III CR 95/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Lipiński (sprawozdawca). Sędziowie: B. Łubkowski, B. Rudnicki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Rudolfa C. przeciwko Stanisławowi L. o czynsz i eksmisję, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 27 grudnia 1962 r.,oddalił rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym dnia 16 lipca 1958 r. Rudolf C. domagał się zasądzenia od Stanisława L. zaległego czynszu oraz wyeksmitowania go z lokalu w domu powoda.Sąd Powiatowy wyrokiem z dnia 19 maja 1962 r. zasądził od pozwanego 6 116,71 zł czynszu za okres od 1 grudnia 1956 r. do 31 grudnia 1958 r. i orzekł eksmisję. Sąd powołał się na prawomocną decyzję administracyjną ustalającą obowiązek płacenia przez pozwanego czynszu podwyższonego (art. 2 dekretu o najmie lokali). Rozważając zgodność żądania eksmisji z zasadami współżycia społecznego, Sąd Powiatowy uznał, że wyraźna zła wola pozwanego, który wyraźnie oświadczył, że zaległości nie zapłaci, przemawia za orzeczeniem eksmisji.Sąd Wojewódzki stanowisko to zaakceptował i rewizję pozwanego oddalił.W rewizji nadzwyczajnej złożonej 5 kwietnia 1963 r. Minister Sprawiedliwości wniósł o zmianę wyroku Sądu Wojewódzkiego przez uwzględnienie rewizji pozwanego co do eksmisji.Rewizja nadzwyczajna oparta jest na zarzutach naruszenia art. 16 prawa lokalowego, art. 3 p.o.p.c. oraz przepisów postępowania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Według rewizji nadzwyczajnej, "przez cały prawie czas trwania procesu toczyło się postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia wysokości czynszu i niepłacenie czynszu w żądanej wysokości nie było wynikiem złej woli pozwanego, lecz różnicy zdań co do stawek, jakie powinny być zastosowane (...). Wydana decyzja uprawomocniła się 22.IX.1959 r. Pozwany nie godząc się na tę decyzję, wniósł o wznowienie postępowania i ostatecznie wznowienia tego odmówiono dopiero decyzją z dnia 19.VI.1962 r.".Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że przez cały prawie czas trwania niniejszego procesu toczyło się postępowanie administracyjne. Postępowanie to zostało zakończone 22 września 1959 r., a więc na długo przed wyrokiem I instancji.To, że pozwany usiłował uzyskać wznowienie zakończonego postępowania, ani nie oznacza, iż do chwili "ostatecznej" odmowy wznowienia postępowanie jeszcze się toczyło, ani nie może stanowić dla pozwanego usprawiedliwienia niepłacenia ustalonego czynszu. Pozwany mimo że uważał prawomocną decyzję administracyjną za niesłuszną i zmierzał do jej obalenia, obowiązany był płacić ustalony czynsz dopóty, dopóki decyzja obowiązywała.Gdyby jednak nawet podzielić stanowisko reprezentowane w rewizji nadzwyczajnej, że dopiero w dniu 19 czerwca 1962 r. zakończył się ostatecznie spór administracyjny o wysokości czynszu, to również i to nie uzasadniałoby poglądu o braku złej woli pozwanego.Od 19 czerwca 1962 r. aż do wydania wyroku Sądu Wojewódzkiego upłynęło bowiem dalsze 6 miesięcy, w czasie których pozwany, choć nie mógł już wtedy mieć żadnej uzasadnionej wątpliwości co do swego obowiązku uiszczenia zaległego czynszu podwyższonego, nie dokonał żadnej wpłaty na poczet zaległości. Pozwany nie dokonał też żadnej wpłaty aż do dnia rozpoznawania rewizji nadzwyczajnej, co przed Sądem Najwyższym przyznał. Egzekucja nie dała rezultatu. Charakterystyczne jest przy tym, że w swej rewizji od wyroku Sądu Powiatowego pozwany zaskarżył cały wyrok (a więc również zasądzenie czynszu) i z uporem twierdził bezzasadność decyzji administracyjnej, wcale zaś nie deklarował choćby tego, że pragnie uiścić zaległość, która powstała rzekomo bez jego winy.Nie można też przyjąć, gdy w opisanych okolicznościach nie ma podstaw do udzielenia pozwanemu indywidualnie szczególnej ochrony przewidzianej w art. 3 p.o.p.c., by wzgląd na ogólnie występujące trudności mieszkaniowe (na co się rewizja nadzwyczajna również powołuje) usprawiedliwiał odmowę eksmisji pozwanego na podstawie art. 3 p.o.p.c. Zajęcie takiego stanowiska oznaczałoby przypisanie art. 3 p.o.p.c. mocy derogującej w stosunku do przepisu art. 16 ust. 1 pkt 4 prawa lokalowego. Stanowiąc w 1959 r. normę art. 16 prawa lokalowego i utrzymując w mocy art. 25 ust. 1 dekretu o najmie lokali, który zmusza wynajmujących do wytaczania przeciw najemcom zalegającym z czynszem powództw o eksmisję, ustawodawca wiedział o istniejących trudnościach lokalowych. Jeżeli mimo to w interesie społecznym normy te ustanowił, to sądy nie mogą odmawiać ich stosowania z powołaniem się na to tylko, że w kraju występują trudności mieszkaniowe. Przepis art. 3. p.o.p.c takiego postępowania sądów nie mógłby w żadnym razie usprawiedliwiać. O tym bowiem, co jest zgodne z zasadami współżycia społecznego w Państwie Ludowym, decydują przede wszystkim ustawy, w szczególności ustawy wydane już w tym Państwie.Z braku uzasadnionych podstaw rewizja nadzwyczajna podlega zatem oddaleniu (art. 383 i 398 k.p.c.).