III CZP 32/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Gross. Sędziowie: J. Majorowicz (sprawozdawca), F. Wesely. SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Mieczysława G. przeciwko Rzemieślniczej Spółdzielni Zaopatrzenia i Zbytu w J. o zapłatę 7.069 zł, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie postanowieniem z dnia 8 września 1966 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.: 1. "Czy dopuszczalne jest - bez uprzedniego wyczerpania postępowania wewnątrzspółdzielczego - dochodzenie w drodze sądowej przez powoda jako członka rzemieślniczej spółdzielni zaopatrzenia i zbytu roszczenia o zwrot potrąconego z rachunków, wystawionych przez powoda za wykonane usługi na zlecenie pozwanej spółdzielni, 6% narzutu od nakładów materiałowych"2. Czy pismo zarządu spółdzielni załatwiające odmownie żądanie przez powoda zapłaty należności za wykonanie usługi, które to pismo nie zostało nazwane decyzją oraz nie zawiera uzasadnienia odmowy, jak również pouczenia o sposobie i terminie zaskarżenia - należy, ze względu na treść tego pisma, traktować jako decyzję w rozumieniu przepisu art. 29 ustawy o spółdzielniach?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Dochodzenie od rzemieślniczej spółdzielni zaopatrzenia i zbytu zwrotu należności, potrąconej z rachunku wystawionego przez członka takiej spółdzielni za wykonane na jej zlecenie usługi, nie wymaga uprzedniego wyczerpania drogi wewnątrzspółdzielczej. Uzasadnienie faktycznePrzedstawione Sądowi Najwyższemu w pytaniu zagadnienie prawne powstało na tle następującego stanu faktycznego.Powód Mieczysław G. domagał się zasądzenia od Rzemieślniczej Spółdzielni Zaopatrzenia i Zbytu w J. kwoty 7.069 zł z odsetkami tytułem zwrotu pobranego 6% narzutu. W uzasadnieniu swego żądania powód twierdzi, że pozwana Spółdzielnia, błędnie interpretując uchwały walnego zgromadzenia, niesłusznie pobierała od każdego rachunku prowizję 6% za materiały i części zamienne przez niego samego dostarczone.Sąd Powiatowy w J. wyrokiem z dnia 31 stycznia 1966 r. powództwo oddalił. Sąd uznał, że skoro pobieranie narzutu zostało uchwalone przez walne zgromadzenie Spółdzielni, to powód powinien był uprzednio, zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 17.II.1961 r. o spółdzielniach i ich związkach, wyczerpać drogę postępowania wewnątrzspółdzielczego.Od powyższego wyroku powód wniósł rewizję do Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie.Jak słusznie podkreśla Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu swego postanowienia, zachowanie i wyczerpanie postępowania wewnątrzspółdzielczego jest konieczne, gdy roszczenie wynika z faktu członkostwa, natomiast roszczenie majątkowe członka wobec spółdzielni, nie związane bezpośrednio ze stosunkiem członkostwa, może być dochodzone w myśl zasad cywilnych w drodze sądowej.W konkretnej sprawie nasuwa się wątpliwość, czy dochodzone w procesie roszczenie powoda może być uznane za wynikające z członkostwa, czy też za roszczenie majątkowe. Na pytanie to należy odpowiedzieć, że jest to roszczenie majątkowe. Zauważyć bowiem należy, że tak w literaturze, jak i orzecznictwie utrwalił się pogląd, że przy wykładni art. 30 prawa o spółdzielniach i ich związkach rozróżnić należy dwie kategorie praw członkowskich. Do pierwszej, objętej normą art. 30 § 1 (podobnie jak i art. 24 powołanego prawa), należą tylko te, które dotyczą praw i obowiązków członka, wynikających z samego faktu przystąpienia członka do spółdzielni i określonych w statucie spółdzielni. Wymienić tutaj należy takie prawa, jak prawo do członkostwa, prawo brania udziału w walnych zgromadzeniach, czynne prawo wyborcze do innych organów spółdzielni itp.Do drugiej grupy należą prawa i obowiązki, które wynikają wskutek dodatkowych zdarzeń (poza przystąpieniem do spółdzielni). Do zdarzeń takich należą również zlecenia wykonania przez członków rzemieślniczych spółdzielni zaopatrzenia i zbytu określonych w zamówieniu na rzecz osób trzecich usług w zakresie dotyczącym wysokości roszczeń, narzutów itp.Przedstawione wyżej stanowisko czyni zbędnym rozpatrywanie drugiego zagadnienia wysuniętego przez Sąd Wojewódzki, a mianowicie tego, czy pismo zarządu Spółdzielni załatwiające odmownie żądanie powoda zapłaty odpowiedniej sumy za wykonane usługi, a nie zawierające uzasadnienia odmowy ani pouczenia o środkach zaskarżenia, jest decyzją w rozumieniu art. 29 prawa o spółdzielniach i ich związkach. Art. 29 tego prawa dotyczy bowiem tylko postępowania wewnątrzspółdzielczego w sprawach wynikających z członkostwa, a więc w sprawach, które dotyczą wynikających z ustawy lub ze statutu praw i obowiązków członkowskich.Z tych względów na postawione pytanie udzielono odpowiedzi jak w sentencji uchwały.