III CZ 59/24
PostanowienieIzba Cywilna2024-08-21
Skład orzekający: Mariusz Załucki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, polegające na niebadaniu wszystkich przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, uzasadnia uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, polegające na zaniechaniu zbadania materialnej podstawy żądania lub merytorycznych zarzutów strony, w tym nierozważenie wszystkich przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, uzasadnia uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy podkreślił, że do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do przedmiotu sprawy lub gdy sąd zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka unicestwiająca roszczenie.Stan faktyczny
Powódka S. sp. z o.o. wniosła pozew o zapłatę przeciwko Bankowi S.A. Sąd Okręgowy wydał wyrok, który następnie został uchylony przez Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. z powodu nierozpoznania istoty sprawy przez Sąd Okręgowy. Sąd Apelacyjny wskazał, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał jednej z przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego. Powódka zaskarżyła postanowienie Sądu Apelacyjnego zażaleniem do Sądu Najwyższego, zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego uchylające wyrok Sądu Okręgowego i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
III CZ 59/24 POSTANOWIENIE 21 sierpnia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Mariusz Załucki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 21 sierpnia 2024 r. w Warszawie zażalenia S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 23 listopada 2023 r., VII AGa 863/23, w sprawie z powództwa S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W. o zapłatę, oddala zażalenie. UZASADNIENIE Wyrokiem z 23 listopada 2023 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 20 kwietnia 2023 r. i przekazał sprawę z powództwa S. sp. z o.o. z siedzibą w K. przeciwko Bankowi w W. S.A. o zapłatę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny uzasadnił swe rozstrzygnięcie nierozpoznaniem istoty sprawy przez Sąd I instancji (art. 386 § 4 k.p.c.), polegającym na nierozpoznaniu jednej z przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego. Powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego zażaleniem, w którym zarzucił naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. poprzez nieuzasadnione zastosowanie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne.
III CZ 59/24 2 Zgodnie z powtarzającym się orzecznictwem Sądu Najwyższego do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy zaniechał on zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie, w szczególności w razie oddalenia powództwa z uwagi na przyjęcie braku legitymacji procesowej po którejś ze stron (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 9 listopada 2012 r., IV CZ 156/12; z 6 grudnia 2013 r., I CZ 90/13). W przypadku odpowiedzialności odszkodowawczej nierozpoznanie istoty sprawy może polegac również na sytuacji, w której sąd w taki sposób wyłożył mający zastosowanie w sprawie przepis, że zniweczył roszczenie a limine, zanim ustalił jego ustawowe przesłanki (zob. np. postanowienia SN z 16 września 2021 r., V CZ 51/21 oraz z 11 maja 2022 r., III CZ 148/22). W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny szczegółowo wykazał, że Sąd I instancji nie rozważył poszczególnych przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, koncentrując się wyłacznie na zakresie związania prawomocnym wyrokiem wydanym w sprawie o bezpodstawne wzbogacenie. Żądanie sformułowane w niniejszej sprawie zostało oparte na art. 415 k.c., a zatem do rozpoznania istoty sprawy konieczne było rozważenie wszystkich przesłanek tego rodzaju odpowiedzialności. Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 3 k.p.c. oddalił zażalenie, orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego pozostawiając, zgodnie z art. 108 § 2 w zw. z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c., sądowi który wyda orzeczenie kończące postępowanie w sprawie. [SOP] [ms]
III CZ 59/24 3
Powiązane orzeczenia
- I CSK 167/15 2016-05-17Czy Sąd Najwyższy może z urzędu prostować oczywiste omyłki pisarskie w swoim własnym orzeczeniu?
- II CSK 650/19 2020-08-12Czy Sąd Najwyższy może z urzędu prostować oczywiste omyłki pisarskie w komparycji własnego postanowienia?
- III CZ 303/22 2023-09-27Czy Sąd Najwyższy może z urzędu prostować oczywiste omyłki pisarskie w swojej sentencji?
- II CSK 804/15 2016-10-18Czy Sąd Najwyższy może prostować oczywiste omyłki pisarskie w komparycji własnego postanowienia?
- II CSK 49/20 2020-09-07Czy Sąd Najwyższy może z urzędu prostować oczywiste omyłki pisarskie w komparycji postanowienia?
Powołane przepisy
art. 386 § 4 KPCart. 415 KCart. 39814art. 3941art. 108 § 2art. 39821art. 3941 § 3 KPC§ 4§ 2§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy