II K 756/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Szerer.Sędziowie: E. Merz (sprawozdawca), Z. Nyczaj.Prokurator: D. Fedorowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Antoniego J., Godzisława T., Juliusza S., Stefana B. i Leona B., oskarżonych z art. 290 § 1 i 2 k.k., art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 6 marca 1961 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 3, 384 pkt 2 i 388 § 1 k.p.k.1) co do oskarżonego Godzisława T. uchylił zaskarżony wyrok w części skazującej i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania temuż Sądowi;2) co do oskarżonego Antoniego J. a) uchylił zaskarżony wyrok co do kary łącznej i w części dotyczącej przypisanego mu przestępstwa z art. 290 § 1 k.k. w pkt I wyroku i w tej części przekazał sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania; b) utrzymał zaskarżony wyrok w mocy w pkt IV i V i za przypisane w nich przestępstwa na podstawie art. 31, 32 k.k. wymierzył oskarżonemu Antoniemu J. karę łączną 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy więzienia oraz 3.000 zł grzywny;3) co do oskarżonego Juliusza S. zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary za przestępstwo wymienione w pkt III wyroku oraz kary łącznej w ten sposób, że za przestępstwo to oraz łącznie skazał oskarżonego Juliusza S. na karę 2 (dwóch) lat więzienia i 6.000 zł grzywny, utrzymując co do oskarżonego S. wyrok w mocy w pkt V i VI;4) co do oskarżonego Stefana B., uznając, że przyjęta przez niego korzyść majątkowa wynosi nie mniej niż 1.200 zł, zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary w ten sposób, że za przypisany w tej postaci czyn skazał oskarżonego Stefana B. na karę 1 (jednego) roku więzienia i 2.000 zł grzywny;5) co do oskarżonego Leona B. zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej grzywny w ten sposób, że wymierzył ją w wysokości 5.000 zł;6) na poczet orzeczonych kar pozbawienia wolności zaliczył okresy tymczasowego aresztowania oskarżonym: Antoniemu J. od dnia 23 sierpnia 1960 r., a Juliuszowi S. od dnia 13 kwietnia 1960 r.;7) w razie nieściągalności orzeczonych grzywien zamienił je na więzienie, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny = 1 dzień więzienia; (...).Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 6 marca 1961 r. skazany został między innymi (...)Oskarżony Godzisław T. - z art. 290 § 1 k.k. na karę 5 lat więzienia oraz 100.000 zł grzywny za to, że w okresie od kwietnia 1959 r. do połowy stycznia 1960 r. w K., jako dyrektor naczelny Zakładów Gastronomicznych "W." w K., działając wspólnie z Antonim J. w związku z urzędowaniem przyjmował systematycznie od podległych mu kierowników restauracji artykuły żywnościowe, alkohol i pieniądze o łącznej wartości około 60.000 zł (...).Od wyroku tego założył między innymi rewizję Godzisław T. (...).Rewizja Godzisława T., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego zarzuca 1) błędną ocenę okoliczności faktycznych sprawy, 2) nierozważenie, że oskarżony ten został skierowany na tę pracę w celu uzdrowienia stosunków w przedsiębiorstwie, co też czynił, zwalniając szereg osób, na skutek czego spotkał się z wrogim w stosunku do siebie stosunkiem pracowników, którzy chcieli się go pozbyć, 3) błędne ustalenie, jakoby przekazane przez oskarżonego K. oskarżonemu Godzisławowi T. pieniądze w kwocie 1.200 zł były bezprawną korzyścią, a nie pieniędzmi przedsiębiorstwa przeznaczonymi na zakup wiecznego pióra, 4) obrazę prawa do obrony oskarżonego przez nieuwzględnienie wniosku o przesłuchanie świadków Antoniego W. i