III CZ 188/23

III CZ 188/23 POSTANOWIENIE 28 września 2023 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: Prezes SN Joanna Misztal-Konecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 28 września 2023 r. w Warszawie zażalenia A.S. na postanowienie Sądu Okręgowego w Legnicy z 30 stycznia 2023 r., II WSC 1/23 (II Ca 460/22, II Cz 110/22), w sprawie z wniosku A.T., Z.T. i A.W. z udziałem A.S., J.S. i L.S. o rozgraniczenie nieruchomości, 1. oddala zażalenie; 2. zasądza od A.S. na rzecz A.T., Z.T. i A.W. po 120 (sto dwadzieścia) złotych kosztów postępowania zażaleniowego. UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z 30 stycznia 2023 r. Sąd Okręgowy w Legnicy odrzucił skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Legnicy z 17 października 2022 r. sporządzoną osobiście przez uczestnika A.S., działającego w imieniu własnym oraz uczestników postępowania J.S. i L.S. Sąd Okręgowy wskazał, że skarga kasacyjna nie została sporządzona przez pełnomocnika będącego radcą prawnym lub adwokatem, podlegała więc odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 2 w zw. z art. 871 § 1 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. 2. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł uczestnik A.S. (reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem), zaskarżając III CZ 188/23 2 odrzucenie skargi kasacyjnej A.S. Skarżący, wskazując na naruszenie art. 130 § 1 k.p.c., zarzucił, że Sąd Okręgowy błędnie pominął procedurę naprawczą wskazaną w tym przepisie. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. 3. W odpowiedzi na zażalenie A.T., Z.T. i A.W. domagali się jego oddalenia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 4. Analiza zasadności zażalenia w realiach niniejszej sprawy wymaga poprzedzenia jej wyjaśnieniem kwestii wstępnej. Zażalenie uczestnika A.S. z 10 marca 2023 r. podlega rozpoznaniu w składzie jednego sędziego, pomimo tego, że zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Cywilnej z 19 czerwca 2023 r. wyznaczony został do jego rozpoznania skład trzech sędziów. W dniu 28 września 2023 r. weszła bowiem w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1860), która m.in. w istotny sposób zmodyfikowała skład sądu w postępowaniu zażaleniowym w sprawach cywilnych. Zgodnie z art. 397 § 1 k.p.c., który po myśli art. 3941 § 3 k.p.c. znajduje zastosowanie również w postępowaniu zażaleniowym przed Sądem Najwyższym, sąd rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Równocześnie po myśli art. 32 ust. 1 wskazanej ustawy nowelizującej w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji art. 397 k.p.c. sąd rozpoznaje sprawę w składzie zgodnym z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Jeżeli na podstawie przepisów dotychczasowych do rozpoznania sprawy wyznaczono skład trzech sędziów, dalsze jej prowadzenie przejmuje sędzia wyznaczony jako sprawozdawca. Z uwagi na to, że zażalenie jest rozpoznawane po wejściu w życie ustawy nowelizującej, Sąd Najwyższy orzeka w składzie jednego sędziego w osobie dotychczasowego sprawozdawcy. 5. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. III CZ 188/23 3 Zgodnie z art. 871 § 1 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych, a w sprawach własności intelektualnej także przez rzeczników patentowych. Zastępstwo to dotyczy także czynności procesowych związanych z postępowaniem przed Sądem Najwyższym, podejmowanych przed sądem niższej instancji. Przymus adwokacki statuowany w art. 871 § 1 k.p.c. obejmuje zatem postępowanie wszczęte skargą kasacyjną lub zażaleniem wnoszonym do Sądu Najwyższego. Wyjątki od przymusu adwokacko-radcowskiego statuuje art. 871 § 2 k.p.c., zgodnie z którym zastępstwo takie nie jest konieczne w postępowaniu o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego oraz gdy stroną, jej organem, jej przedstawicielem ustawowym lub pełnomocnikiem jest sędzia, prokurator, notariusz albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, a także gdy stroną, jej organem lub jej przedstawicielem ustawowym jest adwokat, radca prawny lub radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a w sprawach własności intelektualnej rzecznik patentowy. Wyjątki te nie zachodzą w niniejszej sprawie, dotyczącej skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu Okręgowego w Legnicy z 17 października 2023 r. sporządzonej osobiście przez uczestnika A.S. Pisma procesowe sporządzone z naruszeniem art. 871 § 1 k.p.c. podlegają zwrotowi bez wezwania do usunięcia braków (art. 130 § 5 k.p.c.), zaś środki zaskarżenia, w tym skarga kasacyjna, podlegają odrzuceniu - na zasadach ogólnych i również bez wdrażania procedury naprawczej - jako niedopuszczalne, na podstawie art. 3986 § 2 i 3 (postanowienia SN: z 28 marca 2018 r., V CZ 16/18; z 30 czerwca 2020 r., III CZ 1/20; z 26 stycznia 2022 r., III CZ 40/22; z 28 stycznia 2022 r., III CZ 44/22; z 25 lutego 2022 r., III CZ 46/22; z 18 maja 2023 r., II UZ 73/22). Z tych powodów skarga kasacyjna wniesiona przez uczestnika osobiście podlegała odrzuceniu, co znalazło wyraz w zaskarżonym postanowieniu Sądu Okręgowego. Podkreślenia wymaga – z racji na akcentowane w zażaleniu stanowisko – że niezastosowanie się do wymogu przymusu adwokacko-radcowskiego i wniesienie skargi kasacyjnej przez stronę osobiście jest brakiem formalnym nieusuwalnym, III CZ 188/23 4 a zatem nie można tego braku sanować w trybie art. 130 § 1 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2022 r., III CZ 93/22). 6. Jedynie marginalnie wskazać trzeba, że bez znaczenia dla spełnienia wymagania przymusu adwokacko-radcowskiego przed Sądem Najwyższym pozostaje kwestia pouczenia zainteresowanego o treści art. 871 k.p.c. (postanowienie SN z 19 października 2017 r., III CZ 40/17). Równocześnie jednak nie sposób pominąć, że analiza akt niniejszej sprawy dowodzi, iż pełne pouczenie w tym zakresie skarżącemu zostało udzielone przez Sąd Okręgowy. 7. Z tych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 i art. 13 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. w zw. z § 5 pkt 2 i § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. (R.N.) [ms]