II CR 1082/54

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wincentego B. przeciwko Marii-Annie B. o rozwód, po rozpoznaniu rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 5 kwietnia 1955 r.,zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneStrony zawarły związek małżeński w dniu 22 sierpnia 1940 r. Dzieci z małżeństwa nie ma.W pozwie z dnia 18 lipca 1951 r. powód żądał orzeczenia rozwodu, podając w uzasadnieniu, że między stronami powstał od szeregu lat trwały i zupełny rozkład pożycia spowodowany niezgodnością charakterów i przekonań, brakiem więzi uczuciowej i przerostami ambicji u jednej ze stron a pogłębiony brakiem dzieci.Pozwana w odpowiedzi na pozew z dnia 8 lipca 1952 r. wniosła o oddalenie powództwa oraz zgłosiła powództwo wzajemne z żądaniem zasądzenia od powoda renty alimentacyjnej w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Pozwana wyjaśniła, że między stronami nie nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia, że jeszcze po wytoczeniu powództwa strony pozostawały we wspólności małżeńskiej i dopiero w dniu 1 maja 1952 r. powód rozdzielił wspólne mieszkanie i zajął odrębny pokój, że natomiast powód dopuszczał się zdrady małżeńskiej i związał się z inną kobietą, pod której wpływem wszczął kroki rozwodowe. Po rozdzieleniu mieszkania powód sprowadza do siebie różne kobiety, a dla pozwanej stał się brutalny i w dniu 4 czerwca 1952 r. wtargnął do jej mieszkania i pobił ją boleśnie.Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 1954 r. Sąd Wojewódzki rozwiązał związek małżeński z winy obu stron, żądanie pozwanej przyznania renty alimentacyjnej oddalił (...). Żądanie renty Sąd Wojewódzki oddalił wobec ustalenia, że pozwana pracuje w zdobytym zawodzie, zarabiając 600 zł miesięcznie (niezależnie od 40% dodatku zakaźnego).Wyrok powyższy zaskarżyła rewizją pozwana, domagając się jego uchylenia z powodu obrazy art. 334 k.p.c. oraz art. 14 i 30 kod. rodz.Uzasadnienie prawneRozpoznając zarzuty rewizji oraz wykraczając poza jej granice z mocy art. 380 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Należy uznać za trafne ustalenie zaskarżonego wyroku, że między stronami nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia.W świetle zebranego w sprawie materiału również ustalenie winy powoda w spowodowaniu rozkładu nie budzi zastrzeżeń.Usprawiedliwione są natomiast zarzuty rewizji dotyczące ustalenia winy pozwanej (...).Zaskarżony wyrok ustalający bez należytego oparcia o materiał dowodowy w sprawie winę rozkładu po stronie pozwanej nie może być utrzymany i z mocy art. 384 k.p.c. podlega uchyleniu.Zarzut natomiast rewizji, dotyczący naruszenia art. 14 i 18 kod. rodz. przez oddalenie powództwa wzajemnego jest chybiony. Przede wszystkim należy stwierdzić, że roszczenie pozwanej z pozwu wzajemnego oparte jest na art. 34 kod. rodz. (a nie art. 14 i 18 kod. rodz.). Skoro jednak niesporne jest między stronami, że pozwana pracuje zarobkowo jako felczerka i zarabia 600 zł miesięcznie, a nadto pobiera dodatek zakaźny w wysokości 40%, co łącznie stanowi ponad 800 zł, trafne jest stanowisko Sądu meriti, że pozwana utrzymuje się z własnej pracy i nie ma obecnie roszczenia alimentacyjnego względem powoda.Powództwo jednak wzajemne z art. 436 k.p.c. jest powództwem warunkowym "na wypadek orzeczenia rozwodu", przeto nie może być ono merytorycznie rozstrzygnięte przed orzeczeniem rozwodu, zwłaszcza że podstawą jego rozstrzygnięcia jest stan faktyczny istniejący w chwili orzekania rozwodu.Skoro zatem w sprawie niniejszej orzeczenie rozwodu ulega uchyleniu, rozstrzygnięcie powództwa wzajemnego również nie może się ostać.