II CZ 147/60
PostanowienieIzba Cywilna1962-06-18
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zabezpieczenie powództwa przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego może być uwzględniony, gdy powód nie przedstawił wiarygodnych dowodów na swoje prawo własności do nieruchomości, a wpis w księdze wieczystej wskazuje innego właściciela?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, uznając, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o zabezpieczenie powództwa. Rozstrzygnięcie opiera się na stwierdzeniu, że powód nie wykazał wiarygodności swojego roszczenia, co jest warunkiem zawieszenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 855 k.p.c. Wpis w księdze wieczystej wskazywał inny podmiot jako właściciela, a twierdzenia powoda o prześladowaniu czy pochodzeniu poprzednich użytkowników nie zostały poparte dowodami i nie mogły uzasadniać wyłączenia majątku spod prawa własności Państwa na podstawie dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich.Stan faktyczny
Powodowe Stowarzyszenie Apostolstwa Katolickiego domagało się ustalenia, że nie istnieje należność z tytułu czynszu za nieruchomości, które rzekomo nabyło. Wniosło o zabezpieczenie powództwa przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Sąd Wojewódzki oddalił wniosek, uznając brak podstaw do przyjęcia, że powód jest właścicielem nieruchomości. Stowarzyszenie wniosło zażalenie, podnosząc nowe okoliczności dotyczące prześladowania i pochodzenia poprzednich użytkowników.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda jako pozbawione uzasadnionych podstaw.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego ks. Pallotynów w Z. przeciwko Miejskiemu Zarządowi Budynków Mieszkalnych w Z. o ustalenie, po rozpoznaniu zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 8.VIII.1960 r., zażalenie to oddalił.Uzasadnienie faktyczneW sprawie przeciwko Miejskiemu Zarządowi Budynków Mieszkalnych - Stowarzyszenie Apostolstwa Katolickiego ks. Pallotynów w Z. w pozwie o ustalenie, że należność z tytułu czynszu nie istnieje, wnosiło o zabezpieczenie powództwa przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego odnośnie należności Skarbu Państwa z tytułu czynszu najmu do domów w Z. Powodowe Stowarzyszenie twierdziło w pozwie, że nieruchomości te zostały przekazane mu Uchwałą Zarządu Generalnego Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego w Rzymie z dnia 11 maja 1946 r. i że nieruchomości te otrzymało od poprzednich użytkowników, wobec czego rości sobie prawo własności do tych nieruchomości, które ma w posiadaniu właścicielskim, przy czym umowy w przedmiocie czynszu najmu Stowarzyszenie nie zawierało.Sąd Wojewódzki wniosek o zabezpieczenie powództwa oddalił, uzasadniając to tym, że treść pozwu nie daje podstawy do przyjęcia, iż powód jest właścicielem wymienionych w pozwie nieruchomości.W zażaleniu powodowe Stowarzyszenie wnosi o zmianę zaskarżonego postanowienia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje:Jak wynika ze złożonego przez stronę powodową w postępowaniu zażaleniowym wyciągu hipotecznego co do nieruchomości w Z., jako właściciel tych nieruchomości w księdze wieczystej figuruje Missionsanstalt der Pallotiner, spółka z ograniczoną poręką, a nie strona powodowa. Już z tej przyczyny zasadny jest pogląd Sądu Wojewódzkiego co do braku podstawy do przyjęcia, że powód jest właścicielem wymienionych w pozwie nieruchomości.Twierdzenie powoda, że Stowarzyszenie Pallotynów było na terenie Rzeszy Niemieckiej prześladowane, nie zostało w ogóle zgłoszone w postępowaniu przed Sądem I instancji, a w zażaleniu powód przytacza je bez zaofiarowania na potwierdzenie żadnego dowodu, a w szczególności bez jakiegokolwiek uwiarygodnienia.Podobnie powód po raz pierwszy w zażaleniu i bez ofiarowania jakiegokolwiek na to dowodu twierdzi, że poprzedni użytkownicy byli pochodzenia polskiego, o czym nie wspomniał w pozwie i co nie daje się pogodzić z twierdzeniem pozwu, że poprzedni użytkownicy przekazali powodowemu Stowarzyszeniu nieruchomość, a zatem ją opuścili - zamiast w niej pozostać ze względu na powoływane obecnie pochodzenie polskie.Te zatem gołosłowne twierdzenia zażalenia nie mogą przemawiać za tym, aby roszczenie strony powodowej mogło być uznane za wiarygodne, jak tego wymaga przepis art. 855 k.p.c.Przepis art. 