II UR 10/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Rejman (sprawozdawca). Sędziowie SN: W. Dębicka, Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, M. Sławińskiej, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Katarzyny S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. o zasiłek na syna Aleksandra S. na skutek odwołania Aleksandra S. od orzeczenia Rady Nadzorczej ZUS w C. z dnia 10 września 1980 r. oraz zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie postanowieniem z dnia 29 września 1980 r.1) przejął sprawę do rozpoznania,2) oddalił odwołanie.Uzasadnienie faktyczneRada Nadzorcza Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zatwierdziła decyzję Oddziału ZUS odmawiającą przyznania wnioskodawczyni zasiłku na syna w wysokości 500 zł miesięcznie ze względu na powstanie u niego inwalidztwa II grupy dopiero po ukończeniu 30 roku życia.Orzeczenie Rady Nadzorczej zostało zaskarżone do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który ustalił, że syn wnioskodawczyni jest obecnie inwalidą II grupy z ogólnego stanu zdrowia, a leczenie rozpoczął dopiero w 1979 r. Organ rentowy przyjął, że dniem powstania inwalidztwa jest dzień 1 lutego 1980 r. Rozpoznając sprawę, Sąd powziął wątpliwości, którym dał wyraz w następującym pytaniu prawnym skierowanym pod adresem Sądu Najwyższego: "Czy zasiłek, o którym mowa w art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140), przysługuje rolnikowi na dziecko, które ukończyło 16 rok życia, w przypadku zaliczenia go do I lub II grupy inwalidztwa bez względu na wiek, w którym to inwalidztwo powstało?".Zdaniem Sądu odnośnie do dzieci rolnika, które stały się inwalidami I lub II grupy po ukończeniu 16 roku życia, należy stosować kryteria przewidziane w przepisach dotyczących zasiłków rodzinnych.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przejął sprawę do rozpoznania i oddalił odwołanie, mając na uwadze, co następuje:Zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 27 października 1977 r. (Dz. U. Nr 32, poz. 140):1) rolnikowi przysługuje zasiłek w wysokości 500 zł miesięcznie na każde dziecko w wieku do 16 lat, które ze względu na stan fizyczny, psychiczny lub psychofizyczny wymaga stałej opieki innej osoby, polegającej na konieczności pielęgnacji lub na systematycznym współdziałaniu w leczeniu i rehabilitacji,2) zasiłek, o którym mowa w ust. 1, przysługuje także na dziecko, które ukończyło 16 rok życia, jeżeli zostało ono zaliczone do I lub II grupy inwalidów.W świetle więc art. 31 ust. 2 wymienionej ustawy wyłania się zagadnienie, czy zasiłek wymieniony w tym przepisie należy traktować jako uzyskany odrębnie i całościowo czy też przepis ten trzeba rozważać w połączeniu z ust. 1 art. 31 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.Sąd Najwyższy uważa, że zarówno wykładnia systematyczna, jak i funkcjonalna przemawiają za przyjęciem, iż ust. 2 art. 31 ustawy należy rozważać łącznie z jego ustępem 1. "Zasiłek, o którym mowa w ust. 1, to taki zasiłek, który w wysokości 500 zł miesięcznie przysługuje rolnikowi na dziecko w wieku do lat 16, które wymaga stałej opieki innej osoby".W rozpoznawanej sprawie syn wnioskodawczyni do lat 16 był zdrowy, zachorował dopiero, mając około lat 30, i w następstwie tego został zaliczony do II grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia. Nie zachodziły więc przesłanki przewidziane w art. 31 ust. 1 wymienionej ustawy i już z tej przyczyny wnioskodawczyni nie przysługuje zasiłek na dziecko. Założeniem omawianych przepisów było przyznanie rolnikowi zasiłku na dziecko wymagające stałej opieki innej osoby aż do ukończenia przez nie 16 roku życia, a także i później, gdy nadal stan zdrowia takiego dziecka kwalifikuje je do II grupy inwalidzkiej. Odmienna bowiem wykładnia prowadziłaby do wniosku trudnego do zaakceptowania, że rolnik pobierałby zasiłek na dziecko bez względu na to, w jakim wieku by ono zachorowało i stało się inwalidą, choćby nigdy nie miało nic wspólnego z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Tej bowiem przesłanki ustawodawca nie wprowadził.Reasumując, należy stwierdzić, że w świetle przepisów art. 31 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) rolnikowi przysługuje zasiłek na dziecko, które ukończyło 16 rok życia i zostało zaliczone do I lub II grupy inwalidów tylko wówczas, gdy w wieku do lat 16 wymagało stałej opieki innej osoby.