II URN 10/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Filcek (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Brzeziński, S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, Z. Paczyńskiego, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Janiny B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w O. o zasiłek chorobowy na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 26 sierpnia 1975 r.,uchylił zaskarżony wyrok oraz orzeczenie Rady Nadzorczej Oddziału ZUS w Opolu z dnia 26.VIII.1975 r. i zmieniając decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w O. z dnia 18.IV.1975 r., ustalił, że Janinie B. przysługuje prawo do zasiłku chorobowego za okres od 25 do 26 listopada 1974 r. (włącznie) oraz od 5 do 28 grudnia 1974 r. (włącznie). W pozostałym zakresie oddalił rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneJanina B., członek Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "Jutrzenka" w N., zgłosiła w dniu 16.II.1975 r. roszczenie o zasiłek chorobowy za 26 dni niezdolności do pracy z powodu choroby w czasie od 25 do 26 listopada 1974 r. i od 5 do 28 grudnia 1974 r., nie zgadzając się z zakładem pracy, który odmówił wypłaty zasiłku za okres powyżej 5 dni, wypłaconego już w 1974 roku.Decyzją z dnia 18.IV.1975 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w O. odmownie załatwił zgłoszone roszczenie, uzasadniając tym, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1971 r. w sprawie wykonania ustawy o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 290) okres wypłaty zasiłku z tytułu niezdolności do pracy z powodu choroby nie może przekraczać w danym roku kalendarzowym liczby dni przepracowanych w roku poprzednim. Ponieważ w roku 1973 wnioskodawczyni przepracowała 5 dni, a w roku 1974 była niezdolna do pracy z powodu choroby przez 31 dni, ma zatem prawo do zasiłku tylko za 5 dni. Jednocześnie zaznaczono, że art. 6 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i ich rodzin (Dz. U. Nr 27, poz. 255) dotyczy przyznawania prawa do zasiłku rodzinnego pracownikom rolniczych spółdzielni produkcyjnych, a nie zasiłków chorobowych.Rada Nadzorcza Oddziału ZUS, do której odwołała się wnioskodawczyni, uznała powyższą decyzję za zgodną z obowiązującymi przepisami i orzeczeniem z dnia 26.VIII.1975 r. zatwierdziła zaskarżoną decyzję.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu, rozpoznając odwołanie wnioskodawczyni od powyższego orzeczenia, podzielił stanowisko organu rentowego i uznając zarówno decyzję ZUS, jak i orzeczenie Rady Nadzorczej za prawidłowe, wyrokiem z dnia 26.VIII.1975 r. oddalił odwołanie.Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego w rewizji nadzwyczajnej wniesionej w dniu 17.II.1977 r. domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku i zasądzenia na rzecz wnioskodawczyni spornego zasiłku chorobowego za około 26 dni niezdolności do pracy w miesiącu listopadzie i grudniu 1974 r. wraz z odsetkami za zwłokę, bądź przekazania sprawy Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafnie zarzuca skarżący, że wyrok Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wydany został z naruszeniem przepisów art. 7 ust. 4 w związku z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i ich rodzin (Dz. U. Nr 27, poz. 255).W myśl art. 7 ust. 4 wymienionej ustawy okres pobierania zasiłku na wypadek choroby nie może przekraczać w bieżącym roku obrachunkowym liczby dni przepracowanych w poprzednim roku obrachunkowym. Jednakże zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy do dni pracy w spółdzielni wymaganych do uzyskania świadczeń określonych ustawą zalicza się dni urlopu wypoczynkowego oraz dni, w których ubezpieczony pobierał zasiłek chorobowy lub połogowy (macierzyński).Do świadczeń objętych ustawą, w myśl jej art. 2 ust. A pkt 3, należą także zasiłki chorobowe. A zatem błędny jest pogląd wyrażony w decyzji ZUS, że przepis art. 6 ust. 2 ustawy odnosi się wyłącznie do zasiłków rodzinnych.Skoro zaś bezsporne jest, że w roku 1973 wnioskodawczyni była zatrudniona w spółdzielni przez 5 dni, a następnie pobierała zasiłek połogowy od 28 marca do 31 lipca 1973 r., to w świetle powołanych przepisów przysługuje jej prawo do zasiłku chorobowego za sporny okres.Tymczasem Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nie rozważył odwołania wnioskodawczyni na tle powyższych przepisów, chociaż wnioskodawczyni je powoływała, a orzeczenie swoje oparł na ogólnikowym odwołaniu się do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1971 r. w sprawie wykonania ustawy o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 290), które bezkrytycznie powtórzył za decyzją Oddziału ZUS i orzeczeniem Rady Nadzorczej Oddziału ZUS, chociaż nie określa ono w ogóle przesłanek nabycia prawa do zasiłku chorobowego.Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 422 § 1 k.p.c. w związku z art. 83 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych oraz art. 277 § 2 k.p. uchylił zaskarżony wyrok i poprzedzające go orzeczenie Rady Nadzorczej Oddziału ZUS i zmieniając decyzję Oddziału ZUS ustalił, że wnioskodawczyni przysługuje prawo do spornego zasiłku chorobowego.Sąd Najwyższy uwzględnił rewizję nadzwyczajną w powyższym zakresie mimo upływu 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku, gdyż pozbawiając wnioskodawczynię należnych jej świadczeń z ubezpieczenia społecznego na wypadek choroby wyrok ten narusza nie tylko wskazane wyżej przepisy prawa, lecz także interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (art. 421 § 2 k.p.c.).Sąd Najwyższy nie mógł uwzględnić rewizji nadzwyczajnej w części zmierzającej do zasądzenia na rzecz wnioskodawczyni zasiłku chorobowego za sporny okres i przyznania odsetek za zwłokę. W świetle bowiem art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednol. tekst: Dz. U. z 1975 r. Nr 34, poz. 188) pracownik, któremu zasiłki określone w ustawie wypłaca zakład pracy, może wystąpić z wnioskiem do Oddziału ZUS o ustalenie uprawnień do zasiłku, jeżeli uważa, że zostały naruszone przez zakład pracy jego uprawnienia w tym zakresie. Organ rentowy jest zatem w powyższej sytuacji właściwy do orzekania w sprawie prawa do zasiłku, a nie do jego zasądzenia od zakładu pracy.Identyczny jest w tej sprawie zakres kognicji Rady Nadzorczej Oddziału ZUS oraz Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w postępowaniu odwoławczym. Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nie może w przedstawionym stanie zasądzić zasiłku również z tej przyczyny, że stroną przeciwną w postępowaniu odwoławczym od orzeczenia Rady Nadzorczej Oddziału ZUS jest organ rentowy, płatnikiem zaś zasiłku chorobowego - zakład pracy. Powyższe wywody odnoszą się także do członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych, a to zgodnie z art. 52 ust. 1 pkt 2 wymienionej ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz § 9 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1971 r. w sprawie wykonania ustawy o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i ich rodzin.Skoro zaś nie może być uwzględniony wniosek o zasądzenie spornego zasiłku, to tym samym nie mogą być dochodzone odsetki, jako należność uboczna, zależna od należności głównej. Poza tym jednak osoba uprawniona do zasiłku chorobowego nie może domagać się od płatnika tego zasiłku odsetek za opóźnienie w wypłacie zasiłku. Obowiązujące w przedmiocie zasiłków chorobowych przepisy nie przewidują odsetek za opóźnienie, do świadczeń zaś z ubezpieczenia społecznego nie mają zastosowania przepisy kodeksu cywilnego o odsetkach za opóźnienie (art. 481) odnoszące się do należności cywilnych.Z tych względów Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną w pozostałym zakresie.