nakłoniona do tego przez powoda obietnicą podjęcia z nią pożycia małżeńskiego.Z tych względów Sąd Najwyższy z mocy art. 387 k.p.c. oddalił rewizję powoda i zasądził od niego na rzecz pozwanej zwrot kosztów postępowania rewizyjnego (art. 98 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- 4 CR 859/56 1957-10-22Czy Sąd Wojewódzki prawidłowo oddalił powództwo o zaprzeczenie ojcostwa, opierając się na zeznaniach pozwanej i badaniu grupowym krwi, pomijając dowód z antropologicznego podobieństwa?
- 4 CR 878/60 1961-08-19Czy dowód z opinii antropologiczno-morfologicznej, oparty na pobieżnej obserwacji i sprzecznych wnioskach biegłego, może stanowić wystarczającą podstawę do uwzględnienia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa, zwłaszcza gdy s…
- II CKN 739/00 2000-05-26Czy wyniki badań serologicznych i polimorfizmu DNA, zgodne i wykluczające ojcostwo, mogą obalić domniemanie ojcostwa wynikające z obcowania płciowego z matką dziecka w okresie koncepcyjnym?
- II CR 37/63 1963-11-21Czy brak przeprowadzenia dowodu z grupowego badania krwi w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa stanowi podstawę do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji?
- III CK 126/04 2005-01-13Czy w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa, w której ustalono niepodobieństwo ojcostwa na podstawie badań medycznych, naruszenie przepisów postępowania dotyczących przesłuchania strony lub braku odroczenia rozprawy może mieć…
Powołane przepisy
art. 387 KPCart. 98 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.