III CRN 132/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: SSN T. Żyznowski.Sędziowie SN: W. Patulski, A. Wypiórkiewicz (spr.).Protokolant: M. Prusaczyk.SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 4 maja 1989 r.sprawy z powództwa Małgorzaty O. i Marka R. przeciwko Wandzie K. o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Rejonowego w K. Z dnia 20 września 1988 r.oddala rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneSąd. Rejonowy w K. wyrokiem z dnia 20 września 1988 r. ustalił, że powodowie Małgorzata O. i Marek R. wstąpili w stosunek najmu pokoi oznaczonych nr III i nr IV w lokalu w K. przy ul. K. nr 6/8 w miejsce zmarłego Karola C.Wyrok ten uprawomocnił się bez zaskarżenia w zwykłej drodze odwoławczej. Natomiast w dniu 11 kwietnia 1989 r. zaskarżył go z urzędu Minister Sprawiedliwości rewizją nadzwyczajną. Wnosząc o uchylenie wymienionego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji, Minister Sprawiedliwości zarzucił rażące naruszenie art. 3 § 2, art. 316 § 1 i art. 391 k.p.c.Z zebranego w sprawie materiału wynika, że zmarły w dniu 27 marca 1979 r. w wieku 81 lat Karol O. miał być najemcą dwóch pokoi Nr III i nr IV w czteropokojowym mieszkaniu nr 8 o pow. 130 m2 .położonym w K. przy ul. K. nr 6.W 1977 r. w jednym z tych pokoi zamieszkali powodowie, będąc w konkubinacie. W wymienionym lokalu mieszkali też rodzice powódki, dla której Karol O. był dziadkiem. Z uwagi na stan zdrowia opiekę nad nim sprawowały powódka i częściowo jej matka. Karol O. wyraził zgodę na zamieszkanie powodów w jednym z zajmowanych pokoi.Zdaniem skarżącego, zebrany w sprawie o materiał dowodowy jest niewystarczający do ustalenia, jaki lokal mieszkalny był przedmiotem stosunku najmu, którego stroną był Karol O. Wprawdzie z zaświadczenia organu administracji państwowej wynika, że zmarły był najemcą wspomnianych dwóch pokoi, ale z okoliczności sprawy równocześnie także i to wynika, że cały lokal - stanowiący wydorębnioną prawodopodobnie całość architektoniczną - zajmowała jedna wielopokoleniowa rodzina, a sama powódka od urodzenia, będąc w nim zameldowana od 195? roku. Sąd winien był wyjaśnić, dlaczego wydane zostały odrębne decyzje administracyjne na poszczególne pokoje. Wątpliwości te są tym więcej uzasadnione, że z załączonego do rewizji nadzwyczajnej w trybie art. 423 § 2 k.p.c. pisma Urzędu Miasta K. Wydziału Społeczno-Administracyjnego z dnia 14 listopada 1988 r. wynika, że lokal zajmowany przez rodziców powódki błędnie był oznaczony nr 6/8 A. Prawidłowo winien być oznaczony nr 6/8, a więc takim samym, jak lokal objęty pozwem.Nadto w przedstawionym stanie faktycznym nie zachodziła sytuacja określona w art. 691 k.c.Sąd Rejonowy nie wyjaśnił też należycie okoliczności pozwalających na ocenę w sprawie legitymacji biernej. Według oświadczenia pozwanej Wandy K. jest ona współwłaścicielką nieruchomości. Natomiast z twierdzeń powodów wynika, że jest ona właścicielką lokalu, stanowiącego odrębny przedmiot własności. Jednakże nie potwierdzili tego odpowiednim dokumentem. Z poświadczenia zaś PBN w K. z dnia 9 grudnia 1988 r. wynika, że pozwana jest jednym z wielu współwłaścicieli. Jeżeli zatem pozwana nie została przez nich upoważniona do występowania w sprawie, to należy uznać, że pozostali współwłaściciele zostali pozbawieni możliwości obrony swych praw ze skutkiem nieważności postępowania. W wypadku, gdyby okazało się, że pozwana Wanda K. jest zarządcą całej nieruchomości, to wprawdzie wskazane skutki nie wystąpiłyby, niemniej Sąd Rejonowy przed wydaniem orzeczenia powinien jednoznacznie to ustalić.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna nie podlega uwzględnieniu. Przed Sądem Najwyższym dowodem z dokumentów (por. art. 23 § 2 k.p.c.) wykazane zostało dostatecznie, że pozwana w sprawie Wanda K. posiada legitymację do wystąpienia w procesie po stronie podmiotu wynajmującego lokal. Jest bowiem ona jednym ze współwłaścicieli nieruchomości (por. poświadczenie P.B.N. w K. z dnia 9 grudnia 1988 r.), który działa zgodnie z wolą pozostałych współwłaścicieli, traktujących powodów jako najemców lokalu (por. postanowienie b. Sądu Powiatowego w K. z dnia 4 listopada 1955 r., o ustanowieniu kuratora w osobie Eugenii H., pełnomocnictwo do zarządu udzielone kuratorowi przez Wandę K. oraz oświadczenie kuratora z dnia 2 maja 1989 r.).Podobnie - w ostatecznym wyniku - nie można skutecznie podważać legitymacji procesowej powodów Małgorzaty i Marka R. W pierwszym okresie po wprowadzeniu na obszarze danej jednostki miejskiej publicznej gospodarki lokalami w praktyce organów kwaterunkowych występowały przypadki wydawania odrębnych decyzji o przydziale lokalu na części większego mieszkania stanowiącego całość architektoniczną. W tej drodze dochodzi do zajęcia dużego mieszkania przez więcej niż jedną rodzinę.Taki właśnie stan rzeczy zaistniał odnośnie mieszkania, które obecnie zajmują m.in. powodowie. Z przedstawionego bowiem przez stronę powodową "przydziału jednostek kwaterunkowych" b. Wydziału Organizacyjno-Kwaterunkowego Prez. M.R.N. w K. wynika, że w mieszkaniu nr 8 w domu nr 6 położonym przy ul. K. Karol O. otrzymał przydział na izby II, III i IV, zaś jego syn Wojciech O. - na izbę nr I. Ponadto zaświadczenie z dnia 28 kwietnia 1989 r. Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu w K. stwierdza, na podstawie danych z karty ewidencyjnej lokalu, że Karol O. był najemcą pokoi nr III i nr IV, zaś Wojciech O. - pokoi I i II w wymienionym mieszkaniu. Treść tych dokumentów dostatecznie wyjaśnia, że zachodził odrębny stosunek najmu odnośnie pokoi, których dotyczy zaskarżony wyrok.Poza ogólnym stwierdzeniem, że w sprawie niniejszej "nie zachodziła sytuacja określona w art. 691 k.c.", skarżący nie podważa ustalenia, że dla powodów zajmowane przez nich pokoje stanowiły centrum, w którym koncentrowały się ich sprawy życiowe. Powódka mieszkała tam od urodzenia, zaś powód - po związaniu się z osobą powódki. Nie jest również kwestionowany stosunek bliskości, jaki zachodził pomiędzy Karolem O. a powodami, co gdy chodzi o powódkę, jest sprawą naturalną, skoro była ona wnuczką najemcy, zaś odnośnie powoda można mówić o jego wstąpieniu w rodzinę ze względu na układ stosunków pomiędzy powodami.Wreszcie sprawa numerowego oznaczenia lokalu nie przestawia dla wyniku postępowania istotnego znaczenia, skoro lokal objęty pozwem jest dostatecznie zidentyfikowany.