II CR 825/57

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stanisława G. przeciwko Katarzynie G. o rozwód po rozpoznaniu rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 18 marca 1957 r., zaskarżany wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu dla m. Wrocławia do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki we Wrocławiu wyrokiem z dnia 18 marca 1957 r. rozwiązał z winy powoda małżeństwo stron zawarte dnia 8 listopada 1951 r. we Wrocławiu miedzy Stanisławem G. urodzonym w 1900 r., a Katarzyną M., urodzoną w 1904 r.Sąd Wojewódzki ustalił m.in., że początkowo pożycie stron układało się dobrze, lecz gdy następnie powód zaczął interesować się innymi kobietami dochodziło między nimi do kłótni i awantur, w czasie których powód żonę bił, obrzucał wyzwiskami i wypędzał z domu. Awantury między stronami spotęgowały się, kiedy powód przestał dawać pozwanej na utrzymanie, zamykał przed nią artykuły żywnościowe i niszczył jej garderobę. Pozwana zmuszona była nawet zwracać się o pomoc do osób trzecich, a nawet władz.Od 1952 r. strony nie współżyją ze sobą, i choć nadal mieszkają we wspólnym mieszkaniu, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa.Sąd Wojewódzki w świetle przeprowadzonego postępowania dowodowego uznał za bezzasadne zarzuty powoda, jakoby pozwana była usposobienia awanturniczego i biła go, dokonywała nań oczerniających donosów, oraz zarzut pozwanej, że mąż usiłował ją otruć.Na tej podstawie Sąd doszedł do wniosku, że w pożyciu małżeńskim stron nastąpił zupełny i trwały rozkład z wyłącznej winy powoda, który zresztą przeprowadził już dwa procesy rozwodowe swych dwu poprzednich związków małżeńskich. Ponieważ pozwana wyraziła zgodę na rozwód, Sąd małżeństwo stron rozwiązał z winy powoda.W rewizji od tego wyroku pozwana prosi o "wstrzymanie rozwodu" z uwagi na obawę, że po uprawomocnieniu się wyroku pozwany może ją ze wspólnego mieszkania usunąć.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Skarżąca chciałaby otrzymać odszkodowanie, pozostać w mieszkaniu oraz uzyskać pokrycie kosztów sądowych.Treść skargi rewizyjnej świadczy o błędnym mniemaniu pozwanej, jakoby orzeczenie rozwodu dawało powodowi podstawę do samowolnego usunięcia jej ze wspólnego mieszkania i narażenie jej na bezdomność. Tak oczywiście nie jest.Prawomocne orzeczenie rozwodu może natomiast stanowić podstawę dla właściwych władz, sprawujących przymusową gospodarkę lokalami do rozwiązania sytuacji rozwiedzionych małżonków, którzy nie chcąc i nie powinni nadal zamieszkiwać razem w jednoizbowym lokalu. Zgodnie jednak z zasadami takiej gospodarki pozwana, której przysługiwało prawo do zajmowania wraz z mężem wspólnego mieszkania, nie może być zeń wyrugowana bez udzielenia innego odpowiedniego pomieszczenia. Jest zresztą rzeczą należącą do kompetencji właściwych organów administracji sprawami lokalowymi rozstrzygnięcie, które z małżonków będzie mogło pozostać w dotychczasowym wspólnym mieszkaniu, a które otrzyma lokal zastępczy.Ze złożonej przez pozwanego w dniu 30 maja 1957 r. odpowiedzi na skargę rewizyjną wynika zresztą również, że w razie uprawomocnienia się wyroku rozwodowego zamierza on jedynie starać się o przyznanie pozwanej mieszkania zastępczego.Żądanie odszkodowania w sumie 10 000 zł za utratę zdrowia i uszkodzenie osobistych rzeczy nie ulega rozpoznaniu w sprawie o rozwiązanie małżeństwa. Pozwana nie jest pozbawiona możności dochodzenia tego roszczenia w odrębnym procesie.Ponieważ koszty sądowe za pierwszą instancję zostały zasądzone na rzecz pozwanej, wszystkie zawarte w jej rewizji zarzuty okazały się bezprzedmiotowe.Skoro jednak na rozprawie przed Sądem Najwyższym pozwana oświadczyła, że cofa wyrażoną zgodę na rozwód i zgodę tę uzależnia od zachowania się powoda, powstaje w sprawie nowa sytuacja, nie pozwalająca na podstawie art. 30 § 1 k.r. na utrzymanie w mocy wyroku orzekającego rozwód i wymagająca przeto ponownego rozpoznania.Na mocy przeto art. 384 k.p.c. oraz w związku z art. 6 § 2 ustawy z dnia 28 marca 1958 r. o zmianie przepisów postępowania w sprawach cywilnych (Dz. U. z 1958 r. Nr 18, poz. 75) zaskarżony wyrok ulega uchyleniu i sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania właściwemu sądowi powiatowemu.