III CR 437/67

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Gustawa S. przeciwko Skarbowi Państwa (Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T.) o stwierdzenie nabycia własności części nieruchomości przez zasiedzenie, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od postanowienia Sądu Powiatowego w Tychach z siedzibą tymczasową w Mikołowie z dnia 22 sierpnia 1963 r., zaskarżone postanowienie uchylił i wniosek oddalił.Uzasadnienie faktyczneWłaścicielami nieruchomości położonej w N. byli rodzice wnioskodawcy. W 1925 r. zmarła jego matka, a w 1932 r. ojciec wnioskodawcy sprzedał jemu i jego bratu udziały w nieruchomości po 1/4.W czasie okupacji trzy siostry wnioskodawcy zgłosiły przynależność do narodowości niemieckiej, a następnie - pozostając w Niemczech - nie złożyły wniosku o rehabilitację.W 1959 r. Skarb Państwa wystąpił o orzeczenie przepadku udziałów w nieruchomości odziedziczonych przez siostry wnioskodawcy, a sąd karny orzekł zgodnie z żądaniem.W 1963 r. wnioskodawca zgłosił wniosek o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie własności udziałów w nieruchomości przez jego siostry, tj. - udziałów w wysokości 12/40.Sąd Powiatowy ustalił, że od 1925 r. wnioskodawca posiadał całą nieruchomość, wobec czego przy zastosowaniu art. XXXIV przepisów wprowadzających prawo rzeczowe już z dniem 1 stycznia 1957 r. nabył przez zasiedzenie własność udziałów w nieruchomości wyrażających się ułamkiem 12/40. W konsekwencji, postanowieniem z dnia 22 sierpnia 1963 r. Sąd Powiatowy uwzględnił żądanie.W dniu 17 listopada 1967 r. Prokurator Generalny złożył od tego postanowienia rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 kwietnia 1946 r., w sprawie dalszego przedłużenia terminu do składania wniosków o rehabilitację osób wpisanych do drugiej, trzeciej i czwartej grupy niemieckiej listy narodowej lub zaliczonych do jednej z grup uprzywilejowanych przez okupanta (Dz. U. Nr 18, poz. 124), ostateczny termin do składania tych wniosków upłynął z dniem 31 lipca 1946 r. Art. 20 ustawy z dnia 6 maja 1945 r. w brzmieniu nadanym mu dekretem z dnia 12 lutego 1946 r. o zmianie ustawy z dnia 6 maja 1945 r. o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego wrogich elementów (Dz. U. Nr 11, poz. 73) stanowi, że kto nie zgłosił wniosku o rehabilitację, traci na zawsze całe mienie. Przepisy te oznaczają, że z dniem 1 sierpnia 1946 r. Skarb Państwa nabył na mocy samej ustawy (ex lege) własność rzeczy (w tym i udziałów w nieruchomości) należących do osób, które do wspomnianego dnia powinny były zgłosić wniosek o rehabilitację, a tego nie uczyniły.Przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zniesieniu sankcji oraz ograniczeń w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swą przynależność do narodowości niemieckiej (Dz. U. Nr 29, poz. 270) nie powodują powrotnego przeniesienia własności ze Skarbu Państwa na rzecz osób, które zgłosiły swą przynależność do narodowości niemieckiej, w szczególności na rzecz tych osób, które nie wniosły o rehabilitację, Skoro zaś z mocy art. 1 tej ustawy nie wszczyna się postępowania karnego przeciwko osobom, które dopuściły się odstępstwa od narodowości, postępowanie wszczęte umarza się, a kary orzeczone lecz nie wykonane - darowuje się, to późniejsze ustawy amnestyjne nie mają już na względzie przestępstw polegających na odstępstwie od narodowości. Z tych ustaw nie mogą być więc wysuwane wnioski co do unicestwienia skutków art. 20 ustawy z dnia 6 maja 1945 r. o brzmieniu nadanym mu dekretem z dnia 22 lutego 1946 r.Art. 20 ustawy, o której mowa, ma charakter nacjonalizacyjny, a nabycie na jego podstawie własności przez Państwo nastąpiło w sposób pierwotny. Stąd w sprawie nie stosuje się art. XXXIV przepisów wprowadzających prawo rzeczowe.W konsekwencji, dopiero od dnia 1 sierpnia 1946 r. rozpoczął się bieg zasiedzenia przez wnioskodawcę udziałów w nieruchomości, ale już w 1959 r. bieg ten został przerwany przez wystąpienie Skarbu Państwa o orzeczeniu przepadku udziałów. Przeto na tle art. 50 prawa rzeczowego, który przy uzyskaniu posiadania nawet w dobrej wierze, wymagał posiadania 20-letniego, wnioskodawca nie mógł nabyć przez zasiedzenie własności udziałów w nieruchomości.Z tego co powiedziano wynika, że postanowienie Sądu Powiatowego zapadło z rażącym naruszeniem prawa. Skoro zaś uszczupla bez podstawy prawnej własność Państwa - narusza także interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Orzeczono więc jak w sentencji.