4 CR 478/59
PostanowienieIzba Cywilna1960-04-13
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Wojewódzki prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował przepisy prawa rodzinnego, oddalając powództwo o rozwód, mimo zarzutów powoda o naruszeniu przepisów proceduralnych i prawa materialnego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powoda, uznając, że Sąd Wojewódzki prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, w tym zeznania świadków, i że ewentualne wady w sposobie formułowania uzasadnienia nie miały wpływu na prawidłowość ustaleń faktycznych i ocenę prawną. Sąd Najwyższy potwierdził, że Sąd Wojewódzki miał podstawy do uznania rozkładu pożycia za zawiniony przez powoda i że oddalenie powództwa o rozwód było uzasadnione, biorąc pod uwagę skłonność stron do przywrócenia pożycia małżeńskiego oraz brak niezbędności obecności powoda na gospodarstwie ojczyma.Stan faktyczny
Strony zawarły małżeństwo w 1947 r., mają dwoje dzieci. Powód nie łożył na utrzymanie dzieci. Po początkowym wspólnym zamieszkaniu, strony rozstały się z powodu wyjazdu powoda do pracy na dzierżawionym przez ojczyma gospodarstwie, co doprowadziło do konieczności sądowego dochodzenia alimentów. Pozwana pracowała na gospodarstwie ojczyma powoda, ale opuściła je z powodu złego traktowania. Sąd Wojewódzki uznał rozkład pożycia za zawiniony przez powoda, ale oddalił powództwo o rozwód, przypuszczając możliwość pojednania stron.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powoda jako nieuzasadnioną, utrzymując w mocy zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego.Pełny tekst orzeczenia
Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki ustalił, co następuje:Strony zawarły małżeństwo w 1947 r. i mają dwoje dzieci (urodz. w 1949 i 1958 r.), które przebywają u pozwanej i na utrzymanie których powód dobrowolnie nie łożył. Po zawarciu małżeństwa strony zamieszkały na gospodarstwie ojczyma powoda; pozwana po kilku miesiącach wróciła do swych wychowawców do M. celem wyleczenia się z żylaków. Potwierdził to swym zeznaniem powód zadając kłam własnemu twierdzeniu, jakoby wówczas pozwana od niego uciekła.W 1948 r. ojczym powoda sprzedał gospodarstwo. Wówczas powód zamieszkał z pozwaną w M., gdzie pracował przez kilka miesięcy przy budowie mostu, a po zwolnieniu z pracy wyjechał bez pożegnania nie mówiąc żonie, że udaje się do ojczyma, gdzie pracował na dzierżawionym przez niego gospodarstwie i został zawiadomiony przez żonę o przyjściu na świat dziecka. Nie płacił za nie, co zmusiło pozwaną do sądowego poszukiwania alimentów. Po ich zasądzeniu powód periodycznie odwiedzał żonę (co przyznał) i wedle zeznania pozwanej obcował z nią wówczas cieleśnie. W lutym 1957 r. przeprowadziła się ona z dzieckiem do ojczyma powoda i pracowała na dzierżawionym gospodarstwie do jesieni tegoż roku, opuściła je jednak wskutek złego traktowania ze strony ojczyma powoda i jego żony. Sąd Wojewódzki uznał zarzuty powoda stawiane pozwanej za niezgodne z prawdą i ocenił rozkład pożycia stron jako zawiniony przez powoda, nietrwały i niezupełny z uwagi na skłonność obojga stron do przywrócenia pożycia małżeńskiego.Pozwana bowiem oświadczyła gotowość przyjęcia męża do siebie lub zamieszkania z nim i podjęcia pracy gdziekolwiek, byleby nie na gospodarstwie dzierżawionym przez ojczyma powoda, gdyż nie widzi celu wytężonej nienależycie wynagradzanej pracy na tym gospodarstwie zwłaszcza, że była tam źle traktowana przez teściową. Powód zaś oświadczył gotowość przyjęcia pozwanej na to gospodarstwo. Sąd Wojewódzki zaznaczył, że obecność powoda na gospodarstwie ojczyma nie jest niezbędna. Wyrażając przypuszczenie, że strony "zejdą się", Sąd Wojewódzki powództwo oddalił.Powód w rewizji wywiódł, iż Sąd Wojewódzki naruszył art. 29, 31 k.r. i uchybił art. 242 § 1 k.p.c. przez niewzięcie pod uwagę zeznań świadków, którzy - zdaniem skarżącego - potwierdzili stawiane pozwanej zarzuty. Nadto skarżący przytoczył, iż zeznanie pozwanej pozostaje w sprzeczności z zeznaniami świadków.