III CRN 349/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Pietrzykowski. Sędziowie: Z. Masłowski (sprawozdawca), S. Rudnicki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym sprawy z wniosku Władysława H. o zezwolenie na zawarcie małżeństwa przez pełnomocnika, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Powiatowego w Łańcucie z dnia 14 grudnia 1967 r.,rewizję nadzwyczajną oddalił.Uzasadnienie faktyczneObywatel Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej Władysław H., urodzony dnia 4 maja 1920 r. w USA i tam zamieszkały, złożył do Sądu Powiatowego w Łańcucie wniosek o zezwolenie na zawarcie w Polsce związku małżeńskiego przez pełnomocnika z Wiktorią W., urodzoną dnia 20 grudnia 1929 r. i zamieszkałą w R. powiat Ł.Wiktoria W. na rozprawie w dniu 14 grudnia 1967 r. okazała pełnomocnictwo wystawione przez wnioskodawcę i upoważniające Romana K., zamieszkałego w R., do złożenia w jego imieniu oświadczenia o zawarcie związku małżeńskiego. Jednocześnie Wiktoria W. podała, że wnioskodawcę poznała w lipcu 1967 r. podczas jego czasowego pobytu w Polsce, jednakże z powodu braku potrzebnych dokumentów nie mógł on wtedy zawrzeć związku małżeńskiego w Polsce.Zaskarżonym postanowieniem Sąd udzielił wnioskodawcy zezwolenie na zawarcie związku małżeńskiego przez pełnomocnika.Powyższe postanowienie zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości i zarzucając naruszenie art. 233 § 1, 316 § 1 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 1 § 1 i 6 § 1 k.r.o., jak również naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Powiatowemu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Podstawą zarzutów rewizji nadzwyczajnej jest wyrażony w niej pogląd, że "ważny powód" w rozumieniu art. 6 § 1 k.r.o. musi się mieścić w motywie skłaniającym uczestników do niezwłocznego zawarcia małżeństwa, a nie dopiero po ustaniu przeszkody. Tym samym musi istnieć ważny powód przeciwstawiający się przesunięciu terminu zawarcia małżeństwa. Odległość nawet znaczna, dzieląca kraj zamieszkania wnioskodawcy od Polski, sama przez się nie może być uznana za "ważny powód" w rozumieniu cytowanego przepisu. Zdaniem rewidującego Sąd Powiatowy w sprawie niniejszej nie badał motywu, który zmuszał strony do niezwłocznego zawarcia małżeństwa, a krótka znajomość przyszłych małżonków nie przemawiała również za zawarciem małżeństwa w tej formie, zwłaszcza gdy się zważy, że dopuszczalność zawarcia małżeństwa przez pełnomocnika jest wyjątkowa.Brzmienie przepisu art. 6 § 1 k.r.o. nie uzasadnia wykładni, która by prowadziła do przyjęcia tak ogólnej tezy, jaką postuluje rewizja nadzwyczajna. Teza ta jest niewątpliwie słuszna, gdy znaczna odległość zamieszkania przyszłych małżonków jest okolicznością o charakterze z natury przejściowym, jak to ma miejsce np. w razie wyjazdu za granicę w delegacji służbowej, na studia itp. W sytuacji, gdy powrót przyszłego małżonka do kraju jest pewny, a przewidziany czas powrotu jest stosunkowo krótki, sam fakt pobytu w innym kraju, nawet bardzo odległym, nie będzie stanowić wystarczającej przesłanki udzielenia zezwolenia na zawarcie małżeństwa przez pełnomocnika. Ważnym powodem w rozumieniu art. 6 § 1 k.r.o. może być wówczas tylko okoliczność skłaniająca przyszłych małżonków do zawarcia małżeństwa przed powrotem do kraju.Jeżeli jeden z przyszłych małżonków zamieszkuje stale w innym kraju, i to bardzo odległym, tak że przyjazd do Polski w celu zawarcia małżeństwa byłby połączony ze znacznymi trudnościami i kosztami, to okoliczność ta sama przez się może być uznana za ważny powód udzielenia zezwolenia przewidzianego w art. 6 § 1 k.r.o.Taka właśnie sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej. Wnioskodawca zamieszkuje stale w Stanach Zjednoczonych i zamierza sprowadzić tam po zawarciu małżeństwa swoją żonę. W tych warunkach Sąd Powiatowy trafnie przyjął, że zamieszkiwanie przez niego w tak znacznej odległości oraz znaczny koszt przejazdu do Polski stanowią okoliczności będące ważnym powodem w rozumieniu art. 6 § 1 k.r.o. do udzielenia zezwolenia na zawarcie małżeństwa przez pełnomocnika.Dalsze zarzuty rewizji nadzwyczajnej dotyczące niewyjaśnienia, czy wnioskodawca posiada zdolność do zawarcia małżeństwa według prawa ojczystego oraz czy według tego prawa ważne jest małżeństwo zawarte przez pełnomocnika, nie wymagają rozważania, skoro - jak to wynika z dokumentów nadesłanych przez U.S.C. w Ż. - małżeństwo zostało już zawarte i jego ważność nie jest kwestionowana przez władze Stanów Zjednoczonych. Z tych względów gdyby nawet Sąd Powiatowy przy ocenie ważności małżeństwa według prawa ojczystego wnioskodawcy dopuścił się uchybień, to wobec zawarcia już małżeństwa nie można się w nich dopatrzyć naruszenia interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Z tych przyczyn należało z mocy art. 421 § 1 k.p.c. rewizję nadzwyczajną oddalić.