III CO 16/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta (sprawozdawca). Sędziowie: W. Bryl, F. Wesely.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Katarzyny R. o stwierdzenie wygaśnięcia obowiązku uiszczenia spłat spadkowych, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 9 kwietnia 1964 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Lublinie do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:1. "Czy zachowuje prawo do dziedziczenia gospodarstwa rolnego osoba, która w chwili otwarcia spadku była małoletnia, lecz w chwili działu spadku jest pełnoletnia i pracuje poza rolnictwem?"a w razie odpowiedzi twierdzącej na pierwsze pytanie:2. "Czy spłata na rzecz takiego spadkobiercy może być uiszczona tylko w miesięcznych ratach przewidzianych w § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19.VII.1963 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 208) w sprawie ograniczenia podziału gospodarstw rolnych?"udzielił następującej odpowiedzi:Zachowanie prawa dziedziczenia gospodarstwa rolnego, uzależnione w art. 24 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o ograniczeniu podziału gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 28, poz. 168) od małoletności dotyczy tylko spadkobierców, którzy nie osiągnęli pełnoletności przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy. Uzasadnienie faktyczneWykładnią przepisu art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o ograniczeniu podziału gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 28, poz. 168) zajmował się Sąd Najwyższy już przy sposobności wydania uchwały z dnia 3 lutego 1964 r. III CO 72/63. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy wyjaśnił między innymi, że przepis art. 24 ust. 2 pkt 3 stanowiący, że zachowują prawo dziedziczenia "pozostali spadkobiercy określeni w art. 5 ust. 1 pkt 2-4", ma na myśli dotychczasowych spadkobierców, którzy w chwili wejścia w życie ustawy bądź prowadzą inne indywidualne gospodarstwo rolne albo pracują w gospodarstwie rolnym współmałżonka lub jego rodziców, bądź są małoletnimi albo uczniami pobierającymi naukę zawodu lub uczęszczającymi do szkół średnich, albo studentami szkół wyższych, bądź trwale niezdolnymi do pracy. Odesłanie bowiem w art. 24 ust. 2 pkt 3 do art. 5 ust. 1 pkt 2-4 dotyczy tylko samych przesłanek (kwalifikacji, przymiotów), a nie podanej również w art. 5 ust. 1 chwili, w jakiej mają one istnieć (otwarcie spadku). Wyrażając ten pogląd Sąd Najwyższy przytoczył argumenty przemawiające za taką wykładnią.Sąd Najwyższy w obecnym składzie nie znajduje podstawy do zajęcia odmiennego stanowiska.