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy oddalił rewizję jako nieuzasadnioną (art. 383 k.p.c.). Oparta jest ona na założeniu, że Sąd Wojewódzki nie rozważył zeznań świadków, lecz oparł się wyłącznie na zeznaniu pozwanej. Założenie to jest błędne, gdyż Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powołał się na "zebrany w sprawie materiał dowodowy", a więc i na zeznaniu świadków. Sąd Wojewódzki nie wymienił i nie omówił zeznań poszczególnych świadków, lecz uchybienie to nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy z uwagi na to, że ustalenia Sądu Wojewódzkiego zawierają ocenę zeznań świadków nie wykraczającą poza przysługującą temu Sądowi w myśl art. 242 § 1 k.p.c. swobodę oceny wiarygodności i mocy dowodów. Wbrew zaś wywodom skarżącego świadkowie L. i A. W. potwierdziły obronę pozwanej, a świadek P. nie potwierdził zarzutu wiarołomstwa pozwanej (...). Także ojczym i matka powoda potwierdzili, iż nie wynagradzali odpowiednio pracy pozwanej, zatym Sąd Wojewódzki miał podstawę do usprawiedliwienia niechęci pozwanej do pozostawania na gospodarstwie, gdzie nie mogła też ona żyć zgodnie z teściową. Podkreślić też należy, iż powód w swym zeznaniu nie podtrzymał podstawowych zarzutów wysuniętych przeciw pozwanej w pozwie, wobec czego nie może czynić Sądowi Wojewódzkiemu zarzutu, iż Sąd ten uznał zeznanie pozwanej za bardziej wiarygodne.Z tych przyczyn zaskarżony wyrok mimo wadliwego sformułowania słownego jego uzasadnienia w ostatecznym wyniku odpowiada prawu, wobec czego rewizję powoda należało oddalić (art. 383 k.p.c.). W istocie bowiem zarzuty w niej zawarte dotyczą zewnętrznej strony sposobu uzasadnienia zaskarżonego wyroku, nie podważają jednak prawidłowości ustaleń Sądu Wojewódzkiego ani też ich oceny prawnej.
Powiązane orzeczenia
- II CR 1082/54 1955-08-18Czy orzeczenie rozwodu z ustaleniem winy obu stron, które zostało zaskarżone rewizją, może być utrzymane w mocy, jeśli ustalenie winy pozwanej nie było należycie uzasadnione dowodami?
- C 600/52 1952-11-20Czy sąd drugiej instancji prawidłowo ocenił winę w spowodowaniu rozkładu pożycia małżeńskiego, uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy, w tym zachowanie obu stron oraz dobro dziecka?
- 3 CR 462/58 1958-12-17Czy Sąd Wojewódzki prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie o rozwód, pomijając wnioski dowodowe powódki i opierając się na prywatnych informacjach ławników?
- C 154/51 1951-08-28Czy obraźliwe wypowiedzi jednego z małżonków wobec drugiego, nawet jeśli stanowią odpowiedź na obelgi, mogą stanowić podstawę do orzeczenia rozwodu z winy obu stron?
- II CKN 973/98 2000-06-02Czy sąd drugiej instancji, zmieniając wyrok rozwodowy i ustalając kontakty z dzieckiem zgodnie z wnioskami stron, naruszył prawo materialne przez błędną wykładnię art. 57 § 1 w zw. z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńc…
Powołane przepisy
art. 29art. 242 § 1 KPCart. 383 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026.