III CRN 342/69
PostanowienieIzba Cywilna1969-08-13
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie administracyjne dotyczące likwidacji uszkodzeń budynku, oparte na przepisach prawa budowlanego, wyłącza możliwość dochodzenia roszczeń odszkodowawczych na drodze sądowej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że postępowanie administracyjne dotyczące likwidacji uszkodzeń budynku, nawet jeśli nakłada obowiązek naprawy i grozi zastępczym wykonaniem, nie wyłącza drogi sądowej w sprawach cywilnych o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym. Przepisy prawa budowlanego, w tym art. 55, nie są przepisami szczególnymi w rozumieniu art. 2 § 3 k.p.c., które wyłączałyby właściwość sądu powszechnego w sprawach cywilnych.Stan faktyczny
Powód dochodził od pozwanych odszkodowania za uszkodzenie swojego budynku podczas rozbiórki i budowy nowego przez pozwanych. Sąd Powiatowy odrzucił pozew, uznając sprawę za niedopuszczalną drogą sądową, ponieważ organ administracji budowlanej nakazał pozwanemu likwidację uszkodzeń. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając rażące naruszenie przepisów k.p.c.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Powiatowego i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stanisława G. przeciwko Janowi i Wandzie R. o zapłatę, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Powiatowego w Płocku z dnia 17 grudnia 1968 r., uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód Stanisław G. i pozwani Jan i Wanda R. są właścicielami sąsiadujących ze sobą nieruchomości położonych w D. Wzniesione na tych nieruchomościach budynki stykały się szczytowymi ścianami. Powód twierdził w pozwie, że pozwani dokonali rozbiórki swojego budynku i na jego miejsce postawili nowy. W trakcie tych prac uszkodzili budynek powoda narażając go na konieczność przeprowadzenia remontu, którego przewidywany koszt wyniesie 10.750 zł. W złożonym pozwie powód wniósł o zasądzenie tej kwoty od pozwanych. Na rozprawie dnia 21 listopada 1968 r. i w piśmie procesowym z dnia 4 grudnia 1968 r. powód zmodyfikował żądanie pozwu, wnosząc o zobowiązanie pozwanych do przywrócenia budynku powoda do pierwotnego stanu i zasądzenie przewidywanych kosztów robót w przypadku, gdyby pozwani ich nie wykonali.Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa.Sąd Powiatowy w Płocku postanowieniem z dnia 17 grudnia 1968 r. odrzucił pozew. Sąd Powiatowy uznał, jak to wynika z uzasadnienia postanowienia z dnia 17 grudnia 1968 r., że droga sądowa w sprawie jest niedopuszczalna, ponieważ Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. wydał zarządzenie z dnia 3 czerwca 1968 r. oparte na art. 55 prawa budowlanego (ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. Dz. U. Nr 7, poz. 46), którym nakazał pozwanemu Janowi R. likwidację uszkodzeń budynku powoda z zagrożeniem zastępczego wykonania tych robót na koszt pozwanego i zastosowaniem kar. Zdaniem Sądu Powiatowego w Płocku nałożenia na pozwanego w postępowaniu administracyjnym obowiązku likwidacji szkody powoda daje powodowi prawo administracyjnego wyegzekwowania tej decyzji i wyłącza drogę sądową.W rewizji nadzwyczajnej Minister Sprawiedliwości wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i o przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Powiatowemu w Płocku. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu rażące naruszenie art. 2 § 1 i 3 oraz art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przedmiotem procesu w sprawie niniejszej jest naprawienie szkody wyrządzonej powodowi czynem niedozwolonym pozwanych. Jest to sprawa cywilna, do rozpoznania której na podstawie art. 2 § 1 k.p.c. powołany jest sąd powszechny. Spod orzecznictwa sądu powszechnego sprawa cywilna mogłaby być wyłączona tylko w warunkach określonych w art. 2 § 3 k.p.c., to znaczy wówczas, gdyby przepis szczególny przekazał rozpoznanie tego rodzaju spraw innym organom.Wbrew poglądowi Sądu Powiatowego w Płocku (art. 55 prawa budowlanego nie jest takim przepisem szczególnym, który wyłącza drogę sądową, ponieważ dotyczy tylko kwestii związanych z nadzorem budowlanym i nie wykracza poza sferę stosunków administracyjno-prawnych). Wydanie przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. zarządzenia z dnia 3 czerwca 1968 r. opartego na art. 55 prawa budowlanego wkraczającego w sferę stosunków cywilno-prawnych, w których właściwy jest sąd powszechny, nie może odebrać stronie zainteresowanej możliwości dochodzenia jej roszczeń na drodze sądowej, na którą zresztą odsyła tego rodzaju sprawy art. 48 pkt 4 prawa budowlanego.Sąd Powiatowy w Płocku nie miał zatem podstaw do odrzucenia pozwu i wadliwie zastosował art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.Z przytoczonych zasad usprawiedliwiony jest wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Powiatowemu. Sąd Najwyższy zatem z mocy art. 422 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- II CR 896/62 1962-09-11Czy skierowanie strony przez organ administracji państwowej z dochodzeniem roszczenia przez sąd powszechny uzasadnia zajęcie stanowiska o dopuszczalności drogi sądowej, mimo istnienia przepisów wyłączających tę drogę?
- II CR 518/60 1960-10-26Czy droga sądowa jest dopuszczalna w sprawie o odszkodowanie za nadbudowę budynku mieszkalnego, jeśli nie wydano decyzji o pozbawieniu właściciela jego własności?
- III CSK 244/15 2016-05-13Czy droga sądowa jest dopuszczalna w sprawie o odszkodowanie za utracone korzyści z nieruchomości, której współwłaściciele utracili prawa w związku z wydaniem decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej zezw…
- IV CSK 206/10 2010-10-07Czy sąd powszechny może rozstrzygać o odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa za szkodę wynikającą z wydania lub wykonania decyzji administracyjnej, której ostateczność lub zgodność z prawem jest przedmiotem toc…
- 4 CR 879/59 1960-10-09Czy właściciel nieruchomości może dochodzić od sąsiada odszkodowania za zmniejszenie nasłonecznienia i zeszpecenie budynku spowodowane budową przybudówki zgodną z przepisami prawa budowlanego i decyzją organu administrac…
Powołane przepisy
art. 55art. 2 § 1art. 199 § 1 pkt 1 KPCart. 2 § 1 KPCart. 2 § 3 KPCart. 48 pkt 4art. 422 § 2 KPC§ 1§ 1 pkt 1§ 3§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.