III ARN 6/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN H. Dąbrowski. Sędziowie SN: B. Bladowski (sprawozdawca), R. Czarnecki.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, T. Kozy, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Edmunda M. na decyzję Wojewody Toruńskiego z dnia 24 lutego 1981 r. na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 2 września 1981 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePrawomocnym wyrokiem z dnia 2 września 1981 r. Naczelny Sąd Administracyjny, Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku, oddalił skargę Edmunda M. na decyzję Wojewody Toruńskiego z dnia 24 lutego 1981 r., która utrzymana została w mocy decyzją Prezydenta m. T. z dnia 6 lutego 1981 r. odmawiająca udzielenia zezwolenia na zamianę mieszkań wyżej wymienionym z Sylwestrem K. - z tego względu, że wskutek tej zamiany jedna ze stron, tj. Edmund M., otrzymałby lokal o powierzchni mniejszej od obowiązującej normy zaludnienia.Podzielając motywację zawartą w decyzjach organów obu instancji administracji państwowej, że udzielenie zezwolenia na zamianę mieszkań doprowadziłoby do naruszenia przepisu § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1974 r., w sprawie wykonania niektórych przepisów prawa lokalowego (Dz. U. Nr 26, poz. 152 ze zm.), określającego normy zaludnienia lokali (art. 49 ust. 3 prawa lokalowego), Naczelny Sąd Administracyjny wyraził ponadto pogląd, że "... Państwo w ramach przysługującego mu prawa do wyłącznej dystrybucji zasobami mieszkaniowymi odnośnie lokali podlegających szczegółowemu trybowi najmu, przyjęło na siebie obowiązek zapewnienia wszystkim obywatelom minimum egzystencji sanitarnej, którą zapewnia dolna granica ustanowionej normy zaludnienia".Wyrok powyższy zaskarżył z urzędu rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL, wnosząc o jego uchylenie, stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji administracji oraz przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania wniosków stron o zamianę mieszkań. W rewizji zarzucono obrazę art. 49 ust. 2 i 3 prawa lokalowego, a także naruszenie przez to interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rozpoznając skargę na decyzję Wojewody Toruńskiego, Naczelny Sąd Administracyjny błędnie uznał, że wystarczającej podstawy prawnej do udzielenia zezwolenia przez organ administracji nie mógł stanowić przepis art. 49 ust. 2 prawa lokalowego, według którego zezwolenie takie powinno być udzielone we wszystkich przypadkach, gdy jest to uzasadnione ze względu na słuszne interesy stron, a między innymi w razie "możliwości uzyskania w drodze zamiany mieszkania położonego w pobliżu miejsca pracy". Jak wynika z okoliczności sprawy, w wyniku zamierzonej zamiany Edmund M., będący pracownikiem pogotowia energetycznego, zatrudnionym w ruchu ciągłym w Stacji Wysokiego Napięcia - chciał zamieszkać w pobliżu miejsca pracy i w tym celu postanowił zamienić posiadany 3-izbowy lokal o powierzchni mieszkalnej 40,5 m2, na lokal mniejszy, o powierzchni 18,85 m2, zajmowany przez Sylwestra K. z rodziną: każda z tych rodzin składa się z trzech osób przy czym w rodzinie K. jest małe dziecko, zaś w rodzinie M. jest dorosła córka, mająca opuścić mieszkanie rodziców w związku z zamierzonym zamążpójściem.Powyższe okoliczności sprawy przemawiały zatem, w sposób nie mogący budzić uzasadnionych wątpliwości, za istnieniem przesłanek z przepisu art. 49 ust. 2 prawa lokalowego do udzielenia zezwolenia na zamianę mieszkań między zainteresowanymi stronami.Nie była przy tym trafna, wyrażona przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku akceptacja zapatrywania obu organów administracji, że - stosownie do zawartej w art. 49 ust. 3 prawa lokalowego klauzuli co do zgodności zamiany mieszkań z obowiązującymi przepisami - zamiana mieszkań w rozpatrywanym przypadku naruszyłaby cytowany już wyżej przepis określający jako minimalną normę zaludnienia lokali 7 m2 na osobę. Przepisy o normach zaludnienia lokali mają na celu m.in. zabezpieczenie interesów najemców przed pogorszeniem ich sytuacji mieszkaniowej (np. w wypadku przekwaterowania do lokalu zamiennego, którego powierzchnia odpowiadać ma minimum odpowiedniej normy) i wtedy normy te są dla władzy administracyjnej wiążące, nie mogą one natomiast przeciwdziałać racjonalnemu polepszeniu sytuacji mieszkaniowej najemców - m.in. poprzez zamianę lokali. Wskazać w związku z tym trzeba, że taką właśnie ratio legis omawianych tu norm zaludnienia lokali określa przepis 20 ust. 1 prawa lokalowego, z którego wynika, że celem wprowadzenia w niektórych miejscowościach najmu lokali na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale jest łagodzenie występujących trudności lokalowych, nie można zatem przy podejmowaniu decyzji administracyjnej w przedmiocie udzielenia zezwolenia na zamianę mieszkań odwoływać się do tych norm w taki sposób, który by obiektywnie powodował - wbrew powyższym założeniom - spotęgowanie trudności lokalowych.W tym stanie rzeczy, uwzględniając rewizję nadzwyczajną, uchylono zaskarżony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego i przekazano sprawę temu Sądowi do ponownego jej rozpoznania (art. 421 § 2, art. 422 § 2 k.p.c. w związku z art. 211 k.p.a.).