II CSK 162/16

Sygn. akt II CSK 162/16 POSTANOWIENIE Dnia 14 października 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marta Romańska w sprawie z wniosku L. K. przy uczestnictwie M. K. o zniesienie współwłasności nieruchomości, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 października 2016 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia 20 lipca 2015 r., sygn. akt II Ca (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2) zasądza od wnioskodawcy na rzecz uczestnika kwotę 1.800 (tysiąc osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 2 UZASADNIENIE Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 3984 § 2 k.p.c.), gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c. Wnioskodawca wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z powołaniem się na nieważność postępowania, mającą wynikać z tego, że postanowienie z 22 lipca 2013 r. o zniesieniu współwłasności zostało wydane przez Sąd Rejonowy, w składzie którego orzekał sędzia, który decyzją z 19 listopada 2012 r., podpisaną przez Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, został z dniem 1 stycznia 2013 r. przeniesiony na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w Ś. Za ustalone w orzecznictwie Sądu Najwyższego trzeba uznać stanowisko, że nie jest przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ewentualna nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji, a jedynie przed sądem drugiej instancji (postanowienie Sądu Najwyższego z 7 maja 2009 r., II CSK 80/09, nie publ.). Niedostrzeżenie przez sąd drugiej instancji nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji ma charakter jedynie uchybienia procesowego, które o tyle może być podnoszone w ramach podstaw skargi kasacyjnej, o ile skarżący wykaże, że mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący powołał się także na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, które przedstawił w formie pytań: 1) czy dokonując zniesienia współwłasności nieruchomości, sąd może mocą swojego orzeczenia znieść wcześniej ustanowioną odrębną własność lokali jedynie wówczas, gdy zniesieniu odrębnej własności towarzyszy pionowy podział budynku, którego 3 rezultatem jest powstanie samodzielnych nieruchomości obejmujących istniejące uprzednio lokale, z zastrzeżeniem, że powstałe wskutek takiego podziału części są przyznawane na wyłączną własność właścicielom lokali w ten sposób, iż otrzymują oni nieruchomości, które obejmują pomieszczenia wcześniej wchodzące w skład należących do nich lokali? 2) czy za zgodą wszystkich stron, współwłaściciele mogą uzyskać lokale obejmujące inne niż pierwotne pomieszczenia? 3) czy mimo przepisu szczególnego dotyczącego działu spadku, sąd może w sprawie o zniesienie współwłasności zmienić prawomocne postanowienie orzekające co do istoty z powołaniem się na art. 523 k.p.c. Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w związku z występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego wymaga przedstawienia problemu o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 2 października 2001 r., I PKN 129/01, OSNP 2003, nr 18, poz. 436). Skarżący nie przedstawił żadnych poglądów doktryny ani judykatury odnoszących się do zredagowanych przez niego zagadnień. Pominął i tę okoliczność, że w prawomocnie zakończonym postępowaniu pomiędzy jego uczestnikami znoszona była współwłasność nieruchomości wynikająca ze spadkobrania po M. K.. Nieruchomość, w której udziały uczestnicy nabyli w spadku po M. K. ulegała następnie przemianom faktycznym, a o sposobie zniesienia współwłasności łączącej strony przez Sądy orzekające w niniejszej sprawie musiały zadecydować właściwości fizyczne budynków postawionych na wspólnej nieruchomości. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że w przypadku zabudowanej nieruchomości gruntowej przeprowadzenie jej fizycznego podziału musi uwzględniać przesłanki ustalone w art. 93 ust. 3b ustawy o gospodarce nieruchomościami, a budynek istniejący na gruncie może być podzielony na dwie części, które pozostaną na wydzielanych nieruchomościach jako ich części składowe tylko i wyłącznie wtedy, jeśli podział będzie prowadził pionową linią, od dachu po piwnice (np. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2007 r., III CZP 136/06, OSNC 2007, nr 11, poz. 163). Jeśli taki podział jest niemożliwy, to fizyczny podział budynku może polegać wyłącznie na ustanowieniu w nim odrębnych własności lokali, z których każdy musi być lokalem samodzielnym, a 4 zatem musi mieć zagwarantowany także dostęp do instalacji, przez które będzie zaopatrywany w wodę i energię, a układ pomieszczeń w nim ma pozwalać na wykorzystywanie go na cele mieszkalne bez wykorzystywania pomieszczeń przynależnych do innego lokalu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 czerwca 2012 r., II CSK 582/11, OSNC 2013, nr 3, poz. 36). Skarżący powołał się też na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), mającą wynikać z nieorzeczenia przez Sąd drugiej instancji o wzajemnych rozliczeniach stron z tytułu wyrównania udziałów w spadku po M. K.. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wiąże się z ewidentną i widoczną już na pierwszy rzut oka wadliwością zaskarżonego orzeczenia, której stwierdzenie nie wymaga prowadzenia bardziej złożonych rozumowań (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 24 stycznia 2011 r., IV CSK 485/10, nie publ. oraz z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, BSN 2003, nr 5, poz. 8). W niniejszej sprawie tego rodzaju wadliwość orzeczenia nie występuje, a prowadzące je Sądy oczywiście nie mogły dokonywać między stronami takich rozliczeń, które powinny być przeprowadzone w prawomocnie zakończonym już wcześniej postępowaniu o dział spadku po M. K. (art. 618 § 3 k.p.c.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. oraz - co do kosztów postępowania - art. 520 § 2 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c., § 7 pkt 6 w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.), orzeczono jak w postanowieniu. db