II K 793/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Franciszka P., oskarżonego z art. 225 § 2 k.k., art. 4 § 1 m.k.k. i art. 30 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. z 1937 r. Nr 11, poz. 83), z powodu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 12 maja 1958 r., na podstawie art. 375, 384 pkt 2, 385 k.p.k. uchylił orzeczenie o karze łącznej, zmienił zaskarżony wyrok w częściach dotyczących kar wymierzonych oskarżonemu Franciszkowi P. z art. 225 § 2 k.k. i z art. 30 ustawy o ochronie granic państwowych w ten sposób, że za pierwsze z tych przestępstw wymierzył oskarżonemu Franciszkowi P. przy zastosowaniu art. 18 § 1 i art. 59 § 1 lit. c k.k. karę 3 lat aresztu, za drugie zaś przestępstwo przy zastosowaniu tych samych przepisów k.k. karę 6 miesięcy aresztu i jako karę łączną wymierzył mu karę 5 lat więzienia (...)Uzasadnienie faktyczneWymienionym na wstępie wyrokiem Franciszek P. skazany został za następujące przestępstwa:1)z art. 225 § 2 k.k. "przy zastosowaniu art. 18 § 1 k.k. i art. 59 § 1 lit. b k.k." - na 4 lata więzienia za to, że w nocy na 3 września 1956 r. w K., działając pod wpływem silnego wzruszenia, strzelił z karabinu mającego odpiłowaną część lufy do Alojzego K. powodując śmierć tegoż K.2)z art. 4 § 1 m.k.k. na 3 lata więzienia za to, że w okresie czasu od 1946 czy 1947 r. do 3 września 1956 r. przechowywał bez zezwoleń karabin "Mauser" z odpiłowaną częścią lufy i kolby wraz z 12 sztukami amunicji,3)z art. 30 § 1 dekretu o ochronie granic państwowych "przy zastosowaniu art. 18 § 1 k.k. i art. 59 § 1 lit. c k.k." na 1 rok i 6 miesięcy aresztu, łącznie zaś skazany został na 7 lat więzienia.Od wyroku tego założył rewizję oskarżony.Podstawę rewizji stanowią zarzuty:1)obrazy art. 4 § 1 i 2 m.k.k. przez niezastosowanie tego przepisu, i2)rażącej surowości kary w stosunku do popełnionych czynów.W uzasadnieniu rewizja wywodzi, w oparciu o postanowienie Zgromadzenia Sędziów Najwyższego Sądu Wojskowego z dnia 24 grudnia 1955 r., że skoro przechowywanie przez oskarżonego broni i amunicji nie było spowodowane pobudkami kontrrewolucyjnymi i nie stanowiło zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego, należało czyn oskarżonego, polegający na nielegalnym przechowywaniu broni, uważać za przypadek mniejszej wagi. Karę 4 lat więzienia, mierzoną z art. 225 § 2 k.k., uważa rewizja za rażąco niewspółmierną z uwagi przede wszystkim na zastosowanie do oskarżonego przepisu art. 18 § 1 k.k. Za surowy wydaje się rewizji także wymiar kary 1 roku i 6 miesięcy aresztu, orzeczonej przy zastosowaniu art. 18 § 1 k.k. za przestępstwo z art. 30 dekretu o ochronie państwowych.W konkluzji rewizja wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie oskarżonemu kar łagodniejszych za poszczególne przestępstwa jak również przez wymierzenie łagodniejszej kary łącznej.Sąd Najwyższy wyraził następujący prawny.Zarzuty rewizji w części dotyczącej skazania oskarżonego z art. 4 § 1 m.k.k. są niezasadne.1. Postanowienie Zgromadzenia Sędziów NSW, na które powołuje się rewizja, wcale nie przemawia za tezą rewizji, jakoby w danym przypadku należało czyn oskarżonego, polegający na nielegalnym przechowywaniu broni, uważać za przypadek mniejszej wagi. W powołanym postanowieniu, którego zasadności Sąd Najwyższy nie kwestionuje, wyrażony został pogląd, że "w żadnym razie nie może być uważany za przypadek niniejszej wagi fakt nawet krótkoterminowego przechowywania broni lub amunicji przez przestępcę, w szczególności przez sprawcę przestępstwa kontrrewolucyjnego" (Zb. Orz. NSW poz. 26). Przytoczony tu przypadek, kiedy przechowywanie broni nie może być uważane za przypadek mniejszej wagi, nie pozwala na wyciąganie wniosków, że we wszystkich innych przypadkach należy nielegalne przechowywanie broni uważać za przypadek mniejszej wagi, albowiem według praw logiki, między