III CO 7/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Dobrzański (sprawozdawca). Sędziowie: R. Czarnecki, H. Gorazdowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa PZGS "Samopomoc Chłopska" w T. przeciwko Zygmuntowi P. o zapłatę, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Katowicach do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:"Czy spółdzielni, zastąpionej przez pracownika-radcę prawnego wpisanego na listę adwokatów, przysługuje zwrot kosztów zastępstwa adwokackiego wobec treści przepisu art. 98 § 2 k.p.c. w brzmieniu dekretu z dnia 2.VI.1954 r. (Dz. U. Nr 25, poz. 93)?"udzielił następującej odpowiedzi:"Jeżeli spółdzielni, zastąpionej w procesie przez radcę prawnego wpisanego na listę adwokatów, należy się od przeciwnika zwrot kosztów procesu (art. 97 k.p.c.), do niezbędnych kosztów procesu należy zaliczyć należności i wydatki adwokata (art. 98 § 1 k.p.c.)."Uzasadnienie faktyczneJak wynika z samego tekstu przedstawionego zagadnienia prawnego, wątpliwości, jakie nasunęły się Sądowi Wojewódzkiemu, wynikają z założenia, że odpowiedzi w zakresie tego zagadnienia należy szukać w przepisie art. 98 § 2 k.p.c., którego brzmienie ustalone zostało w dekrecie z dnia 2.VI.1954 r. o zastępstwie sądowym władz, urzędów, instytucji i przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 25, poz. 93). To założenie jednak jest nietrafne.W rzeczywistości bowiem odpowiedź wynika wyłącznie z przepisu art. 98 § 1 k.p.c. w związku z art. 97 k.p.c. Jeżeli pełnomocnik procesowy spółdzielni jest wpisany na listę adwokatów, czyli jest adwokatem, to należności i wydatki z tym związane należą - w myśl art. 98 § 1 i 97 k.p.c. - do "niezbędnych kosztów procesu".Okoliczność, czy poza tym dany adwokat jest radcą prawnym, pozostającym w stosunku pracy lub zlecenia, nie ma żadnego znaczenia z punktu widzenia zastosowania przepisów art. 97 i 98 § 1 k.p.c., a to bez względu na to, czy adwokat zastępuje spółdzielnię czy inną osobę prawną. Sąd Najwyższy wyjaśniał już wielokrotnie, a m. in. w orzeczeniu I C. 750/53 z dnia 30 czerwca 1953 r. (Nowe Prawo Nr 10, 1953 r., str. 86). Wbrew mniemaniu Sądu Wojewódzkiego, wyrażonemu w uzasadnieniu postanowienia, teza i uzasadnienie powyższego orzeczenia w rozważanym zakresie są nadal aktualne i oparte zostały na wykładni przepisu art. 98 § 1 k.p.c., który w cytowanym wyżej dekrecie z dnia 2.VI.1954 r. nie uległ żadnej zmianie.Przepis art. 98 § 2 k.p.c., który Sąd Wojewódzki powołuje w swym pytaniu, odnosi się tylko do nieaktualnego w rzeczywistości - na tle tego pytania - wypadku, w którym strona nie jest zastąpiona przez adwokata, lecz w świetle taksatywnego wyliczenia w przepisie tym zawartego korzysta ze swego rodzaju uprzywilejowania, polegającego w szczególności na tym, że osoba, która ją zastępuje, "zrównana jest co do zwrotu kosztów procesu z adwokatami". Ponieważ wyliczenie nie obejmuje spółdzielni, przeto przepis ten w stosunku do spółdzielni jest bezprzedmiotowy. Jeśli więc, biorąc rzecz przykładowo, spółdzielnię zastępowałby w procesie jej radca prawny nie wpisany na listą adwokacką, to oczywiście nie byłoby żadnych podstaw do przyznania spółdzielni zwrotu "kosztów adwokackich", jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w orzeczeniu 4 CZ 346/54 z dnia 31 marca 1955 r. O taki stan rzeczy jednak w przedstawionym pytaniu nie chodzi.Z zasad powyższych na przedstawione pytanie prawne należało udzielić odpowiedzi objętej sentencją niniejszej uchwały.