III CO 52/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Masłowski (sprawozdawca). Sędziowie: R. Czarnecki, Z. Kalita.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Grażyny T. i in. przeciwko Marii C. i in. o odszkodowanie i rentę, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Poznaniu-Ośrodek w Kaliszu do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:"1) Czy właściciel nieruchomości i zarazem jej posiadacz, który dokonywał wpłat na Fundusz Gospodarki Mieszkaniowej, lecz nie zgłosił nieruchomości do przejęcia w administrację Skarbu Państwa, a tylko zgłosił w Prezydium Miejskiej Rady Narodowej potrzebę remontu budowli, odpowiada na zasadzie art. 151 § 1 k.z. za szkodę wyrządzoną przez oberwanie się tynku, jeżeli wypadek nastąpił na skutek nienależytego stanu tynków?2) Czy odpowiedzialności z art. 134, 137 i 151 k.z. za szkody wynikłe z nienależytego stanu budynków prywatnych, nie znajdujących się w administracji Skarbu Państwa, podlega Skarb Państwa, na którym spoczywa obowiązek nadzoru i troski o należyty stan budynków, i to w sytuacji, gdy właściciel zwrócił się do Prezydium odpowiedniej rady narodowej o naprawę tynków, gdy wpłaty na FGM dokonane przez właściciela wystarczały na naprawę tynków oraz gdy remontu nie przeprowadzono, mimo że budynek był zakwalifikowany do remontu polegającego na naprawie tynków?"udzielił następującej odpowiedzi:Na odpowiedzialność posiadacza budynku, opartą na przepisie art. 151 § 1 k.z., za szkodę wyrządzoną przez oberwanie się tynku nie ma wpływu okoliczność, że posiadacz dokonał wpłat na fundusz gospodarki mieszkaniowej oraz że zgłosił do właściwego organu administracji potrzebę remontu tego budynku. Odpowiedzialność Państwa w takim wypadku może mieć miejsce, gdy zostaną spełnione przesłanki odpowiedzialności przewidziane w ustawie z dnia 15 XI 1956 r. o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych (Dz. U. Nr 54, poz. 243); Państwo odpowiada wówczas za szkodę solidarnie z posiadaczem budynku. Uzasadnienie faktyczneW pozwie odszkodowawczym wniesionym przeciwko Marii C., Aleksandrze J. i Skarbowi Państwa (Prezydium MRN w K.) powódka podała, że w dniu 10.VI.1960 r. uległa wypadkowi na terenie podwórza nieruchomości w K., której właścicielami są pozwane C. i J., na skutek odpadnięcia tynku ze ściany domu. Skarb Państwa powinien, zdaniem powódki, odpowiadać za szkodę, ponieważ zawiadomiony przed wypadkiem o odpadaniu tynku nie dokonał remontu zabezpieczającego.Sąd Powiatowy w Kępnie uwzględnił powództwo częściowo w stosunku do wszystkich pozwanych.Rozpoznając sprawę na skutek rewizji powódki i wszystkich pozwanych, Sąd Wojewódzki przekazał w trybie art. 388 k.p.c. Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia budzące wątpliwości zagadnienie prawne przytoczone w sentencji uchwały.Uzasadnienie prawneUdzielając odpowiedzi, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Identyczne zagadnienie było już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego w orzeczeniu z dnia 13 kwietnia 1962 r. 2 CR 46/62 (OSNCP 7-8/63, poz. 151).W powyższym orzeczeniu, przy bardzo zbliżonym do obecnego stanie faktycznym, Sąd Najwyższy wypowiedział pogląd, że istnienie Funduszu Gospodarki Mieszkaniowej nie zwalnia właściciela i posiadacza od obowiązku troski o utrzymanie budynku w należytym stanie, a fakt istnienia tego funduszu nie stwarza po stronie Państwa odpowiedzialności podobnej do odpowiedzialności posiadacza z art. 151 k.z.Powyższy pogląd oraz jego uzasadnienie zawarte w przytoczonym orzeczeniu Sąd Najwyższy w składzie obecnym w całości podziela.Przytoczone w przedstawionym przez Sąd Wojewódzki pytaniu takie okoliczności, jak fakt dokonywanych wpłat na FGM oraz fakt zgłoszenia przez właściciela w Prez. MRN potrzeby remontu, nie są istotne ze stanowiska oceny odpowiedzialności właściciela budynku za szkodę, skoro odpowiedzialność ta nie jest oparta na zasadzie winy, lecz na zasadzie ryzyka i jej uchylenie może nastąpić wyłącznie w razie wykazania, że wypadek nastąpił z przyczyn innych niż wskutek braku utrzymania budynku w należytym stanie lub wady w jego budowie.W powołanym wyżej orzeczeniu Sąd Najwyższy rozważył również na tle sytuacji analogicznej do sytuacji w niniejszej sprawie zagadnienie odpowiedzialności Państwa i zajął stanowisko, które Sąd Najwyższy w składzie obecnym podziela, że odpowiedzialność Państwa może mieć miejsce jedynie na podstawie przepisów ustawy z dnia 15.XI.1956 r. za zawinione działanie swych funkcjonariuszy.Ze stanowiska przepisów tej ustawy fakt nieprzeprowadzenia remontu, mimo że budynek był do remontu zakwalifikowany, sam przez się nie uzasadniałby jeszcze odpowiedzialności Państwa. Musi być nadto udowodnione zawinione i sprzeczne z obowiązkami służby działanie funkcjonariuszy.Również nie jest wyłączone przyjęcie odpowiedzialności Państwa za zaniedbania organów nadzoru budowlanego, jeżeli spełnione są przesłanki przewidziane w powołanej ustawie.Z powyższych zasad, podzielając uzasadnienie zawarte w powołanym orzeczeniu, Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi jak w sentencji uchwały.