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1958 r. o ściąganiu należności Państwa z tytułu najmu lokali (Dz. U. Nr 35, poz. 156) przewiduje, że wniesienie pozwu nie wstrzymuje egzekucji, chyba że sąd na wniosek dłużnika orzeknie postępowanie egzekucyjne. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie jest zatem obligatoryjnym skutkiem wniesienia pozwu o ustalenie, że należność nie istnieje, lecz zależy od orzeczenia sądu, który powinien mieć na względzie okoliczność, czy roszczenie jest wiarygodne, skoro ta okoliczność może dopiero dać podstawę do zasadnego orzeczenia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego.Z twierdzeń zażalenia wynika, że Stowarzyszenie Pallotynów działało na terenie Rzeszy Niemieckiej, było zatem niemiecką osobą prawną, za czym zresztą przemawia treść wpisu w księdze wieczystej wskazującego jako właściciela nieruchomości Missionsanstalt der Pallotiner, spółkę z ograniczoną poręką. W tym stanie rzeczy powoływanie się na okoliczność, iż tak oznaczony właściciel nieruchomości nie był osobą zakonną i nie był osobą prawną prawa publicznego jest bez znaczenia, skoro zgodnie z art. 2, ust. 1, lit. c dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich z mocy samego prawa przechodzi na własność Państwa majątek niemieckich osób prawnych nie będących osobami prawa publicznego.Twierdzenie, że Stowarzyszenie Pallotynów było w Rzeszy Niemieckiej prześladowane, jest bez znaczenia, skoro okoliczność ta mogłaby uzasadniać wyłączenie z przejścia na własność Skarbu Państwa, zgodnie z art. 2 ust. 1, lit. b dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, jedynie majątku obywateli niemieckich będących osobami narodowości polskiej lub innej przez Niemców prześladowanej, natomiast nie może uzasadniać wyłączenia od przejścia na rzecz Skarbu Państwa majątku jakichkolwiek niemieckich osób prawnych.Skoro powód prawa swe do nieruchomości uzasadnia przekazaniem tych nieruchomości na rzecz Polskiej Prowincji Stowarzyszenia Pallotynów przez Zarząd Generalny Stowarzyszenia w Rzymie w dniu 11 maja 1946 r. w użytkowanie, a następnie na własność, to Sąd Wojewódzki nie mógł tak ujętego twierdzenia potraktować jako skutecznego pozbawienia Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości, które jako mienie niemieckiej osoby prawnej przeszły z mocy samego prawa na rzecz Skarbu Państwa, stosownie do art. 2, ust. 1 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich z dnia 8 marca 1946 r. (Dz. U. Nr 13, poz. 87).W tym stanie rzeczy zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw ulega oddaleniu.
Powiązane orzeczenia
- IV CZ 134/60 1961-01-25Czy postępowanie wywłaszczeniowe obejmuje ustalenie wysokości wierzytelności Skarbu Państwa z tytułu nakładów poniemieckich i czy może stanowić podstawę do zawieszenia postępowania cywilnego w sprawie o ustalenie tych na…
- 1 CR 971/57 1958-05-19Czy prawo zatrzymania może być realizowane w drodze zarzutu bez potrzeby wytaczania powództwa wzajemnego w przypadku roszczeń z tytułu zarządu i nakładów na mienie opuszczone?
- II CSKP 37/21 2021-04-30Czy sąd może uwzględnić powództwo o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, jeśli istnieje prawomocny wyrok sądu cywilnego stwierdza…
- I CZ 150/62 1962-11-16Czy wniosek o zabezpieczenie powództwa o eksmisję i przeniesienie własności nieruchomości może być uwzględniony poprzez zobowiązanie pozwanego do uiszczania miesięcznej renty lub wydanie powodowi zaświadczenia o prawie n…
- I CSK 2583/24 2025-08-29Czy postanowienie o przysądzeniu własności nieruchomości wydane w toku postępowania egzekucyjnego, opartego na tytule wykonawczym, który później został pozbawiony wykonalności z powodu nieważności umowy kredytu, może sta…
Powołane przepisy
art. 855 KPCart. 5art. 2art. 2 ust. 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 21.07.2026.