Alfreda D. na okoliczności istotne dla sprawy oraz 5) naruszenie zasady skargowości na skutek niesprecyzowania zarzutu oskarżenia (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził między innymi następujący pogląd prawny:Rewizja oskarżonego Godzisława T. jest słuszna. Sąd pierwszej instancji przy rozpatrywaniu jego sprawy nie ocenił krytycznie zebranego materiału dowodowego a w szczególności wyjaśnień oskarżonego Antoniego J. i Juliusza S., oraz niesłusznie pominął zaofiarowane przez obronę dowody, zwłaszcza ze świadków Antoniego N. i Alfreda D., mające na celu stwierdzenie, że oskarżony Godzisław T. skierowany został do tej pracy - jako osoba zaufana - właśnie do zwalczania korupcji i że zaczął energicznie działać, zwalniając pracowników z powodu nadużyć i kierując sprawy do prokuratury, między innymi sprawę głównego księgowego S., na skutek czego wytworzyła się w przedsiębiorstwie przeciwko oskarżonemu Godzisławowi T. wroga atmosfera i nagonka.Należało wziąć pod uwagę wniosek oskarżonego Godzisława T., wniesiony w tej sprawie do Sądu Wojewódzkiego w Katowicach dnia 12 stycznia 1981 r., o zażądanie z Komendy Miasta MO w Katowicach dokumentów, które według zawartych we wniosku twierdzeń oskarżony Godzisław T. złożył w czasie pierwszego przesłuchania go i które to dokumenty nie zostały dołączane do akt śledztwa, dotyczą zaś istotnych dla obrony oskarżonego Godzisława T. okoliczności.Należało też wyjaśnić, czy dokumenty takie zostały złożone, a jeśli tak, to - jak w danym wypadku - zażądać przedstawienia ich Sądowi. Nie należy bowiem do organów prowadzących postępowanie przygotowawcze ocena, które ze złożonych w postępowaniu przygotowawczym dokumentów, tak samo i protokołów przesłuchań, powinny pozostać i znaleźć się w aktach sprawy. Organy prowadzące postępowanie przygotowawcze powinny zebrane lub złożone w tym postępowaniu materiały złożyć w chronologicznym porządku do akt i łącznie z aktem oskarżenia przedstawić sądowi, który władny jest na podstawie całokształtu materiałów sprawy ocenić, czy i jak dalece dany dowód ma istotne znaczenie dla sprawy. A dowody, o których mowa w powołanym wniosku, mogły mieć istotne dla sprawy znaczenie.Sąd nie rozważył też twierdzenia, że oskarżony Godzisław T. nie mógł sam zwolnić oskarżonego Antoniego J. jako dyrektora handlowego, oraz faktu stwierdzonego przez oskarżonego Juliusza S., że dał on oskarżonemu Antoniemu J. na jego żądanie łapówkę jeszcze przed kilku miesiącami, zanim oskarżony Godzisław T. objął pracę w przedsiębiorstwie, a mianowicie w tym czasie, gdy oskarżony Antoni J. przystąpił do pracy w przedsiębiorstwie.Sąd nie wziął również pod uwagę stwierdzenia oskarżonego Juliusza S., że nigdy bezpośrednio Godzisław T. żadnych pieniędzy mu nie dawał.W tym stanie rzeczy należało ostrożnie ustosunkować się do wszystkich obciążających oskarżonego Godzisława T. wyjaśnień, jakoby wspólnie z oskarżonym Antonim J. brał łapówki, a to tym bardziej, że oskarżony Antoni J. jest zainteresowany w tym, by dzielić swą winę z oskarżonym Godzisławem T., a zatem z dyrektorem, który w dodatku postawił wniosek o zwolnienie go i przyczynił się do zwalczania korupcji. Należało też zająć się bliżej osobowością oskarżonego Godzisława T., dotychczasowym jego trybem życia, zwłaszcza wobec pochlebnych o nim wypowiedzi przełożonych, i dopiero na tym tle ocenić obciążające go wyjaśnienia takich np. osób, jak oskarżonego Antoniego J. i innych, należących do wrogiej mu kliki.Z tych powodów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok skazujący oskarżonego Godzisława T. (...).