III CRN 107/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W Bryl (sprawozdawca). Sędziowie SN: A. Gola, K. Piasecki.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej, K. Soboty, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Jerzego G. przeciwko Jadwidze P. o ustalenie na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Częstochowie z dnia 15 lutego 1977 r.oddalił rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneW pozwie z dnia 6.IV.1976 r. powód Jerzy G. wnosił o ustalenie, że jego obowiązek alimentacyjny wobec pozwanej Jadwigi G., orzeczony wyrokiem Sądu Powiatowego w Częstochowie z dnia 29 stycznia 1970 r. w kwocie po 400 zł miesięcznie, ustał z dniem 1 stycznia 1975 r.Żądanie swe powód motywował tym, że zarobki i renta pozwanej wystarczają na jej samodzielne utrzymanie oraz że upłynął 5-letni okres alimentacyjny przewidziany w art. 60 § 3 k.r.o.Pozwana wnosiła o oddalenie powództwa. W wyniku badania akt Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. Sąd Rejonowy w Częstochowie ustalił, że wymieniony Zakład decyzją z dnia 26.III.1975 r. przyznał pozwanej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, poczynając od 1 marca 1975 r. Wypłata świadczeń była dokonywana do dnia 1 marca 1976 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych bowiem wydał decyzję z dnia 23 lutego 1976 r. o zaprzestaniu wypłacania alimentów z funduszu alimentacyjnego, ponieważ dochód osiągany przez pozwaną przekroczył kwotę 1.400 zł miesięcznie.Wyrokiem z dnia 30 października 1976 r. Sąd Rejonowy w Częstochowie ustalił, że obowiązek alimentacyjny powoda w stosunku do pozwanej ustał z dniem 6 kwietnia 1976 r. W pozostałej części powództwo zostało oddalone. Sąd Rejonowy przyjął, że w porównaniu z okresem, w którym Sąd zasądził alimenty na rzecz pozwanej, jej sytuacja materialna uległa poprawie i od dnia 6 kwietnia do dnia 16 października 1976 r. była ona w stanie utrzymać się samodzielnie. Od chwili zawarcia nowego związku małżeńskiego w dniu 16 października 1976 r. obowiązek alimentacyjny powoda wygasł. W pozostałej części Sąd uznał żądanie powoda za bezzasadne.Sąd Wojewódzki w Częstochowie na skutek rewizji powoda zmienił wyrok Sądu I instancji o tyle, że ustalił, iż obowiązek alimentacyjny Jerzego G. ustał z dniem 1 marca 1975 r. W pozostałej części Sąd Wojewódzki rewizję oddalił. Zdaniem Sądu okoliczność, że ZUS za późno zweryfikował sytuację materialną pozwanej, nie może wywierać ujemnych skutków dla powoda.Wyrok Sądu Wojewódzkiego z dnia 15.II.1977 r. zaskarżył Minister Sprawiedliwości rewizją nadzwyczajną, zarzucając rażące naruszenie prawa: art. 390 § 1 k.p.c., art. 138 k.r.o. i art. 14 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (Dz. U. Nr 27, poz. 157) oraz naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i na podstawie art. 417 § 1 k.p.c. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie w całości rewizji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 30.X.1976 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Według nie kwestionowanych przez rewizję nadzwyczajną ustaleń Sądu, ZUS przyznał pozwanej świadczenia z funduszu alimentacyjnego z dniem 1.III.1975 r. mimo, że jej dochód miesięczny przekraczał w tym czasie 1.400 zł, przez co naruszył przepis art. 5 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (Dz. U. Nr 27, poz. 157).W tej sytuacji faktycznej art. 14 wymienionej ustawy nie może stać na przeszkodzie uwzględnieniu żądania powoda uznania, że jego obowiązek alimentacyjny wygasł z dniem, w którym pozwana osiągnęła tego rodzaju dochód, który uzasadniał żądanie uznania jego obowiązku alimentacyjnego za wygasły. Skoro więc ZUS przyznał pozwanej bez podstawy prawnej świadczenia alimentacyjne, do zwrotu ich obciążona jest pozwana, która bezpodstawnie pobrała te świadczenia (art. 9 ust. 1 i art. 22 ustawy o funduszu alimentacyjnym).Pogląd reprezentowany w rewizji nadzwyczajnej, że art. 14 ustawy o funduszu alimentacyjnym stoi na przeszkodzie uwzględnieniu powództwa w tym sporze - mimo że ZUS bez zbadania dochodów osiąganych przez pozwaną przyznał jej świadczenia alimentacyjne - nie może być uznany za trafny.Przepisu art. 14 ustawy o funduszu alimentacyjnym nie można wykładać w oderwaniu od pozostałych przepisów, a w szczególności wyżej wymienionego art. 5 i 9 tej ustawy, których łączna wykładnia prowadzi do wniosku, że powództwo w tej sytuacji faktycznej jest zasadne.Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na mocy art. 421 k.p.c. rewizję nadzwyczajną oddalił.