sytuacją, o jakiej mowa w postanowieniu NSW, a tezą rewizji, nie ma stosunku wynikania.Skoro oskarżony przy użyciu nielegalnie przechowywanej broni zabił człowieka, nie może być mowy o tym, by przestępstwo jego, polegające na nielegalnym przechowywaniu broni, można było potraktować jako przypadek mniejszej wagi. Oskarżony czynem swym wykazał bowiem, że broń palna w jego ręku stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego.2. Natomiast za zasadne uznać należało zarzuty rewizji co do wymiaru kar, wymierzonych oskarżonemu za przestępstwa z art. 225 § 2 k.k. i z art. 30 dekretu o ochronie granic.Jeśli chodzi o pierwsze z tych przestępstw, to Sąd wprawdzie powołał się w wyroku na przepisy art. 18 i 59 k.k., pozwalające na stosowanie nadzwyczajnego łagodzenia kary, jednak faktycznie nadzwyczajnego złagodzenia kary nie zastosował, albowiem za przestępstwo z art. 225 § 2 k.k. wymierzył oskarżonemu karę 4 lat więzienia, to znaczy karę mieszczącą się w granicach ustawowego zagrożenia.Przepis art. 59 k.k., wskazujący sposoby stosowania nadzwyczajnego łagodzenia kary jest niejasny i wadliwy, bo zawarte w nim wskazania nie zostały dostosowane do norm zagrożenia przewidzianych w części szczególnej kodeksu karnego. Jednakowoż porównawcze zestawienie tego przepisu z przepisem art. 54 k.k., zawierającym ogólne wskazania co do sposobu wymierzenia kary, pozwala na stwierdzenie, że ustawodawca uznał, iż te ogólne wskazania w wyjątkowych wypadkach mogą się okazać niewystarczającymi i że może zajść potrzeba wymierzenia kary nie mieszczącej się w granicach ustawowego zagrożenia. Będą to wypadki, gdy ze względu bądź na podmiotowe właściwości sprawcy, bądź też wyjątkowe okoliczności danego wypadku, kara w granicach ustawowego zagrożenia byłaby karą niesprawiedliwą. Dla takich właśnie przypadków ustawodawca wprowadził przepis art. 59 k.k. Różnica między tym przepisem, a przepisem art. 54 k.k. polega na tym, że przepis art. 54 k.k. jest przepisem o charakterze instrukcyjnym, pouczającym sędziego, na co powinien zwrócić uwagę przy wymierzaniu kary w granicach zwykłych norm zagrożenia, tymczasem przepis art. 59 k.k. jest przepisem wprowadzającym odmienne od ogólnie obowiązujących normy zagrożenia. Z powyższego wynika, że stosowanie przepisu art. 59 k.k., polega na wymierzaniu kar nie mieszczących się w granicach zwykłego ustawowego zagrożenia. Za takim rozumieniem tego przepisu przemawiają też motywy komisji kodyfikacyjnej do art. 59 k.k., które brzmią: "Poza wypadkami, w których pozostawione sędziemu ramy arbitralnej władzy wymiaru kary w granicach ogólnych i szczególnych norm ustawowych są wystarczające, mogą zachodzić wypadki wyjątkowe, kiedy zajdzie potrzeba nadzwyczajnego złagodzenia kary. Te nadzwyczajne wypadki, dla których miałaby być przełamana ogólnie obowiązująca norma, muszą być oparte z istoty rzeczy na odpowiednich wyjątkowych przepisach prawnych" (kom. kod. V, Z. 3, 67).Skoro Sąd Wojewódzki uznał, że przy wymiarze kary za przestępstwo z art. 225 § 2 k.k. należy zastosować nadzwyczajne łagodzenie i skoro tego nie uczynił, o czym mowa była wyżej, Sąd Najwyższy naprawił ten błąd, stosując przepis art. 59 § 1 lit. c k.k.Wymierzając karę za przestępstwo z art. 30 dekretu o ochronie granic państwowych, Sąd Wojewódzki zastosował wprawdzie nadzwyczajne łagodzenie kary przez wymierzenie oskarżonemu kary łagodniejszego rodzaju (aresztu zamiast więzienia), jednak wysokość tej kary razi swą surowością. Gdy się zważy, że bez stosowania nadzwyczajnego łagodzenia kary, istniała możliwość wymierzenia oskarżonemu kary 1 roku więzienia, karę 1 roku i 6 miesięcy aresztu przy zastosowaniu nadzwyczajnego łagodzenia uznać należało za rażąco surową.Wobec złagodzenia kary za poszczególne zbiegające się przestępstwa, należało też złagodzić karę łączną.Z uwagi na powyższe, orzeczono jak w sentencji.