III CR 57/66

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zofii K. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń - Inspektoratowi Powiatowemu w Mogilnie o odszkodowanie, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 27 sierpnia 1965 r., zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania rewizji strony powodowej od wyroku Sądu Powiatowego w Mogilnie z dnia 22 marca 1965 r.Uzasadnienie faktycznePowódka Zofia K. w związku z doznanymi, w wyniku wypadku z ruchu pojazdu mechanicznego, uszkodzeniami ciała domagała się od pozwanego Edmunda Cz., właściciela motocykla oraz Państwowego Zakładu Ubezpieczeń - Inspektoratu Powiatowego w Mogilnie, zasądzenia solidarnie z tego tytułu renty w wysokości 1.500 zł miesięcznie oraz dalszego odszkodowania i zadośćuczynienia w ogólnej kwocie 52.315,70 zł. Ponadto powódka domagała się ustalenia, że pozwani będą odpowiadać solidarnie za wszelkie ewentualne skutki wypadku, jakie wystąpią w przyszłości. W toku procesu powódka cofnęła pozew przeciwko pozwanemu Edmundowi Cz., na co pozwany ten wyraził zgodę. Sąd Powiatowy w Mogilnie wyrokiem z dnia 22.III.1965 r. umorzył postępowanie przeciwko pozwanemu Edmundowi Cz., a od pozwanego Państwowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Inspektoratu Powiatowego w Mogilnie zasądził kwotę 12.116,50 zł oraz rentę w wysokości 320 zł miesięcznie oraz ustalił odpowiedzialność pozwanego PZU za dalsze skutki wypadku, które mogą wystąpić w przyszłości. W pozostałej części Sąd Powiatowy oddalił powództwo.Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy zaskarżonym wyrokiem oddalił rewizję powódki. Oddalenie przez Sąd Wojewódzki rewizji powódki było konsekwencją przyjętego przez ten Sąd zapatrywania, że powódce z tytułu szkód i cierpień poniesionych w związku z wypadkiem nie służy roszczenie przeciwko pozwanemu Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń. Tym samym Sąd Wojewódzki uznał, że PZU nie posiada w tym procesie legitymacji biernej. Takie stanowisko Sądu Wojewódzkiego zostało oparte na tym, że stosunek ubezpieczeniowy, powstały w oparciu o przepisy o obowiązującym ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej z ruchu pojazdów mechanicznych, który stwarza po stronie PZU obowiązek wyrównania szkód, istnieje jedynie pomiędzy posiadaczem pojazdu mechanicznego a PZU. Taki stosunek prawny natomiast nie istnieje pomiędzy PZU a poszkodowanym.Od wyroku tego Minister Sprawiedliwości złożył na skutek podania powódki rewizję nadzwyczajną i zarzucając naruszenie art. 3 i 5 ustawy z 2.XII.1958 r. o ubezpieczeniach majątkowych i osobowych (Dz. U. Nr 72, poz. 357) oraz § 1, 14, 18 i 19 rozporządzenia Rady Ministrów z 1.XII.1961 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń następstw nieszczęśliwych wypadków i odpowiedzialności cywilnej z ruchu pojazdów mechanicznych (Dz. U. Nr 55, poz. 311) wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy i przekazanie temu sądowi do ponownego rozpoznania rewizji strony powodowej od wyroku Sądu Powiatowego w Mogilnie z dnia 22 marca 1965 r., sygn. akt C 612/63.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stanowisko Sądu Wojewódzkiego, odmawiające Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń legitymacji biernej w skierowanym przez osobę poszkodowaną przeciwko niemu procesie o wyrównanie szkód poniesionych w związku z wypadkiem z ruchu pojazdu mechanicznego, jest niesłuszne. Jak to bowiem Sąd Najwyższy stwierdził już w orzeczeniu z dnia 4.X.1965 r., nr II CR 296/65, wskutek obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z ruchu pojazdów mechanicznych, uprawnionemu do odszkodowania przysługuje roszczenie nie tylko przeciwko posiadaczowi lub uprawnionemu przez niego kierowcy pojazdu mechanicznego, ale także przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń. W związku z tym osoba poszkodowana może, zdaniem Sądu Najwyższego, dochodzić swego roszczenia przeciwko PZU na drodze sądowej. Za tym, że w omawianych przypadkach powstaje bezpośredni stosunek prawny między zakładem ubezpieczeń a osobą uprawnioną do odszkodowania przemawia to, że osoba ta może swoje roszczenie, jakie ma do posiadacza lub upoważnionego kierowcy pojazdu mechanicznego, zgłosić bezpośrednio zakładowi ubezpieczeń, a ten świadczenia z tytułu ubezpieczenia wypłaca bezpośrednio osobie uprawnionej do odszkodowania (§ 15, 16, 18 i 19 rozporządzenia Rady Ministrów z 1.XII.1961 r.). Dodać przy tym należy, że odmienny od powyższego pogląd Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy, jaki został zawarty w zaskarżonym wyroku, nie pozostawał w związku ze stanowiskiem reprezentowanym w toku postępowania przez Państwowy Zakład Ubezpieczeń. W zakresie swojej legitymacji biernej w przedmiotowym procesie pozwany PZU nie podnosił bowiem żadnych zarzutów. Nie wniósł też rewizji od - uwzględniającego częściowo przeciwko niemu powództwo - wyroku Sądu Powiatowego w Mogilnie.W tym stanie rzeczy należało orzec, jak w sentencji (art. 422 § 2 k.p.c).