II K 108/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Wagner (sprawozdawca).Sędziowie: A. Pyszkowski, K. Misiewicz.Prokurator Generalnej Prokuratury: W. Anc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mariana B., oskarżonego z art. 290 § 1 k.k., oraz Kazimierza B., oskarżonego z art. 290 § 1 k.k. i z art. 22 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171), po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 28 listopada 1961 r., na mocy art. 375, 384 pkt 2 k.p.k.zmienił wyrok Sądu Wojewódzkiego w części dotyczącej kar wymierzonych oskarżonym w ten sposób, że: 1) oskarżonego Mariana B. skazał za przypisany czyn z mocy art. 290 § 1 k.k. na 6 miesięcy więzienia i 1.000 złotych grzywny z zamianą w wypadku jej nieuiszczenia na 10 dni więzienia; 2) oskarżonego Kazimierza B. skazał za czyn przypisany z art. 290 § 1 k.k. i łącznie na 6 miesięcy więzienia i 500 złotych grzywny z zamianą w wypadku jej nieuiszczenia na 5 dni więzienia (...).Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 28 listopada 1961 r. skazani zostali:1) oskarżony Marian B. z art. 290 § 1 k.k. na 10 miesięcy więzienia i 5.000 zł grzywny za to, że "w marcu 1961 r. w P., jako sprzedawca stoiska motoryzacyjnego sklepu MHD Nr 63, działając w celu osiągnięcia dla siebie korzyści materialnej, przyjął od klientów: Stanisława L. kwotę 150 zł za umożliwienie mu nabycia motocykla i od Tadeusza I. kwotę 100 zł za złożenie motocykla w czasie sprzedaży i oddanie tegoż motocykla w stanie nadającym się do użytku, tj. za czynność, która należała do jego obowiązków";2) oskarżony Kazimierz B. z art. 290 § 1 k.k. na 1 rok więzienia i 5.000 zł grzywny za to, że "w marcu 1961 r. w P., jako kierownik stoiska motoryzacyjnego w sklepie MHD Nr 63, działając w celu osiągnięcia dla siebie korzyści materialnej, przyjął od klienta Edmunda P. kwotę nie mniejszą niż 50 zł w zamian za umożliwienie mu kupna motocykla oraz wybranie motocykla dobrej jakości i bez uszkodzeń" oraz z art. 12 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) na 6 miesięcy aresztu za to, że "w dniu 25 marca 1961 r. odmówił Feliksowi O. sprzedaży 1 motocykla marki »Jawa 175«, mimo iż motocykl taki posiadał w magazynie". Jako karę łączną wymierzył Sąd Wojewódzki oskarżonemu Kazimierzowi B. 1 rok więzienia i 5.000 zł grzywny.Rewizja oskarżonych Mariana B. i Kazimierza B., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie obu tych oskarżonych od stawianych im zarzutów, sprowadza się do zarzutu błędnej oceny okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez przyjęcie za ustalone, że obaj oskarżeni są winnymi popełnienia zarzuconych im czynów, co w konsekwencji spowodowało również obrazę przepisów prawa materialnego.W szczególności rewizja wywodzi, że oskarżony Marian B. nie miał obowiązku składania sprzedawanego motocykla, jak również pouczania i pomagania w załatwianiu formalności w Obsłudze Sprzedaży Ratalnej. Dlatego też przyjęcie od L. i J. kwot 150 zł i 100 zł nie miało związku z urzędowaniem oskarżonego Mariana B. i nie wypełniało dyspozycji art. 290 § 1 k.k. Co do czynu przypisanego w punkcie III oskarżenia, to rewizja podnosi, że w dniu 25 marca 1961 r. O. nie załatwił jeszcze formalności w ORS i nie miał uprawnień do nabycia motocykla. Poprzednio oskarżony zarezerwował motocykl dla O., co przeczy tezie oskarżenia.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy zważył co następuje:Rewizja zmierza do wykazania, że oskarżeni przyjęli pieniądze w najlepszej wierze i wcale nie w związku z urzędowaniem, lecz za świadczenia nie objęte obowiązkami pracownika handlu uspołecznionego, mianowicie takie jak udzielenie informacji o sprzedaży ratalnej bądź zmontowanie motocykla i przekazanie go klientowi w stanie gotowym do użytku. Rewizja idzie tu dalej niż wyjaśnienia samych oskarżonych, którzy wcale nie tłumaczyli się tak, jak to wywodzi rewizja, gdyż w ogóle zaprzeczyli przyjęciu pieniędzy.Obsługa Sprzedaży Ratalnej jest jedną z powszechnie stosowanych przez handel uspołeczniony form sprzedawania towarów klientom. Jest rzeczą ogólnie znaną, że z obsługi tej korzystają przede wszystkim te osoby, które nabywają przedmioty kosztowniejsze, rozkładając ciężar spłat na dłuższy czas. Teza, że udzielenie klientowi przez sprzedawcę sklepu uspołecznionego informacji co do możliwości skorzystania przy zakupie z kredytu "ORS" stanowi oddzielną usługę, za którą należy się specjalna zapłata do prywatnej kieszeni sprzedawcy - jest nie do przyjęcia, gdyż informowanie takie należy do obowiązków sprzedawcy podobnie jak informowanie klienta o wszystkich innych okolicznościach wiążących się z planowanym zakupem. Nie może też ulegać wątpliwości, że towar ze sklepu uspołecznionego musi być wydany w stanie gotowym do użytkowania, i to zwłaszcza w sytuacji, gdy klient zgłasza tego rodzaju żądanie.W sprawie niniejszej świadek T., kierownik obrotu towarowego i przełożony oskarżonych, wyraźnie stwierdził, że pismo z dnia 11 marca 1961 r. tylko przypominało o obowiązku wydawania klientom motocykli kompletnie zmontowanych, chyba że zgadzali się oni przeprowadzić montaż osobiście.To, czy świadek O. miał w dniu 25 marca 1961 r. załatwione formalności w "ORS", czy też nie - jest bez znaczenia dla czynu przestępnego z art. 12 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171). Jak wynika bowiem z jednoznacznych zeznań świadków O. i funkcjonariusza MO Z. oskarżony Kazimierz M. wcale nie kwestionował uprawnień świadka O. do zakupu motocykla czy braku dokumentacji ORS-u, ale wręcz oświadczył, że motocykla już nie ma, gdyż wszystkie motory zostały sprzedane, co okazało się kłamstwem w świetle wyników przeprowadzonej rewizji.(...) Zastosowane w wyroku Sądu Najwyższego wymiary kar pozbawienia wolności i grzywny odpowiadają przewinieniu oskarżonych, odniesionym przez nich korzyściom oraz sytuacji majątkowej i rodzinnej.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.