III AZP 3/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN: H. Dąbrowski (sprawozdawca).Sędziowie SN: T. Bukowski, M. Sychowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie ze skargi Franciszka P. na decyzję Wojewody w B. z dnia 27.X.1981 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Miasta i Gminy w M. z dnia 30.VI.1981 r. w przedmiocie odmowy przydziału lokalu po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku postanowieniem z dnia 24 marca 1982 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c. i art. 211 k.p.a.:"Czy najemcy zajmującemu część lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji o przydziale pomieszczenia zastępczego przysługuje prawo ubiegania się o przydział opróżnionej części lokalu na tej podstawie, że zajmuje powierzchnię mieszkalną poniżej norm zaludnienia określonych w § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów prawa lokalowego (Dz. U. Nr 26, poz. 152; zm.: Dz. U. z 1980 r. Nr 15, poz. 52)?"podjął następującą uchwałę:Najemcy zajmującemu część lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji o przydziale pomieszczenia zastępczego przysługuje w myśl art. 31 ust. 3 prawa lokalowego z dnia 30 kwietnia 1974 r. (Dz. U. Nr 14, poz. 84) prawo do opróżnionej części tego lokalu, jeżeli zajmuje powierzchnię mieszkalną mniejszą od tej, jaka przysługiwałaby mu według norm zaludnienia określonych w § 7 ust. 1 rozporządzenia RM z dnia 26 czerwca 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów prawa lokalowego (Dz. U. Nr 26, poz. 152). Uzasadnienie faktyczneFranciszek P. wraz z czteroosobową rodziną (żona i troje dzieci) zajmuje w M. przy ul. P. Nr (...) część lokalu mieszkalnego, składającego się z dwóch pokoi o powierzchni 30,41 m2 oraz kuchni, przydzieloną mu jako pomieszczenie zastępcze do czasu uzyskania lokalu spółdzielczego. W związku z opróżnieniem w tym lokalu sąsiedniego pokoju złożył on wniosek o przydzielenie mu tegoż pokoju, motywując swe żądanie nadmiernym zagęszczeniem zajmowanej przez niego i jego rodzinę części lokalu.Decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w M. z dnia 30.VI.1981 r., odmawiająca Franciszkowi P. uwzględnienia powyższego jego wniosku została utrzymana w mocy decyzją Wojewody w B. z dnia 27.X.1981 r. W uzasadnieniu ostatnio wymienionej decyzji wskazano, że zajmowana przez Franciszka P. i jego rodzinę część lokalu mieszkalnego została mu przydzielona jako pomieszczenie zastępcze. Zgodnie z treścią art. 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 1974 r. - prawo lokalowe (Dz. U. Nr 14, poz. 84) pomieszczenie zastępcze m.in. powinno zapewnić co najmniej 5 m2 powierzchni mieszkalnej na jedną osobę. W zajmowanej przez rodzinę P. części lokalu nie występuje zatem zagęszczenie, które uzasadniałoby przydzielenie mu na podstawie art. 31 § 3 prawa lokalowego dalszej opróżnionej części (jednego pokoju) w tymże lokalu.W związku z rozpoznaniem skargi Franciszka P. na wskazaną decyzję Wojewody w B. Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku przedstawił sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 k.p.c. w związku z art. 211 k.p.a. do rozstrzygnięcia przytoczone w sentencji zagadnienie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Według postanowień art. 31 ust. 3 prawa lokalowego, jeżeli w lokalu zajmowanym przez więcej niż jednego najemcę zostanie opróżniona część tego lokalu, prawo do jej przydzielenia przysługuje najemcy, który zajmuje powierzchnię mniejszą od przysługującej mu według obowiązujących norm zaludnienia. Normy zaludnienia określone zostały w rozporządzeniu RM z dnia 26 czerwca 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów prawa lokalowego (Dz. U. Nr 26, poz. 152), wydanym na podstawie art. 3 ust. 5, art. 45 ust. 1 i art. 47 ust. 2 prawa lokalowego. Według § 7 ust. 1 cyt. rozporządzenia, norma powierzchni mieszkalnej przysługującej jednej osobie wynosi 7-10 m2.Powołany przepis art. 31 ust. 3 prawa lokalowego zawiera unormowanie, które przy przewidzianej w nim możliwości poprawy warunków mieszkaniowych najemcy i równoczesnej likwidacji wspólnoty mieszkaniowej, zmierza do realizacji wyrażonych w preambule ustawy celów prawa lokalowego, a mianowicie polepszenia warunków lokalowych ludności i prawa każdej rodziny do samodzielnego mieszkania.Przedstawienie przytoczonego w sentencji zagadnienia prawnego zmierza do rozstrzygnięcia wątpliwości, czy przewidziane w art. 31 ust. 3 pr. lokal. uprawnienie do przydzielenia opróżnionej części lokalu mieszkalnego przysługuje osobie, która w tymże lokalu zajmuje inną jego część przydzieloną tej osobie jako pomieszczenie zastępcze. Wątpliwości te wiążą się z postanowieniami art. 7 pr. lokal., w myśl którego zastępcze pomieszczenie mieszkalne powinno m.in. zapewniać co najmniej 5 m2 powierzchni mieszkaniowej na jedną osobę.Jak wynika już z samego brzmienia ostatnio powołanego przepisu, zastępcze pomieszczenie mieszkalne ze względu na swe przeznaczenie jest również lokalem mieszkalnym. Przy ustanowieniu w art. 7 pr. lokal. dolnej granicy powierzchni mieszkalnej, tzw. normy sanitarnej, przepis ten nie wyłącza, na co wskazuje wyrażenie "co najmniej" przydzielenia - jako pomieszczenia zastępczego - lokalu o powierzchni wyższej od tej normy. Dopuszczalność odstąpienia od norm zaludnienia określonych w § 7 rozporządzenia RM z dnia 26 czerwca 1974 r. wiąże się z podyktowanym szczególnymi racjami określeniem sytuacji, w których może nastąpić przydzielenie lokalu lub jego części jako pomieszczenia zastępczego na czas oznaczony lub nie oznaczony (por. np. art. 32 ust. 2, art. 38 ust. 1 i 2, art. 40 ust. 2 pr. lokal.) co wszakże nie wyłącza uprawnień do ubiegania się następnie o polepszenie warunków mieszkaniowych.Osoba, która zajmuje część lokalu przydzieloną jej jako pomieszczenie zastępcze, jest najemcą, albowiem z mocy decyzji o przydziale powstaje stosunek najmu. Przysługuje jej zatem przewidziane w art. 31 ust. 3 pr. lokal. prawo do otrzymania przydziału opróżnionej części lokalu, jeżeli zajmuje powierzchnię mniejszą od obowiązujących norm zaludnienia określonych w § 7 rozporządzenia RM z dnia 26 czerwca 1974 r. Jeżeli zajmowana część lokalu przydzielona została na czas oznaczony (por. art. 32 ust. 2 pr. lokal.) także na czas określony powinna otrzymać przydział opróżnionej części lokalu.W konkluzji przytoczonych wskazań należało na przedstawione pytanie prawne udzielić odpowiedzi sformułowanej w sentencji uchwały.