2 CR 417/57

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w sprawie z powództwa Miry L. przeciwko Kułmowi L. o rozwód na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 9 listopada 1956 r. II C. 677/56 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie wniosku pozwanego o zwrot kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki rozwiązał zawarte w dniu 3 maja 1941 r. małżeństwo stron, powierzył powódce wykonywanie władzy rodzicielskiej nad córką stron, urodzoną w roku 1942 i zobowiązał pozwanego do płacenia miesięcznie kwoty 250 zł tytułem jego udziału w kosztach utrzymania i wychowania dziecka.Sąd ustalił, że w pożyciu małżeńskim stron nastąpił trwały i zupełny rozkład datujący się od roku 1942, od tego bowiem czasu strony mieszkają oddzielnie i nie utrzymują ze sobą kontaktu, przy czym pozwany od roku 1947 żyje z inną kobietą, z którą ma dwoje dzieci, powódka natomiast nieco później podjęła również pożycie z innym mężczyzną, który jest ojcem jej dwojga dzieci. Sąd nie orzekł o winie na zgodny wniosek stron.W rewizji pozwany żądając uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania zarzuca, że Sąd niesłusznie oparł się na wyrażeniu przez pełnomocnika skarżącego zgody na zaniechanie orzekania o winie, skoro pozwany na poprzednich rozprawach zarzucał winę powódce i że z naruszeniem art. 18 i 32 kodeksu rodzinnego zasądził od niego na rzecz córki alimenty. Nadto pozwany oświadcza, że cofa zgodę na orzekanie rozwodu bez rozstrzygnięcia co do winy powódki.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rozważanie twierdzeń skarżącego o braku podstaw do przyjęcia, iż wyraził przed sądem I instancji zgodę na zaniechanie orzeczenia o winie z powodu zachodzącej sprzeczności między oświadczeniem pełnomocnika pozwanego, a jego własnym - staje się zbędne wobec wyraźnego w skardze rewizyjnej cofnięcia tej zgody.Cofnięcie przez jednego z małżonków uprzednio wyrażonej zgody na zaniechanie orzekania o winie jest dopuszczalne i musi być wzięte przez sąd pod uwagę do chwili zamknięcia rozprawy. W razie bowiem orzeczenia rozwodu sąd musi z urzędu rozstrzygnąć w sentencji wyroku "czy i który z małżonków ponosi winę rozwodu". Obowiązuje tutaj zasada oficjalności. Sąd orzeka w zakresie winy bez względu na to, czy i jakie strony zgłosiły wnioski. Jedyny wyjątek przewiduje Kodeks rodzinny w przepisie art. 31 § 2, który uprawnia sąd do zaniechania orzekania o winie tylko w przypadku, gdy obie strony zgłoszą co do tego zgodne żądania.Musi ono zatem istnieć w chwili wyrokowania, warunkuje bowiem stan prawny z art. 31 § 2 k.r., który sąd zobowiązany jest uwzględnić przy rozstrzyganiu.Ponieważ omawiane żądanie stanowi poniekąd rezygnację strony z uprawnień, jakie daje jej ustawa w procesie w bardzo istotnym zakresie, bo dotyczącym winy, brak podstaw do przyjęcia niedopuszczalności cofnięcia takiego żądania również w drugiej instancji. Odmienne stanowisko nie jest również możliwe do przyjęcia ze względu na to, że zgłoszone żądanie mogło być wynikiem określonego postępowania drugiego małżonka.Niedopuszczalność anulowana poprzedniego w tym przedmiocie oświadczenia nawet w razie całkowitej zmiany odtąd postępowania drugiego małżonka stworzyłoby dla zgłaszającego sytuację przez ustawę niezamierzoną.Cofnięcie przeto żądania z art. 31 § 2 k.r., zgłoszone przez powoda przed uprawomocnieniem się wyroku, powoduje potrzebę uchylenia zaskarżonego wyroku celem ponownego rozpoznania sprawy z pominięciem stanu prawnego, przewidzianego w wymienionym przepisie (art. 384 k.p.c.).