III CR 193/54

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. o sprostowanie akt stanu cywilnego, po rozpoznaniu rewizji wnioskodawcy na postanowienie Sądu Powiatowego w Chorzowie z dnia 27 kwietnia 1954 r. postanowił rewizję oddalić.Uzasadnienie faktyczneW akcie urodzenia spisanym dnia 27 marca 1950 r. w Urzędzie Stanu Cywilnego w Ch. pod Nr 529/50/1 wymieniono w rubryce z napisem "Dane dotyczące dziecka" pod Nr 4 nazwisko D., a pod Nr 5 imię Józefa Katarzyna, w rubryce zaś II z napisem: "Dane dotyczące rodziców" jako ojca Alfreda D., a jako matkę Małgorzatę W. nie zaznaczając, czy rodzice są małżeństwem. W rubryce z napisem "Uwagi" tego aktu umieszczono wzmiankę, że Alfred D. uznał dziecko dnia 27 marca 1950 r.W kwietniu 1954 r. Prezydium WRN w K. wystąpiło z wnioskiem o zarządzenie wykreślenia wzmianki o uznaniu dziecka. W uzasadnieniu tego wniosku Prezydium powołuje się na fakt zawarcia przez rodziców dziecka w dniu 7 lutego 1954 r. małżeństwa w kościele rzymsko-katolickim w B., na obywatelstwo czechosłowackie ojca dziecka w czasie zawarcia małżeństwa i na przepisy prawa międzynarodowego prywatnego oraz czechosłowackiego prawa małżeńskiego, w myśl których, jak to wywodzi skarżący, dla ślubności dziecka wystarczy zachowanie formy przepisanej prawem ojczystym męża w czasie zawarcia małżeństwa, według zaś prawa tego małżeństwo kościelne jest ważne, skutkiem czego dziecko pochodzi z małżeństwa, jakkolwiek według prawa obowiązującego w czasie zawarcia małżeństwa w Łagiewnikach tylko małżeństwo zawarte przed urzędnikiem stanu cywilnego było ważne. Sąd Powiatowy wnioskowi odmówił wychodząc z założenia, że ślub zawarty przez rodziców dziecka w kościele jest nieważny.Od tego postanowieni Prezydium WRN wniosło rewizję domagając się jego zmiany i zarządzenia sprostowania aktu przez skreślenie wzmianki o uznaniu dziecka ewentualnie jego uchylenia i odesłania sprawy do I instancji. Sąd Wojewódzki na podstawie art. 388 k.p.c. przedstawił Sądowni Najwyższemu następujące pytanie prawne budzące poważne wątpliwości:"W jakim stosunku pozostaje art. 12, 13 do art. 18 pr. miedz. pryw. biorąc pod uwagę, iż na terenie Czechosłowacji dopiero z dniem 1 stycznia 1950 r. wprowadzona została cywilna forma ślubów (do powyższego czasu na podstawie noweli o małżeństwie z 1919 r. istniały fakultatywne śluby cywilne lub kościelne) - oraz daty urodzin dzieci (od 1946-1953 r.)?"Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przejąwszy sprawę do rozpoznania, zważył co następuje:W toku sprawy w II instancji prawo o aktach stanu cywilnego uległo zmianie. Nowa ustawa (Dz. U. z 1955 r. Nr 25, poz. 151) nie określa swego stanowiska w odniesieniu do aktów stanu cywilnego zdziałanych przed jej wejściem w życie. Z natury jednak art. 25 i nast. nowej ustawy, które interesują w sprawie mniejszej, wynika niedwuznacznie, że odnoszą się one nie tylko do aktów zdziałanych w okresie po wejściu w życie nowej ustawy, lecz do wszelkich aktów bez względu na czas ich działania, a zatem i pochodzących z czasu poprzedniego. Należy je zatem stosować w sprawie niniejszej, aczkolwiek dotyczy ona aktu sporządzonego w czasie przed wejściem życie nowej ustawy.Art. 25 nowej ustawy przekazuje do rozpoznania wyłącznie w postępowaniu niespornym tylko usunięcie - przez unieważnienie lub sprostowanie - niezgodnych z prawdą zdarzeń stwierdzonych w akcie. Uznanie jest wprawdzie zdarzeniem. Jednak wzmianka o tym zdarzeniu odpowiada prawdzie, w rzeczywistości bowiem akt uznania został spisany. Wynika z tego, że okoliczność których zmiany czy usunięcia domaga się wnioskodawca, nie mogą uzasadnić wydania orzeczenia na podstawie cyt. art. 25 i nast., mimo że ze zdarzeniami stwierdzonymi w akcie urodzenia mają bezpośredni związek. Według bowiem art. 1 k.p.n. w postępowaniu niespornym mogą być rozpoznane tylko sprawy, które są ustawą do tego postępowania przekazane. Jeżeli więc akt w częściach, które nie są stwierdzeniami zdarzeń, lecz mają raczej charakter oceny, a zwłaszcza wniosków prawnych, zawiera niezgodności, mogą one by usunięte w drodze sądowej jedynie przez ustalenie spornego prawa czy stosunku prawnego w postępowaniu spornym. Orzeczenie wydane w tym postępowaniu będzie podstawą do dokonania odpowiedniej wzmianki na akcie stanu cywilnego. Dotyczy to zwłaszcza ustalenia stosunku pomiędzy rodzicami a dziećmi, dla którego przewidziana jest nawet wyłącznie droga odrębnego postępowania spornego i które prowadza do wydania wyroku - mającego skuteczność względem każdego. W takich okolicznościach odmowa sprostowania aktu urodzenia w zaskarżonym postanowieniu w ostatecznym wyniku odpowiada prawu, za czym należało orzec na podstawie art. 383 k.p.c. W sporze jednak o ustalenie ojcostwa Sąd nie powinien ograniczyć się do rozważenia przepisów wskazanych we wniosku i zażaleniu wnioskodawcy, lecz powinien ponadto wziąć pod rozwagę zastosowanie ustawy z dnia 28 kwietnia 1946 r. (Dz. U. z 1946 r. Nr 15, poz. 106) oraz dekretu z dnia 3 lutego 1947 r. (Dz. U. z 1947 r. Nr 14, poz. 51).