II PR 299/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Szymanek. Sędziowie: Z. Stypułkowska, A. Szczurzewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Adolfa B. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego w N. o odszkodowanie na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 21 maja 1973 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia od pozwanej Kopalni 40.000 zł zadośćuczynienia oraz renty uzupełniającej po 3.350 zł miesięcznie, wywodząc, że w czasie zatrudnienia w tej kopalni w charakterze górnika dołowego zachorował z winy pozwanej na nieżyt oskrzeli, z powodu czego został uznany za inwalidę II grupy. Organ rentowy nie przyznał mu renty inwalidzkiej określonej w art. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 3, poz. 8), lecz tylko górniczą rentę inwalidzką, ponieważ stwierdzona u powoda dychawica oskrzelowa nie jest wymieniona w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 czerwca 1968 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych uprawniających do świadczeń w razie inwalidztwa lub śmierci pracownika (Dz. U. Nr 22, poz. 147). W tej sytuacji pozwana Kopalnia odpowiada - zdaniem powoda - z mocy art. 21 ust. 3 i art. 23 ust. 2 cyt. wyżej ustawy za następstwa stwierdzonej u niego dychawicy oskrzelowej, gdyż choroba ta powstała na skutek naruszenia przez pozwaną Kopalnię przepisów bhp oraz jest wymieniona jako choroba zawodowa w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 16 kwietnia 1968 r. w sprawie zgłaszania chorób zawodowych i ich stwierdzania oraz dokumentacji, sprawozdawczości i statystyki tych chorób (Dz. U. Nr 14, poz. 86).Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, przytaczając następujące ustalenia i wnioski:Powód był zatrudniony w pozwanej Kopalni w okresie od 1955 r. do 6 sierpnia 1971 r. jako górnik dołowy. W okresie od 8 do 21 lipca 1965 r. powód przebywał w II Klinice Chorób Wewnętrznych A. M. w W., gdzie został skierowany z powodu jednostronnego rozrostu sutka, w celu przebadania i ustalenia przyczyny. Na wyznaczony termin kontrolnego badania powód nie zgłosił się i nadal kontynuował pracę. We wrześniu 1971 r. komisja lekarska do spraw inwalidztwa i zatrudnienia rozpoznała u powoda ciężką postać dychawicy oskrzelowej i z tej przyczyny uznała go za inwalidę II grupy. Kontrolne badania lekarskie przeprowadzone przez KIZ w październiku 1972 r. potwierdziły poprzednie rozpoznanie dychawicy oskrzelowej. Badania te nie wykazały u powoda pylicy. Również Klinika Chorób Zawodowych w S. nie stwierdziła u powoda pylicy, w której to Klinice powód przebywał na obserwacji i badaniach w okresie od 7 do 21 września 1972 r. W Klinice tej rozpoznano u powoda dychawicę oskrzelową pochodzenia infekcyjnego, nie pozostającą w związku przyczynowym z wykonywaną pracą.Według dalszych ustaleń Sądu Wojewódzkiego dychawicę oskrzelową stwierdzono u powoda około 1969 r., ale powód nadal pracował bez obniżenia zarobków.W świetle przedstawionego stanu błędne jest - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - stanowisko powoda, że materialnoprawną podstawę jego roszczeń stanowią przepisy art. 21 ust. 3 i art. 23 ust. 2 cyt. wyżej ustawy, gdyż przepisy te utraciły, zdaniem tego Sądu, moc z dniem 31 sierpnia 1968 r., a stwierdzona u powoda choroba powstała po tej dacie.Opierając się na tych ustaleniach oraz mając na uwadze, że stwierdzona u powoda dychawica oskrzelowa nie jest wymieniona w wykazie stanowiącym załącznik do cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 czerwca 1968 r., Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, przyjmując za podstawę prawną swego rozstrzygnięcia przepis art. 123 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o p.z.e. (Dz. U. Nr 3, poz. 6).W rewizji, opartej na zarzutach naruszenia prawa materialnego i procesowego, powód wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i o przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Powód - jak wynika z treści pozwu i rewizji oraz z oświadczenia jego pełnomocnika na rozprawie rewizyjnej - roszczenia swoje opiera na innej podstawie faktycznej niż wypadek przy pracy lub choroba zawodowa wymieniona w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 czerwca 1968 