II CZ 128/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Leona K. i Jana R. przeciwko Spółdzielni Pracy Wyrobów Chemiczno-Farmaceutycznych w Ł. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia powodów na zarządzenie Przewodniczącego Sądu Wojewódzkiego dla m. Łodzi z dnia 24 czerwca 1958 r. w przedmiocie zwrotu pozwu, zażalenie oddalił.Uzasadnienie faktycznePowodowie domagali się zasądzenia od pozwanej Spółdzielni wynagrodzenia za zastosowanie wynalazku, którego dokonali będąc pracownikami pozwanej. Na wezwanie do uiszczenia wpisu od pozwu powodowie odpowiedzieli pismem, w którym wyrazili pogląd, że dochodzone przez nich roszczenie jest roszczeniem ze stosunku pracy, że zatem z mocy art. 3 ust. 1 pkt 3 p.o.k.s. służy im zwolnienie od kosztów sądowych.Przewodniczący zarządził zwrot pozwu wobec niewniesienia opłat, a w uzasadnieniu swego zarządzenia wskazał, że przepis art. 3 ust. 1 pkt 3 p.o.k.s. nie ma w sprawie zastosowania, skoro powodowie dochodzą należności za wynalazek, a nie wynagrodzenia za pracę.Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenie powodów Sąd Najwyższy zważył co następuje:Według art. 3 ust. 1 pkt 3 p.o.k.s. ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych służy stronie dochodzącej należności "ze stosunku pracy." O tym, czy dane powództwo jest powództwem o "należność ze stosunku pracy", decyduje analiza podstawy faktycznej powództwa. Ponieważ stosunek pracy jest stosunkiem umownym, powództwem o należność ze stosunku pracy jest takie tylko powództwo, które uprawnienia powoda wywodzi z faktu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy o pracę (por. uchwała Całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 1955 r. I CO. 8/55 - OSN 1956/I poz. 1).Powództwo pracownika o zapłatę należności z wykorzystany przez zakład pracy wynalazek pracowniczy nie jest powództwem "o należność ze stosunku pracy" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 3 p.o.k.s., nie jest żartem objęte ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych. Podstawą faktyczną takiego powództwa nie jest bowiem fakt niewykonania ani nienależytego wykonania umowy o pracę, skoro podstawą materialno-prawną roszczeń pracownika o wynagrodzenie za wykorzystanie jego wynalazku stanowi szczególna norma prawna, a nie postanowienia umowy o pracę.Wbrew poglądom wyrażonym w zażaleniu bez znaczenia jest okoliczność, że podstawą roszczeń powodów są przepisy dekretu z dnia 12 października 1950 r. o wynalazczości pracowniczej (Dz. U. z 1956 r. Nr 3, poz. 21). Fakt bowiem, że akt prawny, którego przepisy stanowią podstawę roszczeń pracownika przeciwko pracodawcy, używa określenia "pracowniczy", ani okoliczność, że dochodzone roszczenie ze swej natury powstać może tylko między pracownikiem i pracodawcą, nie przesądzają jeszcze o kwalifikacji roszczenia jako roszczenia ze stosunku pracy. Pomiędzy pracownikiem i pracodawcą mogą powstać roszczenia, których źródłem nie jest stosunek pracy. Taki charakter ma np. roszczenie pracownika o odszkodowanie za wypadek przy pracy (art. 24 i 25 dekr. o powsz. zaop. emerytalnym), które z natury powstać może tylko pomiędzy pracownikiem i zakładem pracy, a mimo to nie jest roszczeniem ze stosunku pracy w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 3 p.o.k.s. (por. orzeczenie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 25 lipca 1953 r. I C. 822/53 - OSN 1954/II poz. 46).W świetle przytoczonych wyjaśnień zażalenie powodów na zwrot pozwu wobec nieuiszczenia wpisu uznać należy za bezzasadne.Zagadnienie, czy roszczenia powodów mogą być dochodzone na drodze sądowej (art. 23 dekretu o wynalazczości pracowniczej w związku z art. 2 k.p.c.) nie wchodzi w zakres kognicji Sądu Najwyższego przy rozpoznawaniu zażalenia na zwrot pozwu.