II K 58/56
WyrokIzba Cywilna1956-03-03
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przekształcenie przewodu sądowego w odczytywanie akt sprawy, nawet za zgodą stron, narusza podstawowe zasady postępowania karnego, takie jak bezpośredniość i koncentracja?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że przekształcenie przewodu sądowego w odczytywanie akt sprawy, nawet za zgodą stron, narusza podstawowe zasady postępowania karnego, takie jak bezpośredniość i koncentracja. Zgoda stron nie może przekreślać tych fundamentalnych zasad. Uchybienia te zniekształciły treść i formę postępowania, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku.Stan faktyczny
Oskarżony Janusz P. został skazany za zabójstwo Katarzyny O. na 12 lat więzienia. Oskarżony wniósł rewizję, zarzucając błędną kwalifikację prawną czynu. Sąd Najwyższy uchylił wyrok, stwierdzając naruszenie zasad postępowania karnego. W trakcie postępowania Sąd Wojewódzki zarządził przerwę na obserwację oskarżonego, a następnie wznowił rozprawę po długim okresie, ograniczając ją do odczytania akt i opinii biegłego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Janusza P., osk. z art. 225 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Stalinogrodzie z dnia 10 grudnia 1955 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 3 i 388 § 1 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWymienionym na wstępie wyrokiem skazany został Janusz P. z art. 225 § 1 k.k. na 12 lat więzienia za to, że w zamiarze pozbawienia życia Katarzyny O. uderzył ją kilkanaście razy szklaną ciężką popielniczką, oraz żelazną łopatką w głowę w okolicy kości ciemieniowej, powodując szereg ran tłuczonych, połączonych ze złamaniem kości pokrywy czaszki i uszkodzeniem mózgu, na skutek czego nastąpiła śmierć tejże Katarzyny O.Od wyroku tego wniósł rewizję oskarżony, podnosząc zarzut obrazy prawa materialnego przez błędną kwalifikację czynu z art. 225 § 1 k.k. zamiast z art. 225 § 2 k.k. i wnosząc w konkluzji o poprawienie kwalifikacji prawnej i o wydatne obniżenie kary.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Na rozprawie dnia 21 lipca 1955 r., po wysłuchaniu wyjaśnień oskarżonego i zeznań sześciu świadków, Sąd zarządził przerwę celem stwierdzenia drogą obserwacji oskarżonego w zamkniętym zakładzie leczniczym, czy nie zachodzą u niego objawy choroby psychicznej. Przerwa ta przekształciła się w odroczenie, bowiem rozprawę wznowiono dopiero 10 grudnia 1955 r. Rozprawa ta ograniczyła się do przesłuchania oskarżonego, wysłuchania opinii biegłego dr Tadeusza P. i do odczytania za zgodą stron zeznań wszystkich świadków przesłuchanych na poprzedniej rozprawie. W ten sposób Sąd Wojewódzki przekształcił przewód sądowy w odczytywanie akt sprawy, godząc tym w podstawowe zasady bezpośredniości i koncentracji procesu. Przepis art. 299 § 5 k.p.k. zezwala wprawdzie na odczytanie na rozprawie za zgodą stron wszelkich protokołów przesłuchania świadków, oskarżonych i biegłych, jednak przepis ten nie może być rozumiany w ten sposób, że zgoda stron posiada moc przekreślania podstawowych zasad postępowania karnego. Przepis art. 299 § 5 k.p.k. nie przekreśla, pod warunkiem zgody stron, podstawowych zasad postępowania, lecz jedynie dopuszcza wyjątki od tych zasad przede wszystkim w takich przypadkach, gdy chodzi o odtworzenie jedynie jakichś fragmentów postępowania przeprowadzonego na poprzedniej rozprawie.Uchybienia, o jakich mowa wyżej, zniekształciły treść postępowania i jego ustawową formę, wobec czego Sąd Najwyższy uznał, że niezależnie od zarzutów przytoczonych w rewizji, utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy byłoby oczywiście nieprawidłowe. Z uwagi na powyższe, orzeczono jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- II KR 79/87 1987-04-29Czy naruszenie zasady ciągłości rozprawy głównej poprzez wielokrotne przerwy, odroczenia i zawieszenie postępowania, a także wady protokołów przesłuchań świadków, uzasadniają uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do pono…
- V KR 84/77 1977-07-27Czy naruszenie zasady bezpośredniości postępowania sądowego, wynikające z nadmiernie długich przerw między posiedzeniami sądu, może stanowić podstawę do uchylenia wyroku?
- IV KR 305/85 1985-12-03Czy odczytanie na rozprawie protokołu wyjaśnień oskarżonego złożonych w śledztwie, sporządzonego z naruszeniem wymogów formalnych, stanowi istotne uchybienie procesowe skutkujące koniecznością uchylenia wyroku?
- V K 1141/59 1959-12-05Czy zaniechanie odczytania protokołów przesłuchania oskarżonego i świadka, sporządzonych w dochodzeniu, mimo że osoby te zeznawały inaczej na rozprawie, stanowi obrazę przepisów postępowania karnego, która może mieć wpły…
- IV K 746/57 1958-09-05Czy sąd może oprzeć wyrok na zeznaniach świadka, który nie został przesłuchany na rozprawie głównej i którego protokół przesłuchania ze śledztwa nie został ujawniony na rozprawie?
Powołane przepisy
art. 225 § 1 KKart. 375art. 225 § 2 KKart. 299 § 5 KPK§ 1§ 2§ 5
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.