III CR 545/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Resich. Sędziowie: S. Białek, R. Czarnecki (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Leona S. przeciwko Przedsiębiorstwu Transportowemu w K. o 6 413,60 zł, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 23 marca 1956 r., zaskarżony wyrok w pkt 1, 2 i 3 zmienił i rewizję pozwanego od wyroku Sądu Powiatowego w Kielcach z dnia 30.VI.1955 r. oddalił.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy prawomocnym wyrokiem z dnia 18.XI.1954 r., sygn. I C 525/54 ustalił, że stosunek pracy powoda u pozwanego zakończył się w dniu 31.I.1954 r., oraz nakazał wydanie powodowi świadectwa przewidzianego w art. 24 rozp. o um. o pracę prac. umysł.W wyroku z dn. 30.VI.1955 r., syn. I C 3065/54 Sąd Powiatowy ustalił, że pozwany - mimo zgłoszonego w dniu 3.II.1954 r. żądania - nie wydał powodowi świadectwa pracy. Z tej przyczyny powód uzyskał pracę dopiero 1.V.1954 r. Jeśliby pozwany wydał niezwłocznie świadectwo, powód w czasie od 1.II. do 30.IV.1954 r. zarobiłby 6.078 zł 67 gr (w tym za luty 1.986 zł 35 gr). Z wymienionych względów Sąd Powiatowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 6.078 zł 67 gr.Wskutek rewizji pozwanego Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 23.III.1956 r. wyrok Sądu Powiatowego zmienił i oddalił powództwo w części zasądzającej 1.986 zł 55 gr. Sąd Wojewódzki stanął na stanowisku, że skoro powód żądał wydania świadectwa pracy w dniu 3.II.1954 r., to obowiązek odszkodowania powstał dla pozwanego dopiero z upływem miesiąca od tej daty.W rewizji nadzwyczajnej złożonej w dniu 26.V.1957 r. Minister Sprawiedliwości domaga się zmiany wyroku Sądu Wojewódzkiego i oddalenia rewizji pozwanego od wyroku Sądu Powiatowego.Uzasadnienie prawneRewizja nadzwyczajna zasługuje na uwzględnienie.W orzeczeniu z dnia 10.VI.1954 r., sygn. I CR 124/54 (OSN, zesz. 11/55, poz. 33) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 24 rozp. o umowie o pracę prac. umysł. stanowiąc, iż pracodawca obowiązany jest na żądanie pracownika wydać mu niezwłocznie, a w każdym razie nie później niż w ciągu miesiąca od daty żądania, świadectwo stwierdzające czas i rodzaj zatrudnienia, podkreśla przede wszystkim obowiązek niezwłocznego wydania świadectwa pracy. Zastrzeżenie tego przepisu zawarte w zwrocie "a w każdym razie nie później niż w ciągu miesiąca" dopuszcza wprawdzie miesięczną zwłokę, ale tylko w wypadku istnienia okoliczności usprawiedliwiających pracodawcę.Wynika z tego, że pracodawca obowiązany jest wydać przewidziane w art. 24 świadectwo bądź niezwłocznie, jeśli po jego stronie nie zachodzi obiektywna przyczyna usprawiedliwiająca zwłokę, bądź w ciągu miesiąca od daty żądania, jeśli przyczyna taka istnieje. W pozostałych wypadkach odpowiada wobec pracownika za szkodę. Obowiązek wydania świadectwa powstaje po zakończeniu stosunku pracy z chwilą zgłoszenia żądania. Termin wydania (najdalej miesięczny) zależy od braku lub istnienia usprawiedliwionych przyczyn zachodzących po stronie pracodawcy. Tym samym więc nie wiąże się z postępowaniem pracownika.Pozwany w rewizji od wyroku Sądu Powiatowego z dn. 30.V.1955 r. podnosił, że powód nie rozliczył się z podległego mu działu zaopatrzenia, i dlatego pozwany nie wydał powodowi świadectwa pracy. Zdaniem skarżącego, Sąd Powiatowy nie ocenił, czy wspomniana przyczyna odmowy niezwłocznego wydania świadectwa była usprawiedliwiona. Zarzut pozwanego nie zasługiwał na uwzględnienie. Jak to bowiem wynika z wyżej przytoczonych rozważań, zwłoka pracodawcy nie może znaleźć usprawiedliwienia nawet w niesumiennym postępowaniu pracownika. Żaden przepis nie uzasadnia w takim wypadku "prawa zatrzymania" świadectwa. Nie uszczupla to zresztą w niczym ewentualnych roszczeń pracodawcy. Rozpoczęcie biegu terminu zawitego wiąże się bowiem z datą zakończenia stosunku pracy (art. 473 k.z.), a nie z datą wydania świadectwa przewidzianego w art. 24 rozp. o um. o prac. prac. umysł.Z tych przyczyn rewizja pozwanego od wyroku Sądu Powiatowego z dni. 30.VI.1955 r. uległa oddaleniu.Nie stoi na przeszkodzie w uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej okoliczność, że złożenie jej nastąpiło po upływie sześciu miesięcy od uprawomocnienia się wyroku Sądu Wojewódzkiego. W interesie Państwa Ludowego leży bowiem, aby słuszne prawa pracownika doznawały przewidzianej ustawowo ochrony prawnej (art. 399 § 1 w związku z art. 396 § 1 k.p.c.).Z tych zasad Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 398 w związku z art. 386 k.p.c.).