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych uprawniających do świadczeń w razie inwalidztwa lub śmierci pracownika (Dz. U. Nr 22, poz. 147).Powód opiera odpowiedzialność pozwanej Kopalni za następstwa jego inwalidztwa na tej podstawie, że stwierdzona u niego dychawica oskrzelowa jest - jego zdaniem - następstwem zawinionych przez tę Kopalnię, szkodliwych dla zdrowia warunków pracy, a choroba ta, aczkolwiek nie uprawnia do świadczeń określonych ustawą z dnia 23 stycznia 1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 3, poz. 8), jest jednak wymieniona w wykazie stanowiącym załącznik do cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 16 kwietnia 1968 r. (Dz. U. Nr 14, poz. 86).W tych warunkach - zdaniem powoda - materialnoprawną podstawę jego roszczeń stanowią przepisy art. 21 ust. 3 i art. 23 ust. 2 cyt. wyżej ustawy oraz art. 444 § 2 i art. 445 § 1 k.c. To stanowisko powoda - jak trafnie ocenił Sąd Wojewódzki - jest błędne.W myśl bowiem art. 21 ust. 3 cyt. wyżej ustawy skuteczne dochodzenie roszczeń odszkodowawczych na podstawie tego przepisu uzależnione jest przede wszystkim od wykazania przez poszkodowanego, że upośledzenie jego stanu zdrowia i związane z tym szkody materialne i moralne wywołane zostały chorobą zawodową oraz w czasie określonym tym przepisem. Za choroby zawodowe uprawniające do świadczeń na podstawie wymienionego wyżej przepisu uważa się w myśl ust. 1 art. 21 cyt. ustawy te tylko choroby, które zostały wymienione w wykazie stanowiącym załącznik do cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 czerwca 1968 r.Inwalidztwo powoda - jak niewadliwie ustalił Sąd Wojewódzki i co jest niesporne - jest następstwem dychawicy oskrzelowej, a ta choroba, co również jest niesporne, nie jest wymieniona w wykazie stanowiącym załącznik do wspomnianego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów.Skoro więc inwalidztwo powoda nie jest następstwem choroby zawodowej uprawniającej do świadczeń na podstawie art. 21 ust. 3 cyt. wyżej ustawy, przeto jego roszczenia nie znajdują żadnego uzasadnienia w tym przepisie.Okoliczność zaś, że według cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 16 kwietnia 1968 r. dychawica oskrzelowa podlega zgłoszeniu organom inspekcji sanitarnej jako choroba zawodowa, jest - w świetle przedstawionego stanu prawnego - bez znaczenia dla sprawy.Chybiony jest także zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 23 ust. 2 cyt. wyżej ustawy. Określone bowiem w tym przepisie świadczenia odszkodowawcze przewidziane są tylko dla osób poszkodowanych na skutek wypadku przy pracy, który zdarzył się w okresie między 1 stycznia a 31 sierpnia 1968 r. Niesporne natomiast jest, że inwalidztwo powoda nie jest następstwem wypadku przy pracy.Wreszcie podnieść należy, że - w świetle ujawnionych w sprawie okoliczności faktycznych - nie ma również zastosowania w sprawie niniejszej przepis art. 24 dekretu o p.z.e. (art. 124 ustawy o p.z.e.). Według bowiem niewadliwych ustaleń dokonanych przez Sąd Wojewódzki, inwalidztwo powoda wywołane dychawicą oskrzelową powstało w 1971 r., a objawy tej choroby wystąpiły po 31 grudnia 1967 r.W myśl zaś art. 124 i 127 ustawy o p.z.e. w związku z art. 27 cyt. wyżej ustawy wypadkowej przepis art. 24 dekretu o p.z.e. utracił swą moc z dniem 31 grudnia 1967 r.W tym stanie prawnym i faktycznym Sąd Wojewódzki miał uzasadnione podstawy do oddalenia powództwa. W myśl bowiem art. 123 ust. 1 ustawy o p.z.e. w związku z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 28 maja 1967 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin (jedn. tekst: Dz. U. z 1968 r. Nr 3, poz. 19) przewidziana tą ustawą renta inwalidzka stanowi w stosunku do uspołecznionego zakładu pracy wynagrodzenie wszelkich szkód spowodowanych inwalidztwem pozostającym w związku z zatrudnieniem w tym zakładzie (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 1971 r. III PZP 12/71 - OSNCP 1971, z. 11, poz. 189).Niesporne jest, że powodowi została przyznana górnicza renta inwalidzka z tytułu inwalidztwa wywołanego dychawicą oskrzelową.Z braku zatem uzasadnionych podstaw rewizyjnych i wobec niestwierdzenia uchybień podlegających uwzględnieniu z urzędu, należało z mocy art. 387 k.p.c. rewizję oddalić.