III CR 257/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Łubkowski. Sędziowie: H. Dąbrowski (sprawozdawca), F. Wesely.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stefana N. przeciwko Katarzynie N. o rozwód, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Powiatowego dla m. Poznania w Poznaniu z dnia 16 lutego 1965 r.,uchylił zaskarżony wyrok w zakresie praw i obowiązków stron nad małoletnią Krystyną N. (pkt II i III sentencji wyroku) i postępowanie w tym zakresie umorzył.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 16.II.1965 r. Sąd Powiatowy w Poznaniu rozwiązał małżeństwo Stefana i Katarzyny małżonków N., zawarte w dniu 24.IV.1946 r. przed U.S.C. w P. W punkcie II i III sentencji wyroku Sąd powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką stron, Krystyną, urodz. 20.I.1959 r., powodowi, zapewniając pozwanej prawo osobistego kontaktu i nadzoru nad jej wychowaniem, koszty zaś utrzymania i wychowania wymienionego wyżej dziecka włożył na obie strony i w ramach przypadającego na pozwaną udziału w ponoszeniu tych kosztów zobowiązał ją do płacenia alimentów w kwocie 200 zł miesięcznie (oprócz zasiłku rodzinnego), płatnej do rąk powoda Stefana N. z góry do dnia 16 każdego bieżącego miesiąca, począwszy od uprawomocnienia się wyroku.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości, który zaskarżył powyższy wyrok w zakresie praw i obowiązków stron nad małoletnią Krystyną N. (pkt II i III sentencji wyroku), Sąd Najwyższy zważył co, następuje:W rewizji nadzwyczajnej trafnie podniesiono, że przytoczone rozstrzygnięcia zawarte w punkcie II i III sentencji zapadły z naruszeniem art. 58 k.r.o., którego przepisy z mocy art. V przep. wprow. k.r.o., przy rozpoznawaniu sprawy z dnia 16.II.1965 r., należy mieć na uwadze. W myśl bowiem cyt. przepisu rozstrzygnięcia dotyczące władzy rodzicielskiej i orzeczenia w zakresie obowiązku alimentacyjnego w wyroku orzekającym rozwód odnoszą się tylko do wspólnych małoletnich dzieci obojga małżonków.Jak zaś wynika z dwóch odpisów skróconych aktu urodzenia Krystyny Zofii N., ojcem wymienionego dziecka jest Stefan Ludwik N., obuwnik, pracownik umysłowy, natomiast matką jest Maria Elżbieta P., pracownik umysłowy, a więc inna osoba niż pozwana Katarzyna N., urodzona Ł., pracownica drukarska (odpis skrócony aktu małżeństwa stron). Z nadesłanego Sądowi Najwyższemu przez Urząd Stanu Cywilnego w P. odpisu zupełnego aktu urodzenia wymienionego dziecka, tj. córki Marii Elżbiety P., a mianowicie z zawartej w tym akcie wzmianki wynika, że dziecko to zostało uznane przez powoda oświadczeniem złożonym przez niego przed kierownikiem powyższego Urzędu Stanu Cywilnego w P. w dniu 12.II.1959 r.Strony nigdy zresztą nie twierdziły, że mają wspólne dziecko. Już w pozwie powód twierdził, że "z małżeństwa dzieci nie ma". W piśmie procesowym z dnia 28.X.1964 r. pozwana oświadczyła, że małoletnia córka powoda nie jest jej dzieckiem. Ta sama okoliczność wynika z przesłuchania stron na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku, kiedy to powód oświadczył, że "w 1959 r. pozwana wzięła z kliniki dziecko, które zapisaliśmy na moje nazwisko, na co przedstawiam akt urodzenia". W pozwie powód twierdzi, że małoletnia jest jego dzieckiem pozamałżeńskim, mianowicie ze związku pozamałżeńskiego z inną kobietą poznaną w okresie krótkiej separacji faktycznej z pozwaną, po której to separacji strony się pogodziły i wspólnie wychowywały sprowadzone do domu dziecko.Materiał zawarty w sprawie nie wskazuje na to, aby pozwana przysposobiła dziecko. Przeciwnie, z oświadczeń stron, złożonych już po wydaniu wyroku i dołączonych do akt sprawy, wynika, że w czasie trwania małżeństwa dziecko przez pozwaną nie zostało przysposobione. Tylko zaś w takim wypadku - zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 7.XI.1957 r. CR 306/57 (OSN 113/58) - dziecko mogło być traktowane jako dziecko małżonka i mogły być w stosunku do niego stosowane przepisy art. 32 k.r. i 437 k.p.c. (obecnie: art. 58 k.r.o.).Zaskarżone rozstrzygnięcie naruszające rażąco przepisy prawa materialnego, nie może się ostać. Konsekwencją tego rozstrzygnięcia jest bowiem przyznanie osobie nie będącej matką dziecka uprawnień wynikających z władzy rodzicielskiej, a w szczególności prawa nadzoru nad jego wychowaniem. Nie może być również utrzymane w mocy orzeczenie co do obowiązku alimentacyjnego pozwanej. Wprawdzie w myśl art. 144 § 1 k.r.o. dziecko może żądać świadczeń alimentacyjnych od żony swego ojca nie będącej jego matką, jeżeli odpowiada to zasadom współżycia społecznego, jednakże z wymienionym roszczeniem może wystąpić tylko dziecko (ewentualnie reprezentowane przez przedstawiciela ustawowego) w odrębnym procesie. Nie może natomiast orzekać o tych roszczeniach sąd w procesie rozwodowym, który o alimentach dla dzieci pochodzących z małżeństwa orzeka z urzędu. Wobec powyższego należy uznać, że zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem cyt. wyżej przepisów prawa i z tych względów w stosunku do punktu II i III sentencji nie może być utrzymany w mocy.Z przytoczonych zasad Sąd Najwyższy z mocy art. 421 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.