III CO 49/20
Izba Cywilna2020-10-12
Skład orzekający: Beata Janiszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy istnieją podstawy do wyłączenia sędziów od rozpoznania sprawy o ochronę dóbr osobistych ze względu na ich znajomość z pozwanym?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy wyłączył od rozpoznania sprawy sędziów, którzy pracują z pozwanym w ramach tej samej jednostki organizacyjnej sądu lub wskazali na istnienie wieloletniej osobistej i zawodowej znajomości z pozwanym. Sąd uznał, że takie okoliczności, zwłaszcza osobisty charakter znajomości, mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w percepcji zewnętrznego obserwatora. Natomiast żądania wyłączenia oparte jedynie na ogólnym wskazaniu na istnienie takich okoliczności, bez ich sprecyzowania, lub na relacjach zawodowych bez osobistego wymiaru, nie zostały uwzględnione.Stan faktyczny
Sąd Apelacyjny przekazał Sądowi Najwyższemu do rozpoznania żądania sędziów tego sądu dotyczące ich wyłączenia od rozpoznania sprawy o ochronę dóbr osobistych. Powodem żądań była znajomość sędziów z pozwanym. Sąd Najwyższy rozpoznał te wnioski, uwzględniając część z nich, a część odrzucając.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy wyłączył wskazanych sędziów od rozpoznania sprawy, odmówił wyłączenia pozostałym sędziom i umorzył postępowanie w zakresie żądań dwóch sędziów.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III CO 49/20 POSTANOWIENIE Dnia 12 października 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Beata Janiszewska w sprawie z powództwa A. A. przeciwko J. B. o ochronę dóbr osobistych, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 12 października 2020 r., wniosków sędziów Sądu Apelacyjnego w (…) oraz sędziów delegowanych do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w (…) o wyłączenie od rozpoznania sprawy I ACo (…), 1. wyłącza od rozpoznania sprawy Sędziów B. B., M. B., P. C., R. D., S. J., R. J., A. K., M. K., J. K., G. K., R. K., D. P., A. P., T. R., P. R., K. S., J. W., I. D., G. W. i W. Ż., 2. odmawia wyłączenia od rozpoznania sprawy Sędziów P. A., M. D., T. D., L. J., K. M., B. N., B. P., J. P., A. S., T. S., E. K. i K. W., 3. umarza postępowanie w zakresie żądania Sędziego H. N. oraz Sędziego B. J.
2 UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w (…) na podstawie art. 52 § 1 k.p.c. przekazał Sądowi Najwyższemu do rozpoznania żądania Sędziów orzekających w tym Sądzie, dotyczące wyłączenia w sprawie z powództwa A. A. przeciwko J. B., Sędziemu Sądu Apelacyjnego w (…). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 49 § 1 k.p.c. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Przesłanka ta została uznana za spełnioną jedynie w odniesieniu do Sędziów, którzy pracują z pozwanym w ramach tej samej jednostki organizacyjnej Sądu Apelacyjnego w (…) (Wydziału Cywilnego), oraz Sędziów, którzy w swoich żądaniach wskazali na istnienie wieloletniej osobistej i zawodowej znajomości z pozwanym. Wprawdzie stosunki zawodowe nie powinny w zasadzie stanowić podstawy do wyłączenia sędziego, jednak wskazanie także na osobisty charakter znajomości z J. B. oraz na wieloletni okres trwania tej znajomości, przemawia za stwierdzeniem, że zaistniałe okoliczności mogłyby w percepcji zewnętrznego obserwatora wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego. Nie zachodziły natomiast podstawy do uwzględnienia żądań wskazanych w punkcie 2. postanowienia, gdyż z oświadczeń złożonych przez wymienionych tam Sędziów nie wynika, by istniały okoliczności wyczerpujące hipotezę normy wywodzonej z art. 49 § 1 k.p.c. Nie jest w szczególności wystarczające wskazanie w oświadczeniach samych Sędziów, że takie okoliczności mają miejsce. Ocena podstaw wyłączenia należy do sądu rozstrzygającego o zasadności żądania, natomiast formułująca to żądanie osoba powinna przywołać okoliczności, które, w jej przekonaniu, mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Niesprecyzowanie przyczyn, które mogłyby być poddane ocenie z perspektywy spełnienia przesłanek zastosowania art. 49 § 1 k.p.c., przemawiało za odmową wyłączenia ww. Sędziów od rozpoznania sprawy. O takiej odmowie rozstrzygnięto również w odniesieniu do Sędziego E. K., która swoje
3 żądanie wyłączenia uzasadniła orzekaniem (w ramach delegacji) w Sądzie Apelacyjnym, w którym funkcję sędziego pełni pozwany, a także faktem poznania go przy okazji prowadzonych przez pozwanego szkoleń. Żadna z tych okoliczności nie świadczy jednak o istnieniu między E. K. a pozwanym relacji, której charakter mógłby stanowić uzasadniony motyw uwzględnienia żądania wyłączenia. W przypadku Sędziów H. N. i B. J. postępowanie ulegało umorzeniu z uwagi na jego bezprzedmiotowość; osoby te bowiem nie orzekają już obecnie w Sądzie Apelacyjnym w (…). W związku z powyższym na podstawie art. 49 § 1 k.p.c. orzeczono, jak w sentencji postanowienia. jw
Powiązane orzeczenia
- II USK 83/24 2024-06-12Czy istnieją podstawy do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy ze względu na jego znajomość z jedną ze stron postępowania lub utrzymywanie kontaktów towarzyskich, które mogłyby wzbudzić uzasadnioną wątpliwość co do j…
- II UO 6/17 2017-11-08Czy istnieją podstawy do wyłączenia sędziów od rozpoznania sprawy, w której stroną jest sędzia orzekający w tym samym sądzie, z uwagi na potencjalne wątpliwości co do ich bezstronności?
- III CO 860/25 2025-10-30Czy stosunki wyłącznie służbowe lub kontakty urzędowe sędziego z innymi osobami uzasadniają jego wyłączenie od rozpoznania sprawy?
- I PO 2/18 2019-01-16Czy istnieją podstawy do wyłączenia sędziów Sądu Apelacyjnego od rozpoznania wniosków o ich własne wyłączenie, gdy pozwanymi w sprawie są inni sędziowie tego samego sądu?
- IV CO 81/21 2021-06-11Czy istnieją podstawy do wyłączenia sędziów od rozpoznania sprawy o ochronę dóbr osobistych i czy zachodzi potrzeba przekazania sprawy innemu sądowi?
Powołane przepisy
art. 52 § 1 KPCart. 49 § 1 KPCart. 48§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 21.07.2026. · PDF źródłowy