III CZP 52/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN K. Piasecki. Sędziowie SN: Z. Marmaj, S. Rudnicki (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Aleksandra D. przeciwko Henrykowi R. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Warszawie postanowieniem z dnia 28 maja 1979 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c."Czy najemca, zajmujący na podstawie decyzji o przydziale lokal w budynku wyłączonym spod przepisów publicznej gospodarki lokalowej po uprawomocnieniu się wyroku nakazującego mu opróżnienie tego lokalu na podstawie art. 37 prawa lokalowego, ma w świetle przepisu art. 61 tegoż prawa przywilej opłacania czynszu według stawek określonych na podstawie przepisu art. 12 tegoż prawa aż do czasu wykonania eksmisji, czyli faktycznego opróżnienia przez niego tego lokalu?"uchwalił:Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 36.000 zł z odsetkami tytułem należności za lokal mieszkalny zajmowany w domu powoda przez okres 36 miesięcy po prawomocnym orzeczeniu eksmisji wyrokiem sądowym. Sąd ustalił, że przez ten czas pozwany nic z tego tytułu powodowi nie zapłacił i że żądana przez powoda należność wynosząca 1.000 zł miesięcznie nie może być uważana za nadmierną. Przy rozpoznaniu rewizji wniesionej od tego wyroku przez pozwanego, który zarzucił, że zajmuje lokal na podstawie przydziału, w związku z czym przysługuje mu prawo opłacania czynszu wg stawek określonych w przepisach prawa lokalowego (art. 61 tego prawa), Sądowi Wojewódzkiemu nasunęły się wątpliwości na tle zagadnienia prawnego przytoczonego w sentencji niniejszej uchwały, które przedstawił Sądowi Najwyższemu na podstawie art. 391 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Prawo lokalowe stanowi w art. 61 ust. 1, że najemcy, zajmujący na podstawie decyzji o przydziale lokalu stanowiące odrębne nieruchomości lub lokale w domach jednorodzinnych, mieszkalno-pensjonatowych albo garaże, korzystają do czasu ich opróżnienia z ochrony przewidzianej w art. 37 ust. 1 i opłacają czynsz według stawek określonych na podstawie art. 12. Wykładnia gramatyczna tego przepisu nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że określone w nim uprawnienie do opłacania czynszu w reglamentowanej wysokości, przysługuje tylko wymienionej w nim grupie najemców. Do takiego wniosku skłania bowiem fakt, że przepis ten operuje pojęciem najemcy i czynszu, które ze swej istoty mogą być związane tylko z istniejącym stosunkiem najmu. Jeśli bowiem stosunek ten został rozwiązany w sposób wymieniony w art. 37 prawa lokalowego przez sąd, który nakazał najemcy opróżnienie lokalu, to z chwilą uprawomocnienia się takiego wyroku stosunek najmu przestał istnieć i od tej chwili dotychczasowy najemca, który nadal zajmuje mieszkanie obowiązany jest do czasu opróżnienia lokalu uiszczać wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z lokalu, a nie czynsz najmu. Z tą chwilą ustaje uprawnienie dotychczasowego najemcy przewidziane w art. 61 ust. 1 prawa lokalowego. Jak to bowiem wyjaśnił już Sąd Najwyższy w uzasadnieniu orzeczenia z dnia 6.VII.1978 r. III CRN 122/78 (OSNCP 1979, z. 6, poz. 118), uprawnienie to przysługuje dopóty, dopóki trwa przymiot najemcy, jeżeli więc stosunek najmu został rozwiązany, to ustało również ograniczenie w zakresie wysokości czynszu, określone obowiązującymi, sztywnymi stawkami. Do takiego samego wyniku prowadzi wykładnia celowościowa, która pozwala na wyprowadzenie wniosku, że szczególne uprawnienie, o którym mowa w art. 61 ust. 1 prawa lokalowego, ma na celu ochronę najemców przed wynajmującymi ze względu na tytuł uprawniający do zajmowania lokalu mieszkalnego, którym jest decyzja o przydziale. W sytuacji zaś, gdy przestało istnieć prawo do zajmowania lokalu, odpadają względy, którymi kierował sie ustawodawca w art. 61 ust. 1.Te wszystkie przyczyny prowadzą do udzielenia na przedstawione pytanie odpowiedzi przytoczonej w sentencji.